นิติปรัชญาสำนักกฎหมายธรรมชาติกับการบัญญัติพระวินัยในพุทธปรัชญา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1)เพื่อศึกษาแนวคิดของนิติปรัชญากลุ่มกฎหมายธรรมชาติ (2) เพื่อศึกษาการบัญญัติพระวินัยในพุทธปรัชญา (3) เพื่อวิเคราะห์นิติปรัชญาสำนักกฎหมายธรรมชาติกับการบัญญัติพระวินัยในพุทธปรัชญา

ผลการวิจัย พบว่า (1) ธรรมชาติของมนุษย์จะอยู่รวมกันเป็นสังคม และการอยู่รวมกันเป็นสังคมนั้น ย่อมมีความจำเป็นต้องมีกฎเกณฑ์กำหนดความประพฤติของคนในสังคม เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสงบ กฎหมายที่ออกมารับใช้สังคมจะต้องเป็นกฎหมายที่เป็นธรรมและมีความชอบธรรม เพื่อนำสังคมไปสู่สังคมแห่งความยุติธรรมอันเป็นเป้าหมายสูงสุดของกฎหมาย (2) พระพุทธศาสนาได้เกิดขึ้นในท่ามกลางผู้ที่มีความคิดในเรื่องระบบวรรณะและพระพุทธศาสนาได้ปฏิเสธในระบบวรรณะเพราะมีความเชื่อว่าคนทุกคนมีความเสมอภาคเท่าเทียมกันและทุกคนควรได้รับการยอมรับในสังคมนั้นๆเช่นเดียวกัน ไม่ว่าผู้นั้นจะมาจากตระกูลที่สูงส่งหรือผู้นั้นจะมาจากตระกูลที่ต่ำเพียงใด เมื่อเข้ามาสู่พระพุทธศาสนาทุกคนจึงมีเสรีภาพเท่าเทียมกัน พระพุทธเจ้ายังไม่ได้ทรงบัญญัติสิกขาบทขึ้นทันที เมื่อมีผู้ศรัทธามาบวชในพระพุทธศาสนามากขึ้นและมีผู้ประพฤติปฏิบัติที่ไม่ถูกต้องเกิดขึ้นพระพุทธองค์จึงได้ทรงบัญญัติพระวินัยขึ้น และทรงบัญญัติพระวินัยขึ้นตามความผิดเรื่องนั้นๆโดยพระวินัยที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติขึ้นแบ่งเป็นระดับหนักและระดับเบา (3) แนวคิดของสำนักกฎหมายธรรมชาติและการบัญญัติพระวินัยในพุทธปรัชญา จะมีจุดร่วมกันในเรื่องของเจตนา ซึ่งในการบัญญัติกฎหมายในทางโลกและการบัญญัติพระวินัยในพระพุทธศาสนานั้นกระทำเพื่อให้สังคมทั้งทางโลกและสังคมทางธรรมที่มีสมาชิกของสังคมนั้นได้อยู่ร่วมกันเป็นไปอย่างสงบสุขแต่มีประเด็นที่ขัดแย้งกันระหว่างสำนักกฎหมายธรรมชาติและการบัญญัติพระวินัยในพระพุทธศาสนา อันได้แก่ เรื่องของเจตนาในพระพุทธศาสนาโดยพระวินัยที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติขึ้นแบ่งเป็น 2 ระดับ คือ 1.ระดับหนัก หมายถึง (1) ปาราชิก ขาดจากความเป็นพระภิกษุ (2) สังฆาทิเสส คือ มีโทษรองลงมาจากปาราชิก 2.ระดับเบา คือ (1) ถุลลัจจัย (2) ปาจิตตีย์ (3) ปาฏิเทสนียะ (4) ทุกกฎ (5) ทุพภาสิต อาบัติทั้ง 5 ข้อนี้ เป็นอาบัติที่มีโทษเบา ซึ่งในทางพระพุทธศาสนานั้นจะมองในเรื่องของกรรมดีและกรรมชั่วหากกระทำผิดต้องรับกรรมในชาติหน้าหรือหลังความตาย ส่วนสำนักกฎหมายธรรมชาติจะมีบทลงโทษในสังคมที่ชัดเจน อันได้แก่ โทษประหารชีวิต จำคุก ขังกัก ปรับ และริบทรัพย์สิน ซึ่งเป็นโทษที่สามารถใช้บังคับกับสังคมได้ทันทีเมื่อกระทำความผิด ผู้ทำการวิจัยเห็นด้วยกับแนวคิดของสำนักกฎหมายธรรมชาติ และการบัญญัติพระวินัยในพุทธศาสนาเนื่องจากการดำรงอยู่อย่างสันติสุขของทั้งสังคมฆราวาสและสังคมของพระสงฆ์จำเป็นจะต้องมีการจัดระเบียบโครงสร้างของสังคมโดยใช้หลักของกฎหมายทางโลกและพระวินัยเป็นเครื่องมือในการจัดระเบียบความถูก ผิด ของสังคม เพื่อให้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ดังนั้น การบัญญัติกฎหมายของประเทศไทยจึงควรนำหลักของพระวินัยหรือศีลธรรมเข้ามามีส่วนร่วมบัญญัติเป็นกฎหมายด้วย