การพัฒนาลวดลายผ้าบาติกจากแรงบันดาลใจลวดลายกระเบื้องเคลือบ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามวรมหาวิหาร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้บูรณาการวิธีวิจัยเชิงสร้างสรรค์กับการวิจัยและพัฒนา โดยมีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาและวิเคราะห์ลักษณะและอัตลักษณ์ของลวดลายกระเบื้องเคลือบ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามวรมหาวิหาร 2) ออกแบบและพัฒนาลวดลายผ้าบาติกแรงบันดาลใจจากลวดลายกระเบื้องเคลือบ
วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามวรมหาวิหาร และ 3) ประเมินความพึงพอใจของผู้เชี่ยวชาญและผู้บริโภคที่มีต่อผ้าบาติก วิธีดำเนินการวิจัยประกอบด้วย การทำ “Motif Atlas” ของลวดลายที่ปรากฏ วิเคราะห์สีด้วยระบบ CIELAB และจัดกลุ่มสี นำสู่การออกแบบผ้าบาติก 5 ลวดลาย (D1-D5) ประเมินความคิดเห็นจากโดยผู้เชี่ยวชาญ 12 คน และผู้บริโภค 120 คน พร้อมทดสอบความแตกต่างระหว่างช่วงอายุด้วย One-way ANOVA ผลการวิจัย พบว่า ลวดลายกระเบื้องเคลือบมีอัตลักษณ์สำคัญ 3 กลุ่ม ได้แก่ ลวดลายดอก-เถา ลวดลายเรขาคณิตไทย-จีน และลวดลายกรอบเส้นขอบ โดยมีลักษณะเด่นด้านความสมมารตร จังหวะซ้ำ โทนสีหลัก คือ น้ำเงิน เขียว เหลือง และขาว ผลประเมินความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̄ = 4.69) โดยมิติทางสุนทรียภาพสูงสุด (𝑥̄ = 4.82) ด้านลวดลาย
D1-D2 มีคะแนนโดดเด่นต่อเนื่องทุกมิติ ผลการทดสอบ ANOVA ชี้ว่าไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญตามช่วงอายุ (p>0.05) สะท้อนงานออกแบบที่เข้าถึงได้ทุกวัย ทั้งในแง่คุณค่าทางศิลป์และการสื่อสารอัตลักษณ์ไทย ด้านความพร้อมต่อการผลิตซ้ำเชิงพาณิชย์ แบบลายที่พัฒนาสามารถถ่ายทอดความงามที่มีบริบทของศิลปะไทยร่วมสมัย โดยมุ่งส่งเสริมการสร้างเรื่องเล่าและอัตลักษณ์ตราสินค้าที่สะท้อนคุณค่าทางวัฒนธรรม อันจะนำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่เข้มแข็งและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ฐากร ถาวรโชติวงศ์. (2566). บาติกแดนใต้ร่วมสมัย สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารปาริชาต, 36(3), 203-221. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/parichartjournal/article/view/262435/179198
ตะวัน ตนยะแหละ และสายใจ เบ็ญโส๊ะ. (2566). การสร้างสรรค์ลวดลายและผลิตภัณฑ์ผ้าบาติกสู่ชุมชนผ่านวิถีเมืองเก่าจังหวัดสงขา. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 15(1), 113-134. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/fakku/article/view/254126
รัตนา อัตภูมิสุวรรณ์ และธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2564). แนวทางการบริหารธุรกิจหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ด้วยวิธีพุทธสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 11(1), 160-175. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/ npuj/article/view/250405/168543
สุพัตรา คงขำ, เครือวัลย์ คงขำ, สุภะรัฐ ยอดระบำ, และอรุณวรรณ ชูสังกิจ. (2564). การศึกษาผ้าบาติก เพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ท้องถิ่นของจังหวัดนครศรีธรรมราช กรณีศึกษา: กลุ่มผ้าบาติกสำเภาทอง ตำบลท้ายสำเภา อำเภอพระพรหม จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารนาคบุตร ปริทรรศน์, 13(2), 33-41. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/nakboot/article/ view/246140/172312
Anooja, J. (2025). Elements of innovation: A review of literature on craft. Journal of Innovation and Creativity in the Arts, 4(2), 87-101. https://doi.org/10.1016/ j.sftr.2025.100670
Falcon, J. (2021). Designing Consciousness: Psychedelics as Ontological Design Tools for Decolonizing Consciousness. Design and Culture, 13(2), 143-163. https://doi.org/10.1080/17547075.2020.1826182
Kothari, A., & Kumari, S. (2025). Branding and Packaging. Review Journal of Philosophy & Social Science, L(1), 92-102. https://doi.org/10.31995/rjpss.2025.v50i01.013
Kunkhet, A., & Chudasri, D. (2022). Developing Design Approaches for Tile Pattern Designs Inspired by Traditional Textile Patterns. Processes, 10(12), 1-19. https://doi.org/10.3390/pr10122744
Li, H., Xue, T., Zheng, Z., Luo, X., Huang, G. (2025) The innovation of traditional handicrafts and cultural identity: A multidimensional value analysis using the DEMATEL-ISM method. PLoS One, 20(5), 1-25. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0322893
Li, M., Zhou, H., & Li, M. (2024). Cultural symbols as catalysts for entrepreneurship in the creative economy. Humanities and Social Sciences Communications, 19(5), 1-24. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301678
Nugraha, A., & Sachari, A. (2021). Craft, design, and cultural identity in contemporary context. Journal of Design History, 34(3), 315-330. https://doi.org/10.1093/jdh/epab012
Phukrongpet, P., & Daovisan, H. (2025). Innovative Plant-Dyed Silk Textiles: Does Intangible Cultural Heritage Matter? A Trajectory Equifinality Model. Heritage, 8(9), 1-24. https://doi.org/10.3390/heritage8090360
Raghuvanshi, J. (2022). Shaping the handicraft cluster through innovation capability. Journal of Cultural Heritage, 6, 102-117. https://doi.org/10.1016/j.ijis.2022.04.002
Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53-55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
Yan, H. (2023). Emotional Product Development: Concepts, Framework, and Methodologies. In: Nakamori, Y. (eds) Knowledge Technology and Systems. Translational Systems Sciences, vol 34. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-99-1075-5_7
Xue, X., Caiguo Xu., Yi, L. & Chenxia, M. (2022). Consumption of Traditional Handicraft Fashion: Motivations Tntentions and Purchase Behaviours. Journal of Fashion Marketing and Management. 4(1), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.clrc.2021.100046
