ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ : แนวคิด หลักเกณฑ์ และขั้นตอนการปฏิบัติ

บทคัดย่อ

          บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิด หลักเกณฑ์ และขั้นตอนการปฏิบัติเมื่อเจ้าหน้าที่กระทำละเมิดต่อหน่วยงานของรัฐหรือบุคคลภายนอก เนื่องจากการกระทำละเมิดของเจ้าหน้าที่มีกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งพระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 และกฎหมายอื่นหลายฉบับ พบว่า กรณีเป็นการกระทำละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่นั้นเจ้าหน้าที่จะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเมื่อกระทำด้วยความจงใจและประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงเท่านั้น แบ่งออกเป็น 2 กรณี คือ กรณีเจ้าหน้าที่กระทำการละเมิดต่อหน่วยงานของรัฐนั้น หน่วยงานของรัฐต้องใช้สิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนภายในอายุความสองปีนับแต่วันที่หน่วยงานของรัฐรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวเจ้าหน้าที่
ผู้จะพึงต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทน และกรณีที่หน่วยงานของรัฐเห็นว่าเจ้าหน้าที่ผู้นั้นไม่ต้องรับผิดแต่กระทรวงการคลังตรวจสอบแล้วเห็นว่าต้องรับผิด สิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนนั้นมีอายุความหนึ่งปีนับแต่วันที่หน่วยงานของรัฐมีคำสั่งตามความเห็นของกระทรวงการคลัง ทั้งนี้ต้องไม่เกินสิบปีนับแต่วันทำละเมิด กรณีเจ้าหน้าที่กระทำการละเมิดต่อบุคคลภายนอกหน่วยงานของรัฐมีสิทธิเรียกให้เจ้าหน้าที่ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนภายในอายุความหนึ่งปีนับแต่วันที่หน่วยงานของรัฐได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนนั้นแก่ผู้เสียหาย นอกจากนี้เมื่อเจ้าหน้าที่ของรัฐถึงแก่ความตายกองมรดก ตลอดทั้งสิทธิหน้าที่ และความรับผิดต่าง ๆ อันไม่ได้เป็นการเฉพาะตัวของผู้ตายโดยแท้ย่อมตกแก่ทายาท ดังนั้นสิทธิการเรียกร้องต้องบังคับตามอายุความมรดก โดยหน่วยงานของรัฐต้องใช้สิทธิเรียกร้องภายในกำหนดหนึ่งปีนับแต่หน่วยงานของรัฐได้รู้หรือควรได้รู้ถึงความตายของเจ้าหน้าที่แต่ไม่เกินสิบปีนับแต่เจ้าหน้าที่ถึงแก่ความตาย ทั้งนี้ต้องไม่เกินสิบปีนับแต่วันทำละเมิดด้วยเช่นกัน สำหรับการใช้สิทธิเรียกร้องจากการละเมิดอันเป็นความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญานั้นย่อมบังคับตามอายุความอาญาที่ยาวกว่า