การสืบทอดและการอนุรักษ์ขนมบดินในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ชุมชนมัสยิดสวนพลู

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีปรากฏการณ์วิทยา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทชุมชนมัสยิดสวนพลูในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 2) วิเคราะห์การสืบทอดและการอนุรักษ์ขนมบดินในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ผู้ให้ข้อมูลหลัก 10 คน ได้แก่ ผู้นำชุมชนมัสยิดสวนพลู ผู้ทรงคุณวุฒิด้านพื้นที่และภูมิปัญญาขนมบดิน และเจ้าของกิจการขนมบดิน รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากแนวคำถามแบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิเคราะห์แก่นสาระและตรวจสอบสามเส้าด้านข้อมูล ผลการวิจัย พบว่า 1) ชุมชนมัสยิดสวนพลูในอดีตเป็นพื้นที่ปลูกพลูจำนวนมากจึงเป็นที่มาของชื่อสวนพลูจนถึงทุกวันนี้ มีสถานที่สำคัญคือมัสยิดสวนพลูสำหรับการประกอบพิธีทางศาสนา วัฒนธรรมอาหารที่สัมพันธ์กับขนมบดินอยู่ในช่วงเดือนรอมฎอนหรืองานแต่งงาน โดยเป็นขนมดั้งเดิมและมีถิ่นกำเนิดในชุมชน นอกจากนี้ ยังเป็นแหล่งขึ้นชื่อของอาหารมุสลิม ได้แก่ ข้าวหมกไก่ มัสมั่น 2) การสืบทอดและอนุรักษ์ขนมบดิน พบว่า การเรียนรู้ภูมิปัญญาสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น แต่ปัจจุบันเหลือไม่กี่ครัวเรือนที่ทำได้ มีการประยุกต์โดยเปลี่ยนแปลงส่วนผสมและวิธีทำเพื่อให้สอดคล้องกับ
ยุคสมัย โดยถ่ายทอดภูมิปัญญาแก่คนในครอบครัวและเผยแพร่สูตรเพียงเล็กน้อย การอนุรักษ์ภูมิปัญญาเป็นความท้าทายเนื่องจากคนรุ่นใหม่ให้ความนิยมบริโภคน้อยลง คุณค่าทางวัฒนธรรมของขนมบดินเน้นบทบาททางศาสนาและสังคมในชุมชนนี้มายาวนาน และอาชีพการทำขนมบดินเป็นธุรกิจ
ตามฤดูกาล โดยมียอดขายสูงขึ้นในช่วงเทศกาลสำคัญ งานวิจัยมีข้อเสนอแนะให้จัดกิจกรรมส่งเสริมความรู้ภูมิปัญญา สร้างความตระหนักรู้และความสำคัญของภูมิปัญญาขนมบดินในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม