อัตราและปัจจัยที่มีผลต่อการสั่งจ่ายยาสแตตินเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบปฐมภูมิในโรงพยาบาลบางคล้า
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ที่มา: โรคหัวใจและหลอดเลือดสามารถป้องกันได้ โดยยา statin เป็นหนึ่งในวิธีที่ได้ผลดีในการป้องกันแบบปฐมภูมิเมื่อมีข้อบ่งชี้ ซึ่งไม่พบข้อมูลในฐานข้อมูลระดับประเทศและไม่เคยศึกษาที่โรงพยาบาลบางคล้าจึงทำการศึกษาเพื่อทราบอัตราการสั่งจ่าย statin เมื่อมีข้อบ่งชี้ ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการจ่ายยาและสาเหตุของการไม่ได้จ่ายยาดังกล่าว
แบบวิจัย: การศึกษาภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์
วัสดุและวิธีการ: เข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นในระบบฐานข้อมูลผู้ป่วยโรงพยาบาลบางคล้าที่มีข้อบ่งชี้ในการได้ยา statin ในการป้องกันโรคแบบปฐมภูมิในปี พ.ศ. 2565 โดยคำนวณกลุ่มตัวอย่างขั้นต่ำ 310 คน โดยมีผลลัพธ์ที่สนใจได้แก่ อัตราการสั่งจ่ายยา statin ในผู้ที่มีข้อบ่งชี้ สาเหตุของการไม่สั่งจ่ายยา statin ในผู้ที่มีข้อบ่งชี้ และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการสั่งยา statin วิเคราะห์ข้อมูลโดยร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และหาความสัมพันธ์โดย multiple logistic regression ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05
ผลการศึกษา: พบผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์ศึกษาวิจัยทั้งหมด 2,343 คน ซึ่งเก็บข้อมูลแบบทั้งประชากรมาวิเคราะห์ทั้งหมด พบว่าผู้ที่มีข้อบ่งชี้ในการได้ยา statin ในการป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบปฐมภูมิของโรงพยาบาลบางคล้าได้รับยา statin ภายใน 90 วันหลังมีข้อบ่งชี้ ร้อยละ 86.2 โดยข้อบ่งชี้เบาหวานชนิดที่ 2 ที่อายุ 40 ปีขึ้นไปได้รับการสั่งยาร้อยละ 94.7 ข้อบ่งชี้โรคไตเรื้อรังที่อายุ 50 ปีขึ้นไปได้รับการสั่งยาร้อยละ 90.4 ข้อบ่งชี้อายุ 35 ปีขึ้นไปที่ 10-year Thai CV risk ตั้งแต่ร้อยละ 10 ขึ้นไปสั่งยาร้อยละ 85.6 และข้อบ่งชี้อายุ 21 ปีขึ้นไปที่ LDL-C ตั้งแต่ 10% สั่งยาร้อยละ 84.1 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการสั่งยา statin ได้แก่ ดัชนีมวลกาย ≥ 25.0 กก./ม.2 มีโรคประจำตัวเป็นไขมันในเลือดผิดปกติ ได้รับยา warfarin ระดับ HDL-C ที่สูงกว่า อายุ 21 ปีขึ้นไปและระดับ LDL-C ตั้งแต่ 190 มก./ดล. และมีข้อบ่งชี้เบาหวานชนิดที่ 2 ที่อายุ 40 ปีขึ้นไป
สรุป: ในปี พ.ศ. 2565 มีผู้มารับบริการโรงพยาบาลบางคล้าที่มีข้อบ่งชี้ในการได้ยา statin สำหรับการป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบปฐมภูมิทั้งหมด 2,343 คน ได้รับยา statin ร้อยละ 86.2 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการได้ยา statin ได้แก่ ภาวะอ้วน มีโรคประจำตัวไขมันในเลือดผิดปกติ ได้รับยา warfarin ระดับ HDL-C สูง มีข้อบ่งชี้ อายุ 21 ปีขึ้นไปและ LDL-C ตั้งแต่ 190 มก./ดล.ขึ้นไป และผู้ป่วยเบาหวานที่อายุ 40 ปีขึ้นไป ข้อเสนอแนะในเวชปฏิบัติคือควรมีระบบเตือนการสั่งจ่าย statin ในผู้ที่มีข้อบ่งชี้
คำสำคัญ: สแตติน โรคหัวใจและหลอดเลือด ป้องกันปฐมภูมิ ปัจจัย
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร PCFM ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร PCFM ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร PCFM หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสาร PCFM ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 2560 - 2564). ใน: กระทรวงสาธารณสุข, บรรณาธิการ. นนทบุรี: อิโมชั่น อาร์ต; 2560.
World Health Organization. The top 10 causes of death: World Health Organization [Internet]. 2020 [cited 2021 Jan. 7]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death
สุรพันธ์ สิทธิสุข, อภิชาต สุคนธสรรพ, สุรจิต สุนทรธรรม, ชัยชาญ ดีโรจวงศ์, วรรณี นิธิยานันท์, วันดี โภคะกุล, และคณะ. แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยารักษาภาวะไขมันผิดปกติเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด พ.ศ. 2559. กรุงเทพ-มหานคร: สมาคมโรคหลอดแดงแห่งประเทศไทย; 2560.
Koene RJ, Prizment AE, Blaes A, Konety SH. Shared Risk Factors in Cardiovascular Disease and Cancer. Circulation. 2016;133:1104-14.
Celermajer DS, Chow CK, Marijon E, Anstey NM, Woo KS. Cardiovascular disease in the developing world: prevalences, patterns, and the potential of early disease detection. J Am Coll Cardiol. 2012; 60:1207-16.
Khanam F, Hossain MB, Mistry SK, Afsana K, Rahman M. Prevalence and Risk Factors of Cardiovascular Diseases among Bangladeshi Adults: Findings from a Cross-sectional Study. J Epidemiol Glob Health. 2019;9:176-84.
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, กนิษฐา ไทยกล้า, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 5 พ.ศ. 2557. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2559.
Arnett DK, Blumenthal RS, Albert MA, Buroker AB, Goldberger ZD, Hahn EJ, et al. 2019 ACC/AHA Guideline on the Primary Prevention of Cardiovascular Disease: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Circulation. 2019;140(11):e596-e646. PubMed PMID: 30879355
Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, Beam C, Birtcher KK, Blumenthal RS, et al. 2018 AHA/ACC/AACVPR/AAPA/ABC/ACPM/ADA/AGS/APhA/ASPC/NLA/PCNA Guideline on the Management of Blood Cholesterol: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2019;73: e285-e350.
Mach F, Baigent C, Catapano AL, Koskinas KC, Casula M, Badimon L, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Eur Heart J. 2020;41:111-88.
Cannon CP, Blazing MA, Giugliano RP, McCagg A, White JA, Theroux P, et al. Ezetimibe Added to Statin Therapy after Acute Coronary Syndromes. N Engl J Med. 2015;372:2387-97.
Collins R, Reith C, Emberson J, Armitage J, Baigent C, Blackwell L, et al. Interpretation of the evidence for the efficacy and safety of statin therapy. The Lancet. 2016;388(10059):2532-61.
Schwartz GG, Steg PG, Szarek M, Bhatt DL, Bittner VA, Diaz R, et al. Alirocumab and Cardiovascular Outcomes after Acute Coronary Syndrome. N Engl J Med. 2018;379:2097-107.
Teramoto T. Extending the “Lower is Better” Principle to Japanese and Possibly Other Asian Populations. Circulation. 2018;137:2010-2.
Adhyaru BB, Jacobson TA. Safety and efficacy of statin therapy. Nat Rev Cardiol. 2018;15:757-69.
Ciffone NA, Copple T. Managing dyslipidemia for CVD prevention: A review of recent clinical practice guidelines. Nurse Pract. 2019;44:8-16.
Cosentino F, Grant PJ, Aboyans V, Bailey CJ, Ceriello A, Delgado V, et al. 2019 ESC Guidelines on diabetes, pre-diabetes, and cardiovascular diseases developed in collaboration with the EASD. Eur Heart J. 2020;41:255-323.
Ferro CJ, Mark PB, Kanbay M, Sarafidis P, Heine GH, Rossignol P, et al. Lipid management in patients with chronic kidney disease. Nat Rev Nephrol. 2018; 14:727-49.
Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: a meta-analysis of data from 170 000 participants in 26 randomised trials. The Lancet. 2010;376(9753):1670-81.
Armitage J, Baigent C, Barnes E, Betteridge DJ, Blackwell L, Blazing M, et al. Efficacy and safety of statin therapy in older people: a meta-analysis of individual participant data from 28 randomised controlled trials. Lancet. 2019;393(10170):407-15.
Ridker PM, Danielson E, Fonseca FA, Genest J, Gotto AM, Jr., Kastelein JJ, et al. Rosuvastatin to prevent vascular events in men and women with elevated C-reactive protein. N Engl J Med. 2008;359:2195-207.
Homer K, Boomla K, Hull S, Dostal I, Mathur R, Robson J. Statin prescribing for primary prevention of cardiovascular disease: a cross-sectional, observational study. Br J Gen Pract. 2015;65(637):e538-44.
McBride CL, Akeroyd JM, Ramsey DJ, Nambi V, Nasir K, Michos ED, et al. Statin prescription rates and their facility-level variation in patients with peripheral artery disease and ischemic cerebrovascular disease: Insights from the Department of Veterans Affairs. Vasc Med. 2018;23:232-40.
กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลเพื่อตอบสนอง Service Plan สาขาไต [รายงานมาตรฐาน]. กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 24 ม.ค. 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/page.php?cat_id=e71a73a77b1474e63b71bccf727009ce
กระทรวงสาธารณสุข. ผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดและหัวใจได้รับยากลุ่ม Statin เขตสุขภาพที่ 6 จังหวัดฉะเชิงเทรา ปี งบประมาณ2563: กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 24 ม.ค. 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?source=pformated/format1.php&cat_id=e71a73a77b1474e63b71bccf727009ce&id=cc417db46c6b7f713a205b27fec159bd
กระทรวงสาธารณสุข. ผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดและหัวใจได้รับยากลุ่ม Statin เขตสุขภาพที่ 6 จังหวัดฉะเชิงเทรา ปี งบประมาณ2564: กระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 24 ม.ค. 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?source=pformated/format1.php&cat_id=e71a73a77b1474e63b71bccf727009ce&id=cc417db46c6b7f713a205b27fec159bd
Daniel WW. Biostatistics: A Foundation for Analysis in the Health Sciences. New York: Wiley; 2009.
Matthias AT, Nihari Padmasiri MS, Kavindi Somathilake BGG, Wijesekara Pathirana NS. Clinical inertia in lipid screening and prescribing statins for primary prevention. International Journal of Noncommunicable Diseases. 2021;6:187-92.
สุรพันธ์ สิทธิสุข, สุรจิต สุนทรธรรม, วรรณี นิธิยานันท์, รุ่งโรจน์ กฤตยพงษ์, วีรพันธุ์ โขวิฑูรกิจ, ประวีณ โล่ห์เลขา, และคณะ. แนวทางเวชปฏิบัติการบำบัดภาวะไขมันผิดปกติในเลือดเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด พ.ศ. 2567. ใน: ประวีณ โล่ห์เลขา, สุรจิต สุนทรธรรม, บรรณาธิการ. กรุงเทพมหานคร: ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2567.
แนวทางการป้องกันและรักษาภาวะแทรกซ้อนของหลอดเลือดหัวใจ และหลอดเลือดสมอง. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2567.
Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, Casado-Arroyo R, Caso V, Crijns HJGM, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS): Developed by the task force for the management of atrial fibrillation of the European Society of Cardiology (ESC), with the special contribution of the European Heart Rhythm Association (EHRA) of the ESC. Endorsed by the European Stroke Organisation (ESO). European Heart Journal. 2024;45:3314-414.
