ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มารับการรักษาที่คลินิกข้าราชการตำรวจ

Main Article Content

พัทธิรา มโนการ
พรเทพ อมรฤทธิ์วณิช

บทคัดย่อ

ที่มา: ภาวะซึมเศร้า เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ พบความชุกของภาวะซึมเศร้าเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เนื่องด้วยรักษาที่ยาวนานซึ่งอาจก่อเป็นความเครียดสะสม การศึกษานี้เป็นการศึกษาเพื่อหาความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มารับการรักษาที่คลินิกข้าราชการตำรวจ โรงพยาบาลตำรวจ


แบบวิจัย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวาง สถิติเชิงพรรณนา


วัสดุและวิธีการ: เก็บข้อมูลในผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ระหว่างเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 252 คน ใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลพื้นฐาน แบบวัดความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน และแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุไทย วิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า แสดงค่าความสัมพันธ์โดยใช้ Odds ratio และกำหนดค่าความเชื่อมั่นที่ 95%CI


ผลการศึกษา: อาสาสมัคร 252 คน เพศชาย 138 คน เพศหญิง 114 คน พบความชุกของภาวะซึมเศร้าร้อยละ 11.5 โดยทุกคนมีภาวะซึมเศร้าเล็กน้อย ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะซึมเศร้า คือ การมีอายุมากกว่า 80 ปี (adjusted OR =7.03, 95%CI= 1.96-25.21)


สรุป: บุคลากรทางการแพทย์ควรมีการคัดกรองภาวะซึมเศร้าในกลุ่มสูงอายุอย่างสม่ำเสมอโดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุมากกว่า 80 ปี เนื่องจากเป็นกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยงสูงและมีโอกาสในการเข้าถึงการบริการได้น้อย บุคลากรจึงควรเพิ่มความตระหนักในการคัดกรองเพื่อที่จะได้ส่งต่อการรักษา เสริมสร้างความรู้ด้านสุขภาพกายและสุขภาพจิตอย่างเหมาะสม


คำสำคัญ: ภาวะซึมเศร้า โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ผู้สูงอายุ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
มโนการ พ, อมรฤทธิ์วณิช พ. ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มารับการรักษาที่คลินิกข้าราชการตำรวจ. PCFM [อินเทอร์เน็ต]. 26 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 13 มกราคม 2026];8(6). available at: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/PCFM/article/view/282128
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สิทธิและสวัสดิการผู้สูงอายุ. 2564 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 19 กรกฎาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/15/646

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุไทย ปี 2565. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 19 กรกฎาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1962

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.). สถาน-การณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2563. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากร และสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2564.

World Health Organization. Noncommunicable diseases country profiles 2018 [Internet]. 2019 [cited 2023 Jul 5]. Available from: https://www.who.int/docs/default-source/ncds/9789241514620-eng.pdf?sfvrsn=48f7a45c_2

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลเฝ้าระวังโรคซึมเศร้าระดับจังหวัด (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3/2557). 2557 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 20 กรกฎาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://thaidepression.com/www/58/guidebookdepress.pdf

World Health Organization. Mental Health of Older Adults [Internet]. 2023 [cited 2023 Dec 20]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. อัตราป่วยรายใหม่และความชุกของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า ปีพ.ศ. 2566. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 6 สิงหาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?source=pformated/formatg.php&cca_id=22710ed5db1ed6b12aab540a7b0753b3&id=498d921b3210037891f4f2080df1b4f9

กระทรวงสาธารณสุข. การประเมินโรคซึมเศร้า (9Q) ในกลุ่มผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 28 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?source=pformated/format1.php&cat_id=574437c29aff8d1709da55677abc4b03&id=1cabe82729905e268bb97fed7cb117dd#

อาคม บุญเลิศ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรังในชุมชน เขตรับผิดชอบของสถานบริการปฐมภูมิสามเหลี่ยม จังหวัดขอนแก่น. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2559;31:25-31.

กุลธิดา ดวงเนตร. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในหน่วยงานบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลภูเขียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2564;36:13-24.

กฤติเดช มิ่งไม้, วีรศักดิ์ เมืองไพศาล, สุวิทย์เจริญศักดิ์, ณัฐกมล ชาญสาธิตพร. การสำรวจความชุกของภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วยสูงอายุในคลินิกผู้สูงอายุ โรงพยาบาลศิริราช. การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งที่ 2 สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. 2558. หน้า 143-53.

กองวิจัย สำนักงานยุทธศาสตร์ตำรวจ. การศึกษาสาเหตุการฆ่าตัวตายของเจ้าหน้าที่ตำรวจ. 2557 [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 20 ธันวาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: http://www.welfarepolice.com/newweb/file_upload/news/file/442-0-20150301115113XX.ppt

ณทชา เย็นทรวง. ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิผลการให้บริการด้านสุขภาพจิต โครงการ Depress we care ซึมเศร้า เราใส่ใจ กรณีศึกษากลุ่มเป้าหมายข้าราชการตำรวจ [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2562. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD)

Hathaitip Tumviriyakul. การคำนวณขนาดตัวอย่าง. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. 2554;19.

กระทรวงสาธารณสุข. Bathel Activity of Daily living: ADL: คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ. 2564. หน้า 40-8.

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ.2564. นนทบุุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564; หน้า 36-37.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คู่มือระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่ มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ (Long Term Care) ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ 2559. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2559.

กัญชรีย์ พัฒนา, อนงค์นุช สารจันทร์, เอกลักษณ์ ฟักสุข, นันทวัน สุวรรณรูป, ประภา ยุทธไตร และอรพรรณ โตสิงห์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน. วารสารพยาบาลทหารบก. 2564; 22:488-97.

นิพนธ์ พวงวรินทร์ , อรพรรณ ทองแตง, ประเสริฐ อัสสันตชัย, รุ่งนิรันดร์ ประดิษฐ์สุวรรณ, วรพรรณ เทพหัสดิน ณ อยุธยา, กนกรัตน์ สุขะตุงคะ, และคณะ. แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุของไทย. สารศิริราช. 2537;46:1-9.

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือมาตรฐานและการดำเนินงานคลินิกผู้สูงอายุคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงสาธารณสุข. 2556. หน้า 49-50.

กฤติเดช มิ่งไม้. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้ป่วยสูงอายุในคลินิกผู้สูงอายุ. พุทธชินราชเวชสาร. 2560;34:4-14.

Anantapong K, Pitanupong J, Werachattawan N, Aunjitsakul W. Depression and associated factors among elderly outpatients in Songklanagarind Hospital, Thailand: A cross-sectional study. Songklanagarind Med J. 2017;35:139-48.

สายพิณ ยอดกุล, จิตภินันท์ ศรีจักรโคตร. ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุโรคเรื้อรังที่เข้ารับการรักษาใน โรงพยาบาลบุรีรัมย์. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2555;30:50-7.

World Health Organization. Depressive disorder (depression) [Internet]. 2023 [cited 2023 Dec 20]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

วิจิตร แผ่นทอง, อัจฉรา คำมะทิตย์, วรวุฒิ แสงทอง, อรอนงค์ นิลพัฒน์, สุนิสา ค้าขึ้น. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่มาใช้บริการในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2563;7:114-26

ธมลวรรณ ฉัตรเงิน. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรังในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์. 2564; 12:152-66

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. คู่มือการดูแลผู้สูงวัย: สูตรคลายซึมเศร้า. นนทบุรี: โอเพ่นเวิลด์ส พับลิชชิ่ง เฮาส์; 2559. หน้า 11-83.

Sjöberg L, Karlsson B, Atti AR, Skoog I, Fratiglioni L, Wang HX. Prevalence of depression: Comparisons of different depression definitions in population-based samples of older adults. Journal of affective disorders. 2017;221:123-31.

Thipprakmas R. Prevalence and factors associated with depression in the elderly: A systematic review. Regional Health Promotion Center 9 Journal. 2021; 15(37):325-38.

ปิติคุณ เสตะปุระ, ณัฐธกูล ไชยสงคราม. ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุในประเทศไทย ปีพ.ศ. 2564. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2564;16:1070-84.

สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. แผนปฏิบัติราชการสำนักงานตำรวจแห่งชาติราย 5 ปี พ.ศ. 2566-2570. 2566;120.