ความชุกและความสัมพันธ์ของภาวะโลหิตจางกับภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุในชนบทภาคใต้

Main Article Content

ศรศุภางค์ คงเนียม

บทคัดย่อ

ที่มา: ภาวะโลหิตจางและภาวะทุพโภชนาการเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญในผู้สูงอายุ งานวิจัยนี้ทำขึ้นเพื่อหาความชุกของภาวะโลหิตจาง ประเมินภาวะโภชนาการและหาความสัมพันธ์ของภาวะโลหิตจางกับภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุ


แบบวิจัย: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง


วัสดุและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปที่อาศัยอยู่ในตำบลห้วยนาง อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง ได้รับการตรวจเลือดปลายนิ้วเพื่อหาค่าฮีมาโตคริตเพื่อจำแนกภาวะโลหิตจาง และประเมินภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุ โดยใช้แบบประเมิน Mini Nutritional Assessment (MNA) วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้การทดสอบของฟิชเชอร์และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกส์เชิงพหุ


ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่าง 257 คน พบความชุกของภาวะโลหิตจาง ร้อยละ 29.2 มีความเสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการ ร้อยละ 20.6 และมีภาวะทุพโภชนาการร้อยละ 1.6 โดยผู้ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะทุพโภชนาการและมีภาวะทุพโภชนาการมีความสัมพันธ์กับการมีภาวะโลหิตจางมากกว่ากลุ่มโภชนาการปกติ 2.96 และ 12.38 เท่าตามลำดับ (p = 0.004 และ 0.044 ตามลำดับ)


สรุป: ภาวะโลหิตจางในผู้สูงอายุในชุมชนพบสูงถึงเกือบหนึ่งในสามคน และมีความสัมพันธ์กับภาวะทุพโภชนาการ การส่งเสริมภาวะโภชนาการเชิงรุกที่เหมาะสมและการคัดกรองภาวะโลหิตจางอย่างเป็นระบบโดยเฉพาะในระดับปฐมภูมิมีความสำคัญยิ่งในการป้องกันการเกิดภาวะทุพโภชนาการ และลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะโลหิตจางในผู้สูงอายุ


คำสำคัญ: ภาวะโลหิตจาง ภาวะทุพโภชนาการ ผู้สูงอายุ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
คงเนียม ศ. ความชุกและความสัมพันธ์ของภาวะโลหิตจางกับภาวะโภชนาการในผู้สูงอายุในชนบทภาคใต้. PCFM [อินเทอร์เน็ต]. 26 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 13 มกราคม 2026];8(6). available at: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/PCFM/article/view/282124
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ

เอกสารอ้างอิง

Ageing and health [Internet]. [cited 2023 Jun 24]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health

dop.go.th. สถิติผู้สูงอายุ | สถิติผู้สูงอายุ ธันวาคม 2565 by Looker Studio [Internet]. 2023 [cited 2023 Jun 25]. Available from: http://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/2387

Stauder R, Bach V, Schruckmayr G, Sam I, Kemmler G. Prevalence and possible causes of anemia in the elderly: a cross-sectional analysis of a large European university hospital cohort. Clin Interv Aging. 2014;1187.

Gaskell H, Derry S, Andrew Moore R, McQuay HJ. Prevalence of anaemia in older persons: systematic review. BMC Geriatr. 2008;8:1. PubMed PMID: 18194534

Afaghi H, Sharifi F, Moodi M, AnaniSarab G, Kazemi T, Miri-Moghaddam E, et al. Prevalence of anemia and associated factors among the elderly population in South Khorasan, Birjand, 2019. Med J Islam Repub Iran. 2021;35:86. PubMed PMID: 34291010

Yildirim T, Yalcin A, Atmis V, Cengiz OK, Aras S, Varlı M, et al. The prevalence of anemia, iron, vitamin B12, and folic acid deficiencies in community dwelling elderly in Ankara, Turkey. Arch Gerontol Geriatr. 2015;60:344-8.

Karoopongse E, Srinonprasert V, Chalermsri C, Aekplakorn W. Prevalence of anemia and association with mortality in community-dwelling elderly in Thailand. Sci Rep. 2022;12:7084. PubMed PMID: 35490162

รพี เสียงใหญ่. ความชุกภาวะโลหิตจางและภาวะทุพโภชนา-การในผู้สูงอายุพื้นที่รพ.สต.บ้านทุ่งขี้ต่าย ตำบลพงศ์ประศาสน์ อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2564:11:22-33.

ปิยะภร ไพรสนธิ์, พรทิพย์ สารีโส, พัชราภรณ์ อารีย์, วราภรณ์ เสถียรนพเก้า, อุไรวรรณ ชัยมินทร์, ปิยะนุช พูลวิวัฒน์. ภาวะโลหิตจางในผู้สูงอายุภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. วารสารการพยาบาลสภาการพยาบาล. 2560; 32:133–45.

พรทิพย์ สารีโส. ภาวะซีดในผู้สูงอายุ…ปัญหาใหญ่ที่ถูกมองข้าม. วารสารสภาการพยาบาล. 2555;27:5-15.

Cappellini MD, Motta I. Anemia in clinical practice-definition and classification: Does hemoglobin change with aging? Semin Hematol. 2015;52:261-9.

World Health Organization. Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control [Internet]. Geneva: World Health Organization [Internet]. 2017 [cited 2023 Jun 25]. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/259425

Diaz K, Na Z, Gupta S, Arya V, Martinez L, Dhaliwal S, et al. Prevalence of folic acid deficiency and cost effectiveness of folic acid testing: A single center experience. Blood. 2018;132:4878.

Sahin S, Tasar PT, Simsek H, Çicek Z, Eskiizmirli H, Aykar FS, et al. Prevalence of anemia and malnutrition and their association in elderly nursing home residents. Aging Clin Exp Res. 2016;28:857-62.

Schmidt L, Kümpel DA, Alves ALS, Portella MR. Relation between anemia and hospitalized older adults’ nutritional status. Rev Epidemiol E Controle Infecção [Internet]. 2022 [cited 2023 Sep 4];12. Available from: https://online.unisc.br/seer/index.php/epidemiologia/article/view/16490

Priya Malini D, Deepa S. A study of association between nutritional status and anemia in older people. Int J Contemp Med Res IJCMR [Internet]. 2020 [cited 2023 Sep 4];7. Available from: https://www.ijcmr.com/uploads/7/7/4/6/77464738/ijcmr_2986_v1.pdf

นลินี ยิ่งชาญกุล. การดูแลโภชนาการเบื้องต้นในผู้สูงอายุแบบองค์รวม. พิมพ์ครั้งที่ 2. เชียงใหม่: เชียงใหม่พิมพ์นิยม; 2565.

Seid AM, Fentahun N. Prevalence of malnutrition among old people in Africa: systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2022;12:e065197. PubMed PMID: 36450428

Krishnamoorthy Y, Vijayageetha M, Kumar SG, Rajaa S, Rehman T. Prevalence of malnutrition and its associated factors among elderly population in rural Puducherry using mini-nutritional assessment questionnaire. Journal of Primary Care and Family Medicine. 2018;7:1429-33.

Leij-Halfwerk S, Verwijs MH, van Houdt S, Borkent JW, Guaitoli PR, Pelgrim T, et al. Prevalence of protein-energy malnutrition risk in European older adults in community, residential and hospital settings, according to 22 malnutrition screening tools validated for use in adults ≥65 years: A systematic review and meta-analysis. Maturitas. 2019;126:80-9.

Chuansangeam M, Wuthikraikun C, Supapueng O, Muangpaisan W. Prevalence and risk for malnutrition in older Thai people: A systematic review and meta-analysis. Asia Pac J Clin Nutr. 2022;31:128-41.

พุทธิพร พิธานธนานุกูล, ภิรมย์ รชตะนันท์. ภาวะโภชนาการและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2562;22:1-13.

กิตติกร นิลมานัต. ภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารการพยาบาลสภาการพยาบาล. 2556;28:75–84.

กนกกาญจน์ พันกะนก, พรพิมล ชูพานิช. การคัดกรองภาวะโภชนาการและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะทุพโภชนาการของผู้สูงอายุในอำเภอโคกโพธิ์ไชย จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2565;8:71-81.

สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับการรักษาภาวะโลหิตจางและธาลัสซีเมีย. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย, 2562. หน้า. 29–35.

Besora-Moreno M, Llauradó E, Tarro L, Solà R. Social and economic factors and malnutrition or the risk of malnutrition in the elderly: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Nutrients. 2020;12:737. PubMed PMID: 32168827