ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ และการดูแลตนเองในโรคเบาหวาน ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มา: โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในกลุ่มโรคไม่ติดต่อที่เป็นปัญหาต่อระบบสาธารณสุขทั้งของไทยและระดับโลก การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน สามารถลดภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ของโรคเบาหวานได้โดยการปรับวิถีการดำรงชีวิตประจำวัน เป็นวิธีที่ช่วยลดเบาหวานได้และสามารถทำได้ด้วยตนเอง ขึ้นอยู่กับปัจจัยทั้งความรู้เกี่ยวกับโรคและระดับของการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวาน จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อหาความสัมพันธ์ของความรู้และระดับของการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมได้และไม่ได้
วัสดุและวิธีการ: กลุ่มผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เข้ารับการรักษาที่ ศูนย์สุขภาพชุมชนคลินิกหมอครอบครัวชากังราวและ โรงพยาบาลกำแพงเพชร ใช้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 160 คน แบ่งเป็นกลุ่มที่ควบคุมเบาหวานได้ (HbA1C < 7 mg%) และไม่ได้ (HbA1C 7 mg%) ใช้สถิติ Chi-square T-test Pearson’s correlation Multiple regression และกราฟ Scatter plot วัดผลโดยแบบสอบถามความรู้ และระดับของการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวาน ผลลัพธ์หลักคือ ระดับความรู้ผู้ป่วยเบาหวาน และระดับของการดูแลตนเองในโรคเบาหวาน
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยเบาหวานจำนวน 160 คน โดยแบ่งเป็นกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมได้ จำนวน 72 คน มีคะแนนความรู้อยู่ที่ 12.76 ± 3.22 และระดับการดูแลตัวเองอยู่ที่ 8.36 ± 0.69 เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ควบคุมไม่ได้ จำนวน 88 คน ที่มีคะแนนความรู้อยู่ที่ 12.27 ± 3.90 และระดับการดูแลตัวเองอยู่ที่ 7.30 ± 1.05 พบว่า ระดับการดูแลตัวเองของทั้ง 2 กลุ่มต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.001) แต่ระดับความรู้ในทั้งสองกลุ่มนั้นไม่มีความแตกต่างกัน และพบความสัมพันธ์ระหว่างความรู้และระดับการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานในระดับน้อย (r = 0.1908)
สรุปผล: พบความสัมพันธ์ของการดูแลตนเองในโรคเบาหวานกับระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่าง ความรู้ในโรคเบาหวานและระดับน้ำตาลสะสมในเลือด ดังนั้นการดูแลตัวเองในผู้ป่วยเบาหวาน จึงมีความสำคัญต่อการควบคุมน้ำตาลมากกว่าความรู้ที่มีในผู้ป่วยเบาหวาน
คำสำคัญ: โรคเบาหวาน ความรู้เบาหวาน การดูแลตัวเองในโรคเบาหวาน การควบคุมระดับน้ำตาล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร PCFM ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร PCFM ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร PCFM หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสาร PCFM ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Regufe VM, Pinto CM, & Pérez P. Metabolic syndrome in type 2 diabetic patients: a review of current evidence. Porto Biomedical Journal. 2020;5: 101-5.
กรมควบคุมโรค. รณรงค์วันเบาหวานโลก 2566 มุ่งเน้นให้ความรู้ประชาชนถึงความเสี่ยงโรคเบาหวาน และหากตรวจพบก่อนจะลดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มิ.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news = 38403&deptcode = brc&news_views = 2606
National Diabetes Statistics Report. Diabetes [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มิ.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.cdc.gov/diabetes/php/data-research/index.html
Health Data Center (HDC) กระทรวงสาธาณสุข. ร้อยละผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดี ปีงบประมาณ 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มิ.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?source = pformated/format1.php&cat_id = b2b59e64c4e6c92d4b1ec16a599d882b&id = 137a726340e4dfde7bbbc5d8aeee3ac3
กลุ่มเทคโนโลยีระบาดวิทยา และมาตรการชุมชน กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรค NCDs เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. 2562. กรุงเทพ: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2563.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย กรมการแพทย์และสำนักงานหลักประกันสุขภาพ. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. ปทุมธานี: ร่มเย็น มีเดีย; 2566.
Takahara M, Watanabe H, Shiraiwa T, et al. Lifestyle changes and their impact on glycemic control and weight control in patients with diabetes during the coronavirus disease 2019 pandemic in Japan. Journal of Diabetes Investigation. 2021;13:375–85.
Bukhsh A, Khan TM, Sarfraz Nawaz M, Sajjad Ahmed H, Chan KG, Goh BH. Association of diabetes knowledge with glycemic control and self-care practices among Pakistani people with type 2 diabetes mellitus. Diabetes Metab Syndr Obes. 2019;12:1409-17.
López LV, Torres AV, et al. Inadequate diabetes knowledge is associated with poor glycemic control in patients with type 2 diabetes. Atención Primaria. 2023;55:1-9.
Kueh YC, Morris T, Borkoles E, Shee H. Modelling of diabetes knowledge, attitudes, self-management, and quality of life: a cross-sectional study with an Australian sample. Health Qual Life Outcomes. 2015;13:129-38.
Kueh YC, Morris T, Borkoles E, Shee H. Modelling of diabetes knowledge, attitudes, self-management, and quality of life: a cross-sectional study with an Australian sample. Health Qual Life Outcomes. 2015;13:129. PubMed PMID: 26286395
Bains SS, Egede LE. Associations between health literacy, diabetes knowledge, self-care behaviors, and glycemic control in a low income population with type 2 diabetes. Diabetes Technol Ther. 2011; 13:335-41.
Sheikh MS, Louis WN, Jochen S, Uta F, Tuhin Bs. Diabetes knowledge and glycemic control among patients with type 2 diabetes in Bangladesh. SpringerPlus. 2015;4:284-92.
วรนุช แสงเจริญ, สงวน ลือเกียรติบัณฑิต, รวมพร สมประสงค์, สุริยาเขียวยศกิจ, ลัคนาภา จิตสุวรรณ, วิมพ์วิภาเหมทานนท์. การพัฒนาแบบวัดความรู้โรคเบาหวาน. เภสัชศาสตร์อีสาน. 2566;19:16-28.
Schmitt A, Gahr A, Hermanns N, Kulzer B, Huber J, Haak T, et al. The Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ): development and evaluation of an instrument to assess diabetes self-care activities associated with glycaemic control. Health Qual Life Outcomes. 2013;11:138-51.
Kugbey N, Oppong Asante K, Adulai K. Illness perception, diabetes knowledge and self-care practices among type-2 diabetes patients: a cross-sectional study. BMC Research Notes. 2017;10: 1-7.
Popoviciu MS, Marin VN, Vesa CM, Stefan SD, Stoica RA, Serafinceanu C, et al. Correlations between diabetes mellitus self-care activities and glycaemic control in the adult population: a cross-sectional study. Healthcare (Basel). 2022;10:174-84.
Boonsatean W. The Influences of Income and Education on the Illness Perception and Self-Management of Thai Adults with Type 2 Diabetes. J Diab Metab Dis. 2016;3:1-8.
Viswa SK, Annapareddy A, Bhukya SR, Siva RC, Krishna SN, Raja SG. et al. A Study on Impact of Diabetes Knowledge on Glycemic Control and Self-Care Activities Among Adults with Type II Diabetes Mellitus. International Journal of Pharmaceutical Research and Life Sciences. 2023;11:5-15.
X He rn, Wharrad HJ. Diabetes knowledge and glycemic control among Chinese people with type 2 diabetes. International Nursing Review. 2007;54:280-7.
Schmitt A, Reimer A, Hermanns N, Huber J, Ehrmann D, Schall S. et al. Assessing Diabetes Self-Management with the Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ) Can help analyse behavioural problems related to reduced glycaemic control. PLoS ONE. 2016;11:70-4.
