ความสัมพันธ์ของสุขภาวะทางกายต่อสุขภาวะช่องปากและการใช้บริการทันตกรรมในผู้สูงอายุที่เป็นโรคเบาหวาน ของศูนย์บริการปฐมภูมิแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี

บทคัดย่อ

ที่มา: สุขภาพช่องปากเป็นส่วนหนึ่งของการมีสุขภาพกายที่ดีแต่ปัจจุบันผู้สูงอายุมีการเข้าถึงทางทันตกรรมเพียงร้อยละ 7.63 และความถี่ 0.12 ครั้งต่อปี สะท้อนให้เห็นว่าผู้สูงอายุยังมีปัญหาด้านการเข้าถึงบริการทันตกรรม ผู้วิจัยจึงประสงค์ที่จะศึกษาความสัมพันธ์ของสุขภาวะทางกายต่อสุขภาวะช่องปากและปัจจัยที่ส่งผลต่อการใช้บริการทันตกรรมในหน่วยปฐมภูมิ

วัสดุและวิธีการ: ศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางในผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไปที่เป็นโรคเบาหวานที่มารักษาที่ศูนย์บริการปฐมภูมิแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี โดยหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ระหว่างสุขภาวะทางกาย จิตใจ ทางสังคมและการเงินที่มีผลต่อสุขภาพช่องปากและการใช้บริการทันตกรรมในช่วง 1 ปีที่ผ่านมาโดยวิเคราะห์ความถดถอยพหุโลจิสติก

ผลการศึกษา: มีผู้ตอบแบบสอบถามจำนวน 156 คนและมีผู้มาตรวจร่างกายและสุขภาพช่องปากจำนวน 66 คน ผลพบว่าสุขภาพกายสัมพันธ์กับโรคฟันผุและโรคปริทันต์อักเสบอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05) และพบว่าอาการปวดฟัน   การรับรู้ว่าโรคเบาหวานส่งผลต่อสุขภาพปาก และความสามารถในการเดินทางมาใช้บริการด้วยตัวเองแบบต้องช่วยเหลือทุกครั้งมีความสัมพันธ์กับการใช้บริการทันตกรรมในระยะเวลา 1 ปีที่ผ่านมาอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05)

สรุป: สุขภาพกายและโรคเบาหวานมีความสัมพันธ์กับโรคฟันผุและโรคปริทันต์อักเสบซึ่งมีปัจจัยที่สอดคล้องร่วมกัน ได้แก่ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน โดยปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใช้บริการทันตกรรม ได้แก่ อาการปวดฟัน ความตระหนักว่าโรคเบาหวานส่งผลต่อสุขภาพปาก และการเดินทางมาใช้บริการโดยต้องมีผู้ช่วยเหลือ อันส่งผลให้ผู้ที่ใช้บริการทันตกรรมมีสุขภาพช่องปากที่ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้นเสนอแนะให้มีทันตแพทย์ประจำศูนย์บริการปฐมภูมิเพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการทันตกรรมและมีสุขภาพช่องปากที่ดียิ่งขึ้น

คำสำคัญ: ผู้สูงอายุ โรคเบาหวาน สุขภาวะช่องปาก การใช้บริการทันตกรรม หน่วยบริการปฐมภูมิ