A Comparative Study of Health Belief Model Factors and Diabetes Screening Behaviors among People Aged 35 and Over in Loei Municipality, Mueang District, Loei Province
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Background: To compare health belief model factors and diabetes screening behaviors.
Design: Cross-sectional Descriptive Study
Methods: The study population consisted of individuals aged 35 years and older residing in the Loei Municipality, Mueang District, Loei Province. A total of 420 participants were selected using simple random sampling. Data were collected using a structured questionnaire. Descriptive statistics were used to analyze baseline characteristics. Comparisons of factors were conducted using t-tests and analysis of variance (ANOVA), with multiple comparisons performed using Scheffé’s method at a 95% confidence level (p < 0.05). Statistical analyses were conducted using statistical software.
Results: The group that underwent screening had significantly higher mean Health Belief Model (HBM) scores in all dimensions compared to the group that did not undergo screening (p < 0.05). Among the screening group, differences in educational level and occupational characteristics were associated with differences in perceived susceptibility to diabetes. In contrast, in the non-screening group, differences in educational level and income were associated with differences in perceived benefits and perceived barriers to diabetes screening, showing statistically significant differences at the 0.05 level.
Conclusions: The HBM should be integrated into the development of diabetes screening systems to enhance efficiency and promote, prevent, and control diabetes within the relevant areas.
Keywords: comparison, Health Belief Model, diabetes screening
Downloads
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
The content and information in articles published in the PCFM journal are solely the opinions and responsibilities of the authors. The journal's editorial board does not necessarily agree with or share any responsibility for them.
All articles, information, content, images, etc., published in the PCFM journal are the copyright of the PCFM journal. If any individual or organization wishes to reproduce, distribute, or use any part or the entirety of the content, they must obtain written permission from the PCFM journal beforehand.
References
World Health Organization. Diabetes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Dec 26]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
StatPearls. Diabetes Mellitus [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 [cited 2025 Dec 26]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551501/
American Diabetes Association. Standards of care in diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S1–S350. Available from: https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1
Fowler MJ. Microvascular and macrovascular complications of diabetes. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 [cited 2025 Dec 26]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538216/
World Health Organization. Urgent action is needed as global diabetes cases increase four-fold over past decades [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Dec 26]. Available from: https://www.who.int/news/item/13-11-2024-urgent-action-needed-as-global-diabetes-cases-increase-four-fold-over-past-decades
เริงฤดี ปธานวนิช. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย: Thai National Health Examination Survey ครั้งที่ 7 (NHES VII) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: แสงจันทร์การพิมพ์; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://thai-nhes.com/
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: บริษัท ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเลย. ร้อยละของประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไปที่ได้รับการตรวจคัดกรองเพื่อวินิจฉัยเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. เขตสุขภาพที่ 8: ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC); เข้าถึงเมื่อ [ 9 มกราคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: http://hdcservice.moph.go.th
Harrison JA, Mullen PD, Green LW. A meta-analysis of studies of the Health Belief Model with adults. Health Educ Res. 1992;7:107–16
Amalia R, Yuliyanti S, Susanti R. Applying the health belief model in identifying individual understanding towards prevention of type 2 diabetes. Int J Public Health Sci [Internet]. 2022;11:1458-66.
Hakim AL, Sari A. Health Belief Model in the prevention of type 2 diabetes mellitus in fertile age couples. J Kesehatan Masyarakat. 2025;20:408-17.
Haliza AN, Murti B, Tamtomo DG. Meta-analysis: application of Health Belief Model on tertiary preventive behavior in type 2 diabetes mellitus patients. J Health Promot Behav. 2024;9:185–98
Alamer AS. Predictors of type 2 diabetes self-screening: the impact of health belief model, knowledge, and demographics. Int J Stat Med Res. 2025;14:45-54.
ประยุทธ ไตรสารศรี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการมาตรวจคัดกรองโรคเบาหวานของประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไปในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสิงหนาท. วารสารบริหารธุรกิจ. 2568;2:111–26.
ชุติมา สร้อยนาค, จริยาวัตร คมพยัคฆ์, พรศิริ พันธสี. การศึกษาแบบแผนความเชื่อเรื่องสุขภาพกับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในประชากรวัยทำงานมุสลิม. วารสารพยาบาลทหารบก. 2561;19(ฉบับพิเศษ 1):267–77.
อรุณี สมพันธ์, แสงทอง ธีระทองคำ, นพวรรภ์ เปียซื่อ, สมนึก สกุลหงส์โสภณ. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานในผู้ที่เสี่ยงต่อเบาหวาน. วารสารรามาธิบดีพยาบาลสาร. 2558;21:96–109
ดวงใจ จิระสวัสดิ์ตระกูล. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการมาตรวจคัดกรองโรคเบาหวานของประชากรอายุ 35 ปีขึ้นไปในศูนย์บริการสาธารณสุขนาวง จังหวัดสกลนคร. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร. 2563;23:74–85.
ปิยะวรรณ จันตรี, วัลลีรัตน์ พบคีรี. ความสัมพันธ์การรับรู้ภาวะสุขภาพกับการยอมรับการตรวจคัดกรองเบาหวานในประชากรกลุ่มเสี่ยง. ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 12; 9–10 ก.ค. 2563; นครปฐม, ประเทศไทย. นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม; 2563. หน้า. 1098–1105.
พิศุทธิ์ ชนะรัตน์. การประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงในพระสงฆ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. มหาราชนครศรีธรรมราช. 2567;8:162–74.
มงคล การุณงามพรรณ, ภาวะดี รามสิทธิ์, ศิริญญา ชุ่มเต็ม. ผลของการใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวานในประชากรกลุ่มเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารสุขภาพกับการจัดการสุขภาพ. 2567;10:50–63.
Wikipedia. Health belief model [Internet]. [cited 2025 Jun 21]. Available from: https://en.wikipedia.org/wiki/Health_belief_model
เชษฐา งามจรัส. การคำนวณขนาดตัวอย่างสำหรับงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2564.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Arch Psychol. 1932;22:1–55.
ชัชวาล เรืองประพันธ์. สถิติพื้นฐาน. พิมพ์ครั้งที่ 2. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2558.
World Health Organization. Global report on diabetes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2016 [cited 2025 Jun 20]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257
Sørensen K, Pelikan JM, Röthlin F, Ganahl K, Slonska Z, Doyle G, et al. Health literacy in Europe: comparative results of the European health literacy survey (HLS-EU). Eur J Public Health. 2015;25:1053–8.
