ความสัมพันธ์ของการรับประทานยากาบาเพนตินกับความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มา: ภาวะสมองเสื่อมเป็นความผิดปกติของสมองที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ปัจจุบันประชากรผู้สูงอายุมีความชุกของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมเพิ่มขึ้น โดยการสั่งจ่ายยากาบาเพนตินในหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิมีแนวโน้มสูงขึ้น ซึ่งการรับประทานยากาบาเพนตินส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของสมอง มีความสัมพันธ์กับการถดถอยของกระบวนการรู้คิดและความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวัน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของการรับประทานยากาบาเพนตินกับความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ
แบบวิจัย: Etiognostic research with retrospective case control design
วัสดุและวิธีการ: ผ้สูงอายุทั้งหมดจำนวน 474 คน แบ่งเป็นผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม 238 คน รับประทานยากาบาเพนติน 111 คน อายุเฉลี่ย 75.97 ± 8.96 ปี เป็นเพศชายร้อยละ 42 และผู้ป่วยไม่มีภาวะสมองเสื่อม 236 คน รับประทานยากาบาเพนติน 108 คน อายุเฉลี่ย 71.78 ± 8.17 ปี เป็นเพศชายร้อยละ 50 วัดขนาดการรับประทานยาทั้งหมด (total standardized daily doses; TSDDs) ของกาบาเพนติน เก็บข้อมูลตัวแปรกวน เช่น อายุ เพศ ดัชนีมวลกาย โรคประจำตัว วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ multivariable logistic regression แสดง adjusted odds ratios โดยมีกลุ่มเปรียบเทียบคือ TSDD 0
ผลการศึกษา: เมื่อปรับอิทธิพลของตัวแปรกวนพบว่า ผู้ป่วยรับประทานยากาบาเพนติน TSDDs 181-360 มีความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมเมื่อเทียบกับผู้ป่วยไม่ได้รับประทานยากาบาเพนตินเป็น 1.24 เท่า (95%CI: 0.58-2.63, p = 0.58) แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ และ TSDDs > 360 เป็น 1.66 เท่า (95%CI: 1.03-2.68, p = 0.03)
สรุป: พบความสัมพันธ์ของการรับประทานยากาบาเพนตินกับความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ดังนั้นควรใช้ยากาบาเพนตินอย่างระมัดระวัง เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ
คำสำคัญ: ภาวะสมองเสื่อม กาบาพานติน ขนาดการรับประทานยาทั้งหมด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร PCFM ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร PCFM ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร PCFM หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสาร PCFM ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global status report on the public health response to dementia: WHO guidelines. Geneva: World Health Organization; 2021.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุไทย ปี 2565 โดยกลุ่มนโยบายและยุทธศาสตร์ กรมกิจการผู้สูงอายุ [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 5 มิถุนายน 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1962
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. ภาวะสมองเสื่อม [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 7 กรกฎาคม 2566]. เข้าถึงได้จาก https://thaitgri.org/?p=38965
สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์. แนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณะสุข; 2564.
Livingston G, Huntley J, Sommerlad A, Ames D, Ballard C, Banerjee S, et al. Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. Lancet. 2020;396 (10248):413–46.
Ashworth J, Bajpai R, Muller S, Bailey J, Helliwell T, Harrisson SA, et al. Trends in gabapentinoid prescribing in UK primary care using the Clinical Practice Research Datalink: an observational study. Lancet Reg Health Eur. 2023;27:1-10.
Goodman CW, Brett AS. A clinical overview of off-label use of gabapentinoid drugs. JAMA Intern Med. 2019;179:695-701.
Gomes T, Juurlink DN, Antoniou T, Mamdani MM, Paterson JM, van den Brink W. Gabapentin, opioids, and the risk of opioid-related death: a population-based nested case–control study. PLoS Med. 2017;14:1-13.
Oh GY, Moga DC, Fardo DW, Abner EL. The association of gabapentin initiation and neurocognitive changes in older adults with normal cognition. Front Pharmacol. 2022;13:1-10.
Huang YH, Pan MH, Yang HI. The association between gabapentin or pregabalin use and the risk of dementia: an analysis of the National Health Insurance Research Database in Taiwan. Front Pharmacol. 2023;14:1-10.
Shem K, Barncord S, Flavin K, Mohan M. Adverse cognitive effect of gabapentin in individuals with spinal cord injury: preliminary findings. Spinal Cord Ser Cases 2018;4:1-7.
Palliative Care Network of Wisconsin. Gabapentin for neuropathic pain [Internet]. 2023 [cited 2023 Dec 13]. Available from: https://www.mypcnow.org/fast-fact/gapapentin-for-neuropathic-pain
Whitlock EL, Diaz-Ramirez LG, Glymour MM, Boscardin WJ, Covinsky KE, Smith AK. Association between persistent pain and memory decline and dementia in a longitudinal cohort of elders. JAMA Intern Med. 2017;177:1146–53.
Taipale H, Gomm W, Broich K, Maier W, Tolppanen AM, Tanskanen A, et al. Use of antiepileptic drugs and dementia risk: an analysis of Finnish health register and German health insurance data. J Am Geriatr Soc. 2018;66:1123–29.
Knight R, Wittkowski A, Bromley RL. Neurodevelopmental outcomes in children exposed to newer antiseizure medications: a systematic review. Epilepsia. 2021;62:1765–79.
Guekht AB, Mitrokhina TV, Lebedeva AV, Dzugaeva FK, Milchakova LE, Lokshina OB, et al. Factors influencing quality of life in people with epilepsy. Seizure. 2007;16:128–33.
MacLaughlin EJ, Raehl CL, Treadway AK, Sterling TL, Zoller DP, Bond CA. Assessing medication adherence in the elderly. Drugs Aging. 2005;22:231–55.
Bailey R, English J, Knee C, Keller A. Treatment adherence in integrative medicine-Part one: review of literature. Integr Med (Encinitas). 2021;20:48-60.
สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ. แนวทางการป้องกันเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในผู้สูงอายุ. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2565.
กลุ่มนโยบายแห่งชาติด้านยา. นโยบายแห่งชาติด้านยาและแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบยาแห่งชาติ พ.ศ.2563-2565 [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2 พฤษภาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ndi.fda.moph.go.th/uploads/policyfile//20210330101713.
Mannucci PM, Nobili A, Pasina L, REPOSI Collaborators. Polypharmacy in older people: lessons from 10 years of experience with the REPOSI register. Intern Emerg Med. 2018;13:1191-200
Lackner TE. Polypharmacy in older people: risk factors and management strategies. Pennsylvania Pharmacist. 2007;18:15-7.
สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ. การพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมครบวงจร. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
Gerlach LB, Myra Kim H, Ignacio RV, Strominger J, Maust DT. Use of benzodiazepines and risk of incident dementia: a retrospective cohort study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2021;77:1035–41.
Gray SL, Dublin S, Yu O, Walker R, Anderson M, Hubbard RA, et al. Benzodiazepine use and risk of incident dementia or cognitive decline: prospective population based study. BMJ. 2016;352:1-9.
