การออกแบบผังคลังสินค้าด้วยการจัดกลุ่ม FSN และโปรแกรมเชิงเส้นเพื่อการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานคลังสินค้า: กรณีศึกษาโรงงานผลิตกระทะอะลูมิเนียม
DOI:
https://doi.org/10.53848/jlsco.v12i2.292774คำสำคัญ:
การจัดผังคลังสินค้า , การจัดกลุ่ม FSN , โปรแกรมเชิงเส้น, ผัง Fishbone , ระยะทางการเคลื่อนย้ายรวมบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบผังคลังสินค้าเพื่อปรับปรุงการบริหารคลังสินค้าของโรงงานผลิตกระทะอลูมิเนียมแห่งหนึ่ง โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์จัดแบ่งวัตถุดิบตามความถี่ในการใช้งาน (FSN Analysis) และดำเนินการออกแบบผังคลังสินค้าใหม่ทั้งหมด 3 รูปแบบ คือ ผังแบบตามแนวขวาง ผังแบบตามแนวยาว และผังแบบ Fishbone จากนั้นสร้างตัวแบบคณิตศาสตร์และประมวลผลด้วยไมโครซอฟท์เอ็กเซลโซลเวอร์ (Solver) เพื่อกำหนดตำแหน่งของวัตถุดิบลงบนผังคลังสินค้า และทำการเลือกผังที่เหมาะสมที่สุดด้วยการพิจารณาค่าเฉลี่ยผลลัพธ์การปรับปรุงประสิทธิภาพคลังสินค้าจากร้อยละการปรับปรุงของระยะทางรวม พื้นที่การจัดเก็บ พื้นที่การใช้ประโยชน์ และการรองรับจำนวนพาเลท ผลการวิจัยพบว่า ผังแบบ Fishbone จะให้ระยะทางรวมที่สั้นที่สุด แต่จะสูญเสียประสิทธิภาพด้านการจัดเก็บ ดังนั้นผังคลังสินค้าแบบตามแนวขวางเป็นผังคลังสินค้าที่มีความเหมาะสมที่สุดสำหรับคลังสินค้าของโรงงานกรณีศึกษา เนื่องจากให้ผลลัพธ์การปรับปรุงประสิทธิภาพคลังสินค้าโดยเฉลี่ยจากทุกดัชนีชี้วัดสูงที่สุดคิดเป็นร้อยละ 24.12 นอกจากนั้นยังสามารถลดระยะทางการขนถ่ายของวัตถุดิบได้ถึงร้อยละ 10.32 ในขณะที่สามารถเพิ่มพื้นที่การจัดเก็บร้อยละ 25.38 หรือสามารถวางพาเลทได้เพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 32.70 และเพิ่มพื้นที่การใช้ประโยชน์ได้ร้อยละ 28.10
เอกสารอ้างอิง
คำนาย อภิปรัชญาสกุล. (2550). การจัดการคลังสินค้า. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โฟกัสมีเดีย แอนด์ พับลิชชิ่ง.
คมสัน โสมณวัตร. (2560). การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการดำเนินการ และประสิทธิภาพของผู้ประกอบ การคลังสินค้าอันตราย. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal Silpakorn University ฉบับภาษาไทยฉบับภาษาไทย มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 10(2), 2024–2038.
จันทร์เพ็ญ อนุรัตนานนท์, ประจวบ กล่อมจิตร, ธนธร ชื่นยินดี และ แพรวพรรณ ส่องสุขถวัลย์. (2562). การเพิ่มประสิทธิภาพคลังจัดเก็บสินค้าเครื่องดื่ม กรณีศึกษา: บริษัทเครื่องดื่มตัวอย่าง. วารสารข่ายงานวิศวกรรมอุตสาหการไทย, 5(1), 49–58.
จินตนา สีหาพงษ์. (2556). RFID เทคโนโลยีอัจฉริยะกับการจัดการคลังสินค้ายุคใหม่. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 23(2), 47–62.
จิราวรรณ เนียมสกุล. (2562). การจัดผังพื้นที่จัดเก็บในคลังสินค้า: กรณีศึกษาโรงงานผลิตยางรถยนต์. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 15(4), 67–77.
เฉลียว บุตรวงษ์ และสุภาวดี สายสนิท. (2566). การเพิ่มประสิทธิภาพคลังสินค้า โดยใช้ Fastest turning closest to the door Method กรณีศึกษา บริษัทแห่งหนึ่งในอุตสาหกรรมอุปกรณ์รักษาความปลอดภัยส่วนบุคคล. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์. 25(2), 156–170.
ซัลมา อินตัน, ศักดิ์ชาย รักการ, อัตถกร กลั่นความดี และธนาคม สกุลไทย์. (2558). การบริหารจัดการสินค้าคงคลังและคลังสินค้า กรณีศึกษา บริษัทการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์. วิศวกรรมสารเกษมบัณฑิต, 5(2), 71–85.
ธนิต โสรัตน์. (2552). คู่มือการจัดการคลังสินค้าและการกระจายสินค้า. กรุงเทพฯ: วี–เซิร์ฟ โลจิสติกส์.
ธรรมศักดิ์ ค่วยเทศ, สิริรักษ์ ชูเชิด และนราทิพย์ ปงใจ. (2565). การบริหารจัดการสินค้าคงคลัง: ด้วยนโยบายและกลยุทธ์ซัพพลายเชน. วารสารปฏิบัติการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน, 8(2), 65–79.
ณัฐพล กําจรจิระพันธ์. (2556). การเพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บสินค้าและวัตถุดิบ กรณีศึกษา บริษัท AA Steel (ประเทศไทย) จํากัด. การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย.
เมธินี ศรีกาญจน์ และชุมพล มณฑาทิพย์กุล. (2556). การปรับปรุงประสิทธิภาพตําแหน่งการจัดวางสินค้าในคลังสินค้า กรณีศึกษา บริษัทศรีไทยซุปเปอร์แวร์จํากัด (มหาชน) สาขาสุขสวัสดิ์. วารสารการจัดการ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์, 2(3), 8–20.
ปิยะวัฒน์ ปรีดาวัฒน์ วริยา ปานปรุง และวลัยลักษณ์ อัตธีรวงศ์. (2565). การปรับปรุงประสิทธิภาพการจัดการคลังสินค้าโดยใช้การจำลองสถานการณ์: กรณีศึกษา บริษัทจำหน่ายก๊าซอุตสาหกรรม. วารสารสถิติประยุกต์และเทคโนโลยีสารสนเทศ, 7(2), 26–47.
รัฐประศาสน์ รักบางแหลม และอัครนันท์ พงศธรวิวัฒน์. (2565). การออกแบบผังและปรับปรุงตำแหน่งจัดเก็บสินค้าเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารคลังพัสดุ : กรณีศึกษาโรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่ง. วารสารวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีดิจิทัล, 10(2), 32–45.
สุทธิมา ชำนาญเวช. (2552). การวิเคราะห์เชิงปริมาณ. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: บริษัทวิทยพัฒน์ จำกัด.
Bortolini, M., Faccio, M., Gamberi, M., & Manzini, R. (2015). Diagonal cross-aisles in unit load warehouses to increase handling performance. International Journal of Production Economics, 170, 838–849.
Bortolini, M., Galizia, F. G., Gamberi, M., & Gualano, F. (2020). Integration of Single and Dual Command Operations in Non-Traditional Warehouse Design. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 111, 2461–2473.
Bartholdi, J. J., & Hackman, S. T. (2019). Warehouse & Distribution Science Release 0.98.1. Retrieved 25 September 2025, From: https://www.warehouse-science.com/book/editions/wh-sci-0.98.1.pdf.
Çelik, M., & Süral, H. (2014). Order Picking Under Random and Turnover-based Storage Policies in Fishbone Aisle Warehouses. IIE Transactions, 46(3), 283–300.
Dukic, G., & Opetuk, T. (2012). Warehouse Layouts. In R. Manzini (Ed.), Warehousing in the Global Supply Chain (pp. 55–69). Springer-Verlag London Limited.
Gue, K. R., & Meller, R. D. (2009). Aisle configurations for unit-load warehouses. IIE Transactions, 41(3), 171–182.
Kumar, Y., Khaparde, R. K., Dewangan, K., Dewangan, G. K., Dhiwar, J. S., & Sahu, D. (2017). FSN Analysis for Inventory Management – Case Study of Sponge Iron Plant. International Journal for Research in Applied Science & Engineering Technology, 5(2), 53–57.
Pohl, L.M., Meller, RD, & Gue, K.R. (2009). Optimizing fishbone aisles for dual-command operations in a warehouse. Naval Research Logistics (NRL), 56(5), 389–403.
Pohl, L. M., Meller, R. D., & Gue, K. R. (2011). Turnover-Based Storage in Non-Traditional Unit-Load Warehouse Designs. IIE Transactions, 43(10), 703–720.
Stock, J. R., & Lambert, D. M. (2001). Strategic Logistics Management. 4th Edition. New York: McGraw Hill.
Taha, H. A. (2011). Operations research: An Introduction. 9th Edition. Boston: Pearson.
Tompkins, J. A., & Smith, J. D. (1998). The Warehouse Management Handbook. 2nd Edition. New York: McGraw-Hill.
Zhao, J., Liang, K., Wang, F., Liu, H., Yang, J., & Zhou, L. (2025). Warehouse Layout Optimization for Fishbone Robotic Mobile Fulfillment Systems. Expert Systems With Applications, 259, 125166.
