การบริหารจัดการสินค้าคงคลัง: ด้วยนโยบายและกลยุทธ์ซัพพลายเชน
คำสำคัญ:
สินค้าคงคลัง, นโยบายสินค้าคงคลัง, กลยุทธ์ซัพพลายเชน, การวิเคราะห์แบบเอบีซี-เอฟเอสเอ็น, ธุรกิจค้าปลีกบทคัดย่อ
ปัจจุบันประเทศไทยให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบโลจิสติกส์ควบคู่กับภาคธุรกิจอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย่อม ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ แต่การพัฒนาประสิทธิภาพดังกล่าวยังเกิดอุปสรรคซึ่งมีความสัมพันธ์เชิงลบกับปัจจัยที่สำคัญนั้นคือ “ต้นทุน” และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งประกอบด้วยต้นทุน 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ต้นทุนขนส่ง ต้นทุนคลังสินค้า และต้นทุนบริหารจัดการ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดระบบบริหารภายในคลังสินค้าด้วยนโยบายและกลยุทธ์ซัพพลายเชน โดยใช้เทคนิคการจำแนกสินค้าคงคลังแบบหลายเกณฑ์ (Multiple criteria inventory classification) ที่สอดคล้องกับกิจกรรมที่เกิดขึ้นจริง เช่น มูลค่า ปริมาณ ความถี่การเบิกจ่าย และความแปรปรวนความต้องการ นำไปสู่ปัญหาและวิธีแก้ไขจากความสำคัญของเกณฑ์พิจารณาแต่ละด้าน ซึ่งได้จัดกลุ่มสินค้าไว้ 5 กลุ่ม จำแนกตามนโยบายเพื่อบริหารจัดการ ดังนี้ กลุ่ม A ให้ความสำคัญกับการกำหนดปริมาณสั่งซื้อที่เหมาะสม จุดสั่งซื้อ และการพยากรณ์ ควบคุมด้วยกลยุทธ์ผสมผสาน (Mix strategy) ระหว่างกลยุทธ์แบบผลัก (Push strategy) และกลยุทธ์แบบดึง (Pull strategy) กลุ่ม B ให้ความสำคัญกับการพยากรณ์ที่แม่นยำ การสื่อสาร การเชื่อมโยงฐานข้อมูลเดียวกัน ควบคุมด้วยกลยุทธ์แบบผลัก และการประหยัดจากขนาดธุรกิจ (Economies of scale) กลุ่ม C ให้ความสำคัญกับหลักการ Vendor managed inventory :VMI และกลยุทธ์แบบดึง กลุ่ม D ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบสัญญาติดตามค่าพยากรณ์ (Tracking signal: TS) เพื่อลดผลกระทบด้านต้นทุน และ กลุ่ม S ให้ความสำคัญกับคุณค่าของสินค้าที่ต้องการนำเสนอต่อลูกค้า ควบคุมด้วยกลยุทธ์ด้านการตอบสนอง และกลยุทธ์ด้านประสิทธิภาพ เพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน ซึ่งผู้ประกอบการ สถานประกอบการ และนักวิชาการ สามารถนำความรู้ดังกล่าวไปใช้เป็นแนวทางปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กชกร เจียมสง่า, ศิริลักษณ์ เอกตระกูล, วรรณลักษณ เหล่าทวีทรัพย์ และสุพิชชา ชีวพฤกษ์. (2563). การจัดการสินค้าคงคลังกรณีศึกษาบริษัทผลิตโคมไฟพลาสติก. วารสารข่ายงานวิศวกรรมอุตสาหการไทย, 6(1), 19-28.
เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ. (2561). WIM การวิเคราะห์จัดแบ่งวัสดุตามความถี่ในการใช้ FSN Analysis. ค้นเมื่อ 9 มกราคม 2565, จาก: https://www.iok2u.com/index.php/article/logistics-supply-chain/264-fsn-analysis.
กองยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบโลจิสติกส์. (2564). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบโลจิสติกส์ของปนะทเศไทย ฉบับที่ 3. ค้นเมื่อ 9 มกราคม 2565, จาก: https://www.nesdc.go.th/download/document/logistic/plan3.pdf.
จุฑาทิพย์ ลีลาธนาพิพัฒน์ และธีระวัฒน์ จันทึก. (2561). การจัดการสินค้าคงคลังอย่างมืออาชีพ. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(1), 226-241.
จันทร์เพ็ญ อนุรัตนานนท์, ประจวบ กล่อมจิตรสิทธิชัย, แซ่เหล่ม กัญญาภัค, กุจิรพันธ์ ธิเบศร์, เจริญนพกิจ และปภัสรา ยะหัตะ. (2562). การลดเวลาในการหยิบสินค้าตามใบสั่งขาออกกรณีศึกษา: คลังวัสดุกระเบื้องมุงหลังคา. วารสารข่ายงานวิศวกรรมอุตสาหการไทย, 5(2), 36-45.
จิราวรรณ เนียมสกุล. (2562). การจัดผังพื้นที่จัดเก็บในคลังสินค้า: กรณีศึกษาโรงงานผลิตยางรถยนต์.วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 15(4), 67-77.
ฉมาธร กุยศรีกุล, สุนทร แสงเพ็ชร และจงจิตร์ หิรัญลาภ. (2562). การพัฒนากระบวนการจัดการสินค้าคงคลังของร้านค้าปลีก. วารสารวิชาการ เทคโนโลยี พลังงานและสิ่งแวดล้อม, 6(1), 1-14.
ชมพูนุท เกษมเศรษฐ์. (2559). ทฤษฎีการจัดการพัสดุคงคลังและการประยุกต์ใช้สำหรับตัวแบบพัสดุคงคลังดีเทอมินิสติกแบบต่อเนื่อง. พิมพ์ครั้งที่ 1. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ชยุตม์ บันเทิงจิตร. (2561). การประยุกต์ใช้เทคนิคการจําลองสถานการณ์ในการออกแบบผังคลังสินค้าเพื่อลดเวลาในการขนถ่ายวัสดุ. วิศวกรรมสารเกษมบัณฑิต, 8(3), 1-14.
ฌาณพ สืบพิลา, ประภากร อุ่นอินทร์ และกิตติยา ปริญญาสุรเดช. (2564). ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อต้นทุนโลจิสติกส์ธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยปทุมธานี, 13(1), 297-308.
ณัฐนันท์ นิรัชกุลโรจน์. (2564). การศึกษาสภาพปัจจุบันของการจัดซื้อ และการควบคุมสินค้าคงคลัง เพื่อสร้างรูปแบบเชิงป้องกันการจัดซื้อ. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 17(3), 134-144.
ทวีศักดิ์ เทพพิทักษ์. (2552). การจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: บริษัทเอ็กซเปอร์เน็ทจำกัด.
ทวีศักดิ์ เทพพิทักษ์. (2563). การพัฒนาการท่องเที่ยวภาคตะวันออกอย่างยั่งยืนโดยใช้กลยุทธ์โลจิสติกส์เพื่อการท่องเที่ยว. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย, 15(2), 164-181.
ทวีศักดิ์ เทพพิทักษ์, ธนาวดี หมดใส และปิยาภรณ์ รัตโนภาส. (2564). การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมของไทยในกลุ่มประเทศอาเซียนโดยการพัฒนาและการขับเคลื่อนระบบโลจิสติกส์. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย, 16(1), 44-58.
บุญเลิศ วงศ์เจริญแสงสิริ. (2561). การลดต้นทุนและรักษาระดับการให้บริการในการจัดการสินค้าคงคลังด้วยระบบการตรวจสอบตามรอบ กรณีศึกษา บริษัทธุรกิจค้าปลีก. วิศวกรรมสารเกษมบัณฑิต, 8(3), 51-71.
พรวิสา ทาระคำ, ชมพูนุท เกษมเศรษฐ์ และทินกร ปงธิยา. (2564). การประยุกต์ใช้เทคนิคการตัดสินใจสองระดับเพื่อการจัดการระบบสินค้าคงคลังและการขนส่งสินค้ากรณีศึกษาร้านขายส่ง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารไทยการวิจัยดําเนินงาน, 9(1), 36-46.
พิชามญชุ์ กาหลง. (2564). การปรับปรุงประสิทธิภาพระบบบริหารวัสดุสำรองคลัง กรณีศึกษา สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล. วารสารการบริหารการศึกาและครุศาสตร์, 1(1), 1-14.
รุธิร์ พนมยงค์. (2559). ตำราการวัดประสิทธิภาพทางด้านโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์ จำกัด.
วันชัย รัตนวงษ์. (2562). ปฏิบัติการโลจิสติกส์หยุด Disruption ในธุรกิจ SMEs. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: ไอทีแอลเทรดมีเดีย.
วรพล อารีย์, วัชริยา แช่มเมืองปัก, ภคพล แซ่ลิ่ม และนันทวัฒน์ สาวิสิทธิ์. (2563). การประยุกต์ใช้เทคนิค ABC classification analysis เพื่อการจัดสินค้าคงคลังกลุ่มเครื่องปรุงรสและอาหารแห้ง : กรณีศึกษา ห้างสรรพสินค้า XYZ. วารสารวิชาการ มทร. สุวรรณภูมิ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 2(5), 153-166.
ศากุน บุญอิต. (2558). การจัดการซัพพลายเชนเพื่อความเป็นเลิศ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัทซิกมากราฟฟิคส์จำกัด.
สถาพร โอภาสานนท์. (2555). VMI: Vendor Managed Inventory. VMI. วารสารบริหารธุรกิจ, 35(134), 5-11.
สมหญิง งามพรประเสริฐ. (2563). การลดปัญหาสินค้าขาดสต็อกของร้านค้าปลีกรองเท้ากีฬา: กรณีศึกษาบริษัท XYZ จำกัด. วารสารวิทยาลัยโลจิสติกส์และซัพพลายเชน, 6(2), 102-113.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2563). รายงานโลจิสติกส์ของประเทศไทยประจำปี 2563. ค้นเมื่อ 9 มกราคม 2565, จาก: https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=11803.
อมรกานต์ ยกมณี และปวีนา กองจันทร์. (2564). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างวิธีการจัดการสินค้าคงคลังกับความสามารถในการทำกำไรของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 20. 15 มีนาคม 2562. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Banomyong, R., Trinh Thi Thu Huong & Thanh Ha, P. (2017). A Study of Logistics Performance of Manufacturing and Import- Export Firms in Vietnam. International Journal of Economics and Management, 94(94), 64-73.
Candrianto, Aulia, F., Gusti, A. M., Novenica, M., & Juniardi, E. (2019). Analysis of Placement Maximizing Planning in Warehouse Using FSN Analysis Using Class Based Storage Method (Case Study: PT. XYZ). The Proceeding of the 4th Padang International Conference on Education, Economics, Business and Accounting (PICEEBA-2 2019), 10 March 2020, 682-695.
Palanisamy, M. & Ranganathan, R. (2017). Prioritized FSN Analysis of Inventory Management in Private and Hospital Pharmacy Followed by Questionnaire. International Research Journal of Pharmacy, 7(12), 104-113.
Wasnik, S. S., & Gidwani, C. (2020). A study of FSN Analysis for Inventory management in Karadi Thermal Power Station (KTPS), Maharashtra. EPRA International Journal of Research and Development, 5(4), 238-241.
Mor, S. R., Bhardwaj, A., Kharka, V., & Kharub, M. (2021). Spare Parts Inventory Management In the Warehouse: A Lean Approach. International Journal of Industrial Engineering & Production Research, 32(2), 1-11.
