การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในหลักติโรกุฑฑสูตร เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวพุทธในสังคมปัจจุบัน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิต 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในหลักติโรกุฑฑสูตร และ 3) ประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในหลัก ติโรกุฑฑสูตรเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวพุทธในสังคมปัจจุบัน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยศึกษาคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา และวรรณกรรมวิชาการร่วมสมัย เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบบันทึกข้อมูลและกรอบการวิเคราะห์เนื้อหา ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการตีความเชิงตรรกะ ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวคิดร่วมสมัยมุ่งพัฒนา 4 มิติ ได้แก่ ร่างกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญา ขณะที่พระพุทธศาสนาเน้นการพัฒนาภายในผ่านภาวนา 4 ครอบคลุมการพัฒนากาย ศีล จิต และปัญญา 2) หลักพุทธธรรมในติโรกุฑฑสูตร ประกอบด้วย หลักสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ หลักความกตัญญูกตเวที หลักหิริโอตตัปปะ หลักบุญกิริยาวัตถุ 3 และหลักสาราณียธรรม 6 และ 3) ข้อค้นพบที่สำคัญ คือ การสังเคราะห์และยกระดับหลักพุทธธรรมสู่นวัตกรรมเชิงกระบวนทัศน์ ที่เรียกว่า HYBRID MODEL (H-Hiri & Ottappa, Y-Yoniso-manasikara, B-Behavioral & Belief Integration, R-Religious Innovation, D-Developmental Wisdom) ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลไกยกระดับมโนธรรมภายใน ช่วยลดสภาวะความโดดเดี่ยวเชิงโครงสร้าง และสร้างสมดุลความสุขทางจิตวิญญาณร่วมกับแนวคิดวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ (The Spiritual D.O.S.E. Model) องค์ความรู้ที่ได้นี้สามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวพุทธ ตลอดจนเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบาย การจัดการศึกษา และการพัฒนาสังคมบนฐานพุทธธรรม จริยธรรม และนวัตกรรมสมัยใหม่สามารถดำเนินไปด้วยกันได้ ในฐานะเครื่องมือยกระดับคุณภาพชีวิตบนฐานคุณค่า