กระบวนการเรียนรู้และการจัดการความรู้เพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ของกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจชุมชน จังหวัดพระนครศรีอยุธยาและอ่างทอง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ 1) ศึกษากระบวนการเรียนรู้ และการจัดการความรู้เพื่อนำไปสู่การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้านศักยภาพผู้ประกอบการธุรกิจชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาและอ่างทอง และ
2) เพื่อสร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้การทำธุรกิจของผู้ประกอบการธุรกิจชุมชน เป็นการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมที่มุ่งพัฒนานักวิจัยและชุมชนไปพร้อมกัน กลุ่มเป้าหมายผู้ร่วมวิจัยคือ นักวิจัย ผู้นำและสมาชิกกลุ่มธุรกิจชุมชนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และอ่างทอง รวม 8 กลุ่ม 32 คน โดยการเลือกแบบเจาะจงจากกลุ่มผู้ผลิตเครื่องจักสาน การรวบรวมข้อมูลทำโดยการรวบรวมจากเอกสาร การสังเกต การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการศึกษาดูงาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์อุปนัย
ผลจากการวิจัย พบว่า กลุ่มธุรกิจชุมชนมีกระบวนการเรียนรู้ ด้านทิศทางดำเนินงาน การวางแผน การตลาด การจัดการเรียนรู้ การบริหารสมาชิก การจัดการสินค้า และผลลัพธ์การดำเนินงาน โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยกลุ่มที่มีกระบวนการเรียนรู้ในระดับดี 5 กลุ่ม อยู่ในระดับปานกลาง 2 กลุ่ม และต้องปรับปรุง 1 กลุ่ม ส่วนการจัดการความรู้โดยภาพรวมพบว่า 1) การกำหนดความรู้เกิดจากการตัดสินใจผลิตเครื่องจักสานด้วยตนเองมากที่สุด 2) การสร้างและแสวงหาความรู้มาจากการนำความรู้เดิมมาปรับปรุงพัฒนาขึ้น โดยมีวิธีการสร้างความรู้จากสมาชิกกลุ่มเป็นหลัก 3) การใช้และพัฒนาความรู้ พบว่า เป็นการนำข้อมูลองค์ความรู้ที่ได้มาจากการสร้างและแสวงหามาปรึกษาและร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้เป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มเป็นส่วนใหญ่ 4) การกระจายความรู้ พบว่าส่วนใหญ่เป็นการทำให้ดูแล้วให้ทำตามหรือการสาธิต 5) การเก็บรักษาความรู้พบว่า ส่วนใหญ่ผู้จักสานจดจำด้วยตนเอง
การสร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ดำเนินการโดยมีการมีส่วนร่วมประกอบด้วยกิจกรรมการจัดประชุมสนทนากลุ่มเพื่อศึกษาข้อมูลบริบทกลุ่มธุรกิจชุมชน ศึกษาผลิตภัณฑ์เครื่องจักสาน ศึกษากระบวนการเรียนรู้ การจัดการความรู้ไปพร้อมๆ กัน เกิดเป็นเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างไม่เป็นทางการ ผ่านการจัดอบรมพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการธุรกิจชุมชนตามความต้องการ ได้แก่ การจัดทำแผนธุรกิจ และการพัฒนารูปแบบเครื่อง
จักสาน โดยมีศูนย์บ่มเพาะธุรกิจชุมชน คณะวิทยาการจัดการร่วมดำเนินการขับเคลื่อน มีการศึกษาดูงานในแหล่งจักสานที่มีชื่อเสียงในอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี จัดสัมมนาสรุปผลการดำเนินงานสร้างเครือข่าย ผ่านการลงนามข้อตกลงร่วมมือกัน