ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชนบ้านโพธิ์ทองเจริญ ตำบลเชิงดอย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ชุมชนบ้านโพธิ์ทองเจริญ ตำบลเชิงดอย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ 2) วิเคราะห์รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพชุมชนบ้านโพธิ์ทองเจริญ ตำบลเชิงดอย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ และ 3) ยุทธศาสตร์การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพในชุมชนบ้านโพธิ์ทองเจริญ ตำบลเชิงดอย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ผู้นำชุมชน คณะกรรมการหมู่บ้าน พระสงฆ์ กำนันและผู้ใหญ่ ตัวแทนกลุ่มองค์กร/หน่วยงาน และตัวแทนประชาชนในพื้นที่ จำนวน 39 คน การรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการสังเกต ทำการวิเคราะห์ สังเคราะห์เนื้อหาตามประเด็นที่ศึกษา จากนั้นนำเสนอในรูปแบบเชิงพรรณนา
ผลการศึกษาพบว่า 1) ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ประกอบด้วยพืชพันธุ์ที่หลากหลาย เช่น สมุนไพร และไม้เศรษฐกิจ เช่น ไม้สัก และไม้ประดู่ รวมถึงสัตว์ป่าและสัตว์น้ำที่สำคัญต่อการรักษาสมดุลของระบบนิเวศ 2) การมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์มีทั้งในเชิงปฏิบัติ การแลกเปลี่ยนความรู้ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเชิงนโยบาย และการร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรม 3) ยุทธศาสตร์ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ มุ่งเน้นการรวมพลังทุกภาคส่วนตั้งแต่การวางแผนและตัดสินใจร่วมกัน การนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาผสมผสานกับความรู้ใหม่ การรณรงค์สร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม การพัฒนาอาชีพที่เป็นมิตรกับธรรมชาติ ตลอดจนการเสริมสร้างศักยภาพและบทบาทของเยาวชน ผ่านการใช้เทคโนโลยีและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือภายในและภายนอกชุมชน พร้อมทั้งมีระบบติดตามและประเมินผล
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฤษตธี สุนันตา. (2552). บทบาทและอำนาจของชุมชนในการจัดการทรัพยากรท้องถิ่น กรณีศึกษา หมู่บ้านโพธิ์ทองเจริญ ตำบลเชิงดอย อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. รายงานการวิจัย, วิทยาลัยบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
นฤมล ขุนวีช่วย, และ มานะ ขุนวีช่วย. (2562). ทุนทางสังคมในการจัดการและใช้ประโยชน์ทรัพยากรป่าพรุควนเคร็ง. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 11(2), 62–71.
บัญชา พุฒิวนากุล, ณรวัฒน์ ทวีเจริญพรสุวิทย์ วิมุติโพธิ์, และ ธีรชัย สหเมธาวี. (2567). สถานการณ์การจัดการทรัพยากรป่าต้นน้ำภายใต้ภูมิปัญญาวัฒนธรรมท้องถิ่นของชุมชนพื้นที่สูงตามแนวพระราชดำริ อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(3), 93–112.
พระครูพิศาลสรกิจ (สุทิน สุทิโน), พระครูธรรมธรบุญเที่ยง พุทฺธสาวโก, และ พระสุกฤษฎิ์ ปิยสีโล. (2563). การส่งเสริมและพัฒนาชุมชนรอบพื้นที่ป่าโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในลุ่มน้ำอิงตามแนวทางพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 5(1), 70–84.
พระครูอุทัยสุตกิจ ตฤณ บริบูรณ์. (2567). การมีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศวิทยาชุมชน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 12(6), 2535–2551.
พระธวัชชัย อานนฺโท (ใจประการ), พระครูโสภณปริยัติสุธี, & สมยศ ปัญญามาก. (2022). การเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่เยาวชนของตำบลแม่ปืม อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา. วารสารวิจยวิชาการ, 5(3), 35–48.
พระปลัดพุฒิพงษ์ พุทฺธิวํโส กล่ำทวี. (2568). การจัดการความรู้ทางวิทยาศาสตร์บนฐานระบบนิเวศภูมิปัญญาเชิงพุทธ. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 13(1), 109–121.
พระมหาวิเชียร วชิรธมฺโม (กุลมณี), พระครูสุวรรณสุตาลังการ, อำพร มณีเนียม, พระมหาสมคิด สมฺปนฺโน, จารึก ศิรินุพงศ์, รังสรรค์ วัฒนาชัยวณิช, และ ทวีศักดิ์ พุฒสุขขี. (2566). ความยั่งยืนของชุมชนสันติสุขท่ามกลางความหลากหลายในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 8(3), 1529–1542.
พระมหาสุริยา ปวรชโย (ท่อนแก้ว). (2567). การเสริมสร้างพฤติกรรมความรับผิดชอบต่อสังคมของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดอุทัยธานี. มจร การพัฒนาสังคม, 9(2), 179–193.
พิรานันท์ จันทาพูน, ทิพารัตน์ สหตรงจิตร, และ กษมา ถาอ้าย. (2566). ศักยภาพการท่องเที่ยวบนฐานการใช้ทรัพยากรจากความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์: บ้านแม่พุงหลวง ตำบลแม่พุง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 7(1), 113–127.
ภัชลดา สุวรรณนวล, พระอธิการธวัชชัย แสงโสภณ, และ อำพล ปุญญา. (2565). รูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ลุ่มแม่น้ำตาปีอย่างยั่งยืน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(2), 290–307.
ยุวดี พ่วงรอด, โชติ บดีรัฐ, สุพัตรา บดีรัฐ, และ รสสุคนธ์ ประดิษฐ์. (2562). แนวทางการจัดทำแผนแม่บทชุมชนต่อการอนุรักษ์ระบบนิเวศ ภูมิปัญญา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ป่าต้นน้ำขมึน โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วม. สหวิทยาการและความยั่งยืนปริทรรศน์ไทย, 8(2), 92–103.
วรวิทย์ นพแก้ว. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่ตำบลห้วยแก้ว อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่. วารสารภูมินิเวศพัฒนาอย่างยั่งยืน, 4(2), 40–55.
วันชัย สุขตาม. (2557). การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: จากบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 1(1), 101–110.
วินิจ ผาเจริญ, & ชาญชัย ฤทธิร่วม. (2565). การมีส่วนร่วมของชาวบ้านในการจัดการป่าชุมชน กรณีศึกษาบ้านตลาดขี้เหล็ก ตำบลแม่โป่ง อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสันติสุขปริทรรศน์, 3(1), 47–58.
ศุจินันทท์ ไตรระเบียบ, ชนัญชิดา ทิพย์ญาณ, และ อมร หวังอัครางกู. (2567). เครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนากลุ่มเกษตรกรทำสวนทุ่งคาวัด อำเภอละแม จังหวัดชุมพร ภายใต้แนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจ. วารสารสังคมศาสตร์และศาสตร์รวมสมัย, 5(2), 93–107.
สถิต จำเริญ. (2564). การมีส่วนร่วมในการฟื้นฟูอนุรักษ์ป่าโคกหนองโดนเพื่อเป็นแหล่งอาหารของชุมชน: เทศบาลตำบลหนองบัวสะอาด อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารชุมชนวิจัยและพัฒนาสังคม, 15(2), 104–117.
อำนวย สังข์ช่วย. (2567). ประสิทธิภาพการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมป่าไม้ชุมชนบ้านหัวบึง ตำบลทรายมูล อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 8(1), 589–602.
Ayeni, A. O., Aborisade, A. G., Onuminya, T. O., Soneye, A. S. O., & Ogundipe, O. T. (2023). Urban development in Africa and impact on biodiversity. Current Landscape Ecology Reports, 8(2), 73–89.
Hardina, D. (2006). Strategies for citizen participation and empowerment in non-profit, community-based organizations. Community Development, 37(4), 4–17.
Khan, Z., Dambruch, J., Peters-Anders, J., Sackl, A., Strasser, A., Fröhlich, P., ... & Soomro, K. (2017). Developing knowledge-based citizen participation platform to support Smart City decision making: The Smarticipate case study. Information, 8(2), 47.
Thabrew, L., Wiek, A., & Ries, R. (2009). Environmental decision making in multi-stakeholder contexts: applicability of life cycle thinking in development planning and implementation. Journal of Cleaner Production, 17(1), 67–76.
