การพัฒนาศักยภาพครูเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงจากภายในสำหรับเด็กนอกระบบ กรณีศึกษา ครูโรงเรียนเทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนาศักยภาพครูให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจากภายในสู่ภายนอกผ่านกระบวนการจิตตปัญญาศึกษาภายใต้กรอบแนวคิด 3H 2) เพื่อพัฒนาระบบการดูแลเด็กกลุ่มเสี่ยงและเด็กที่มีแนวโน้มหลุดออกจากระบบการศึกษาในระดับพื้นที่ กลุ่มเป้าหมายคัดเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ ครูแนะแนว ครูฝ่ายปกครอง และครูที่ปรึกษา จากโรงเรียนสังกัดเทศบาลนครนครสวรรค์ และโรงเรียนเครือข่าย รวม 11 โรงเรียน จำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสังเกตแบบมีส่วนร่วม แบบบันทึกการสะท้อนคิด แนวทางการสนทนากลุ่ม และแบบบันทึกเรื่องเล่ากรณีศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพและ     การวิเคราะห์เชิงระบบ พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า 1) กระบวนการจิตตปัญญาศึกษาช่วยเสริมสร้างความตระหนักรู้ของครู ลดอคติในการมองปัญหาเด็ก และพัฒนาความสามารถในการเข้าใจบริบทชีวิตของเด็กเชิงระบบ ตามแนวทางพัฒนานครสวรรค์โมเดล ส่งผลให้ครูสามารถจัดการอารมณ์ สื่อสารอย่างเข้าใจ และสร้างความสัมพันธ์เชิงบวกกับผู้เรียน 2) จากการถอดบทเรียนผ่านกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ได้ระบบการดูแลเด็กกลุ่มเสี่ยงที่ขับเคลื่อนผ่านกลไกการวินิจฉัยปัญหาเชิงลึก การจัดทางเลือกการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น และการเรียนรู้ร่วมกัน ทำให้การดูแลช่วยเหลือเด็กมีความต่อเนื่อง สามารถป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษาได้