การศึกษารูปแบบและปริมาณการใช้งานสมาร์ตโฟนของผู้สูงอายุในเขตจังหวัดนนทบุรี
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
摘要
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปริมาณการใช้งาน รูปแบบการใช้งาน และปัจจัยเชิงบริบทที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานสมาร์ตโฟนของผู้สูงอายุในจังหวัดนนทบุรี ดำเนินการศึกษาวิจัยด้วยระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) ระหว่างการศึกษาเชิงสำรวจและวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุจำนวน 400 คน และคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลเชิงลึกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถามที่มีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (IOC) ระหว่าง 0.67-1.00 และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ตามประเด็นสำคัญที่กำหนดไว้
ผลการวิจัย พบว่า 1) รูปแบบการใช้งานสมาร์ตโฟนของผู้สูงอายุผูกพันกับกิจวัตรประจำวันผ่าน แอปพลิเคชันไลน์เป็นหลัก โดยจำแนกพฤติกรรมได้เป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มควบคุมสมาร์ตโฟนที่เน้นการใช้เพื่อจัดการชีวิตและธุรกรรม และกลุ่มพึ่งพาสมาร์ตโฟนที่เน้นการใช้เพื่อลดความเงียบเหงาและรักษาความสัมพันธ์ 2) ปริมาณการใช้งานส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลางถึงมาก โดยร้อยละ 59 ใช้งานมากกว่า 2 ชั่วโมงต่อวัน และพบกลไกการปรับตัวเชิงเทคนิค เช่น การขยายตัวอักษรและสั่งการด้วยเสียง เพื่อให้สามารถคงปริมาณการใช้งานในระดับที่ตอบสนองความสุขทางใจไว้ได้ 3) ปัจจัยเชิงบริบทด้านการอยู่อาศัยลำพังเป็นปัจจัยเร่งสำคัญที่ทำให้เกิดการใช้งานในปริมาณสูงเพื่อทำหน้าที่เป็นเพื่อนเสมือน ขณะที่ปัจจัยด้านช่วงอายุและเพศสภาพส่งผลต่อระดับทักษะและความเชื่อมั่นดิจิทัล โดยเฉพาะเพศหญิงที่มีพฤติกรรมการตรวจสอบข้อมูลและระมัดระวังต่อภัยไซเบอร์มากกว่าเพศชาย
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
参考
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. บริษัท อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์.
พินิจ ฟ้าอำนวยผล. (2563). โครงการพัฒนาเครื่องมือประเมินภาวะ active ageing สำหรับผู้สูงอายุไทย. มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546. (2546, 31 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 120(130 ก), 1-18.
วิชช์ เกษมทรัพย์. (2564, 25 กรกฎาคม). ไทยพร้อมหรือไม่กับการก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์. Post Today.
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2565). รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ประจำปี 2565. สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์.
สำนักงานสถิติจังหวัดนนทบุรี. (2566). รายงานสถิติจังหวัดนนทบุรี พ.ศ. 2566. สำนักงานสถิติจังหวัดนนทบุรี.
สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. (2566). สถิติจำนวนประชากร ปี พ.ศ. 2566. สำนักบริหารการทะเบียน.
Busch, P. A., Hausvik, G. I., Ropstad, O. K., & Pettersen, D. N. (2021). Smartphone usage among older adults. Computers in Human Behavior, 121, Article 106783. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106783
Cascio, J. (2022). Human responses to a BANI world. https://medium.com/@cascio/human- responses-to-a-bani-world-fb3a296e9cac
Chen, K., & Chan, A. H. S. (2011). A review of technology acceptance by older adults. Gerontechnology, 10(1), 1-12.
Chen, S., Zou, X., Gao, Q., & Bian, R. (2026). Different social media use types, psychological needs, and adolescents’ mental health. https://doi.org/10.2147/PRBM.S555515
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Hajek, A., & König, H. H. (2019). Online social networks and perceived social isolation. BMC Public Health, 19(1), Article 40. https://doi.org/10.1186/s12889-018-6342-5
Hauer, T. (2017). Technological determinism and new media. International Journal of English and Literature, 2(2), 239174.
Hunsaker, A., & Hargittai, E. (2018). Internet use among older adults. New Media & Society, 20(10), 3937-3954. https://doi.org/10.1177/1461444818787348
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509-523. https://doi.org/10.1086/268109
Kemp, S. (2023, February 9). Digital 2023: Thailand. DataReportal. https://datareportal.com/reports/digital-2023-thailand
Knowles, B. (2019). Older technology non-users. Communications of the ACM, 62(3), 72-77. https://doi.org/10.1145/3308550
Lin, Y., & Zhou, X. (2025). Smartphone use and well-being. Behaviour & Information Technology, 44(16), 3935-3961.
McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.
McQuail, D. (2010). McQuail’s mass communication theory (6th ed.). Sage.
Moretta, T., & Buodo, G. (2020). Internet use and loneliness. Current Addiction Reports, 7(2), 125-136. https://doi.org/10.1007/s40429-020-00298-6
Newmark, R. L., et al. (2023). Digital technologies and resilience. Journal of Applied Gerontology, 42(12), 2348-2359. https://doi.org/10.1177/07334648231175779
Oliver, M. (2011). Technological determinism in education. Journal of Computer Assisted Learning, 27(5), 373-384. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2011.00419.x
Pontes, H. M., & Griffiths, M. D. (2017). Internet disorder scale. Addictive Behaviors, 64, 261-268. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2015.11.004
Quan-Haase, A., et al. (2018). Older adults’ online activities. American Behavioral Scientist, 62(9), 1207-1228. https://doi.org/10.1177/0002764218777571
Sundar, S. S., & Limperos, A. M. (2013). Uses and gratifications 2.0. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 57(4), 504-525. https://doi.org/10.1080/08838151.2013.845827
Tian, H., & Wang, Y. (2023). Mobile phone addiction and sleep. Behavioral Sciences, 13(2), Article 153. https://doi.org/10.3390/bs13020153
Ünal, E., & Özdemir, A. (2019). Old age and aging. In Z. Kiyak et al. (Eds.), Recent studies in health sciences (pp. 437-454).
United Nations. (1985). The world aging situation: Strategies and policies. United Nations.
United Nations. (2022). World population prospects 2022. United Nations.
Vicente, P., & Lopes, I. (2016). Older mobile users. Communications, 41(1), 71-86. https://doi.org/10.1515/commun-2016-0005
Vroman, K. G., et al. (2015). Older adults and ICT use. Computers in Human Behavior, 43, 156-166. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.10.058
Wilson, C. (2018). Digital technology and wellbeing. Ageing & Society, 38(7), 1307-1331. https://doi.org/10.1017/S0144686X17000189
World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. World Health Organization.
World Health Organization. (2015). World report on ageing and health. World Health Organization.
Xie, B., et al. (2020). Digital inclusion during COVID-19. Journal of Aging & Social Policy, 32(4-5), 460-470. https://doi.org/10.1080/08959420.2020.1771239
Xu, Y., et al. (2023). Smartphone addiction in older adults. Frontiers in Public Health, 11, Article 1136494. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1136494
