ความยุติธรรมของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ : กรณีศึกษาธุรกิจแพลตฟอร์มส่งอาหาร

摘要

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์การออกแบบและการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์หรือเทคโนโลยีเอไอ (Artificial intelligence (AI) technology)  ในธุรกิจแพลตฟอร์มส่งอาหารเกี่ยวกับลักษณะของปัญหาเรื่องความยุติธรรม 2) วิเคราะห์บทบาทของทฤษฎีจริยศาสตร์แบบพันธสัญญา (Contract Theory of Ethics) ในการเป็นกรอบแนวคิดเชิงจริยธรรมเพื่อสร้างความยุติธรรมให้กับการใช้เทคโนโลยีเอไอไอในธุรกิจแพลตฟอร์มส่งอาหาร การศึกษานี้มุ่งสำรวจปัญหาเรื่องความยุติธรรมของเทคโนโลยีเอไอ โดยใช้ทฤษฎีจริยศาสตร์แบบพันธสัญญาที่มีทฤษฎีความยุติธรรมของจอห์น รอลส์ (John Rawls’ Theory of Justice) เป็นกรอบแนวคิดหลัก และใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสารในการวิเคราะห์

          ผลการวิจัยพบว่า 1) การออกแบบและการใช้เทคโนโลยีเอไอในธุรกิจแพลตฟอร์มส่งอาหารมีผลต่อเรื่องความยุติธรรมกับพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารที่เรียกว่าไรเดอร์ (Rider) โดยตรง การอ้างถึงการยอมรับร่วมกันในข้อตกลงที่เป็นเงื่อนไขการทำงานระหว่างเจ้าของแพลตฟอร์มกับไรเดอร์นั้นไม่เพียงพอสำหรับเรื่องความยุติธรรม แต่ข้อตกลงนั้นจะต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานแนวคิดเรื่องความเที่ยงธรรมตามคำอธิบายของรอลส์ด้วย  นอกจากนั้นหลักการของเสรีภาพที่เท่าเทียม (The principle of equal liberty) และหลักการความแตกต่าง (The difference principle) สามารถนำมาอธิบายให้เกิดความเข้าใจถึงประเด็นเรื่องความยุติธรรมดังกล่าวได้ชัดเจนมากขึ้น 2) ทฤษฎีจริยธรรมแบบพันธสัญญาสามารถใช้เป็นกรอบแนวคิดเชิงจริยธรรมเพื่อสร้างความยุติธรรมให้กับการใช้เทคโนโลยี เอไอในธุรกิจแพลตฟอร์มส่งอาหาร  รวมถึงจากกรณีศึกษาได้นำไปสู่การพิจารณาบทบาทของเทคโนโลยีเอไอที่มีความยุติธรรม มีความเป็นมิตร และคำนึงถึงคุณค่าความเป็นมนุษย์ยิ่งขึ้น