แนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนผ่านความเชื่อเรื่องปู่อือลือนาคราช: ศึกษากรณี บ้านโสกพอก-บ้านโสกโพธิ์ ตำบลบึงโขงหลง อำเภอบึงโขงหลง จังหวัดบึงกาฬ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุเพื่อ 1) ศึกษาความเชื่อเรื่องปู่อือลือนาคราชในการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน และ 2) สำรวจพฤติกรรมการตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการในชุมชนการท่องเที่ยวปู่อือลือนาคราช โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้นำชุมชนบ้านโสกโพธิ์ เจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงโขงหลง ผู้ประกอบการชุดสักการะ และผู้ประกอบการท่าเรือ ข้อมูลเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและวิเคราะห์ด้วยการพรรณนาความเชื่อมโยงแนวคิดและทฤษฎี ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณได้จากนักท่องเที่ยวที่มาศาลปู่อือลือนาคราชและซื้อสินค้าและบริการภายในชุมชน จำนวน 50 คน โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการวิจัย

          ผลการวิจัยพบว่า ความเชื่อเรื่องปู่อือลือนาคราชมีความสำคัญใน 3 มิติ ได้แก่ 1) ความเชื่อในฐานะ              ผู้ก่อตั้งเชิงจิตวิญญาณ 2) ความเชื่อในฐานะผู้คุ้มครองชุมชน และ 3) ความเชื่อในฐานะที่พึ่งทางใจและ                  การขอพร ทั้งนี้ความเชื่อมีบทบาทในการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยเฉพาะด้านการคมนาคมทางเรือและ                 การสร้างรายได้ของชุมชน ทั้งจากสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อ เช่น ชุดสักการะ เครื่องราง และพิธีกรรม ตลอดจนธุรกิจบริการทั่วไป เช่น ร้านอาหารและที่พัก ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณชี้ว่า ความศรัทธาพญานาคภายในจิตใจ (x̄=4.48) และตำนานเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้อง (x̄=3.98) มีผลต่อพฤติกรรมนักท่องเที่ยวในการตัดสินใจซื้อสินค้าและบริการ โดยเฉพาะสินค้าเกี่ยวกับความเชื่อ (x̄=4.24) กล่าวโดยสรุป ความเชื่อเรื่องปู่อือลือนาคราชมีบทบาทสำคัญต่อการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน และมีผลต่อพฤติกรรมนักท่องเที่ยว ทั้งในเชิงจิตวิญญาณและเศรษฐกิจของท้องถิ่น