ศักยภาพของจังหวัดภูเก็ตในการเป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหาร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาศักยภาพของจังหวัดภูเก็ตในการเป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหาร (Creative City of Gastronomy) โดยอิงกรอบแนวคิด VRIO และแนวคิดเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหารโดยครอบคลุมสามมิติหลัก ได้แก่ การจัดการการท่องเที่ยว กิจกรรมสร้างสรรค์ และความสามารถในการแข่งขันตามกรอบแนวคิด VRIO การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลักจาก 4 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคชุมชน รวมทั้งสิ้น 13 ราย ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง โดยจำแนกหมวดหมู่จากการสัมภาษณ์และสังเคราะห์เป็นประเด็นเชิงกลยุทธ์ในแต่ละมิติ เพื่อสังเคราะห์ข้อค้นพบที่สะท้อนถึงศักยภาพเชิงระบบของจังหวัด
ผลการวิจัย พบว่า ด้านการจัดการการท่องเที่ยว ภูเก็ตมีการใช้ทรัพยากรอาหารพื้นถิ่นอย่างมีอัตลักษณ์ แต่ยังขาดกลไกการบูรณาการและฐานข้อมูลกลาง ด้านกิจกรรมสร้างสรรค์ แม้มีความหลากหลาย เช่น เวิร์กช็อปทำอาหารและกิจกรรมเชิงวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงชุมชนกับนักท่องเที่ยว แต่ยังขาดความต่อเนื่องและระบบสนับสนุนในระยะยาว ด้านความสามารถในการแข่งขัน ทรัพยากรอาหารของภูเก็ตมีคุณค่า หายาก และยากต่อการเลียนแบบตามกรอบ VRIO แต่ยังต้องการระบบการจัดการที่สามารถเสริมสร้างความได้เปรียบเชิงยุทธศาสตร์ได้อย่างยั่งยืน จากการศึกษาสามารถสรุปได้ว่า จังหวัดภูเก็ตมีศักยภาพโดดเด่นในการดำรงและต่อยอดสถานะของตนในฐานะเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหาร โดยเฉพาะเมื่อมีการบูรณาการทุนวัฒนธรรม อัตลักษณ์ท้องถิ่น และประสบการณ์เชิงสร้างสรรค์ที่เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ผู้วิจัยได้วิเคราะห์ศักยภาพของภูเก็ตออกเป็นห้าด้านหลัก ได้แก่ ศักยภาพเชิงวัฒนธรรมและการออกแบบประสบการณ์ ศักยภาพด้านความร่วมมือเชิงสร้างสรรค์ในชุมชน ศักยภาพด้านการมีส่วนร่วมและความสมจริง ศักยภาพด้านความยั่งยืนในมิติของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และศักยภาพด้านการบริหารจัดการเชิงนโยบายอย่างเป็นระบบ ซึ่งทั้งหมดนี้สะท้อนถึงความพร้อมของจังหวัดภูเก็ตในการพัฒนาแนวทางการท่องเที่ยวเชิงอาหารอย่างยั่งยืน ที่สามารถสร้างคุณค่าทางวัฒนธรรมควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจท้องถิ่นอย่างมีทิศทางและเป็นรูปธรรม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการต่างประเทศ. (2554). แนวคิดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ นโยบายเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงการต่างประเทศ. กองนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ.
เทศบาลนครภูเก็ต. (2559). รายงานข้อมูลเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร. สำนักงานเทศบาลนครภูเก็ต.
มนัส สุวรรณ, วิทยา สุจริตธนารักษ์, & รัตนา ภูมิพิพัฒน์. (2541). การจัดการการท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. (2542). แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการการท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาจังหวัดภูเก็ต (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566-2570): สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Bessière, J. (2012). ‘Heritagization’, a challenge for tourism promotion and regional development: An example of food heritage. Journal of Heritage Tourism, 7(4), 275–291. https://doi.org/10.1080/1743873X.2012.664676
Bramwell, B., & Lane, B. (2011). Critical research on the governance of tourism and sustainability. Journal of Sustainable Tourism, 19(4–5), 411–421. https://doi.org/10.1080/09669582.2011.580586
Cheer, J. M. (2021). Tourism recovery in post-COVID-19 Asia-Pacific: Sustainable pathways for people, planet, and prosperity. Tourism Geographies, 23(3), 467–478. https://doi.org/10.1080/14616688.2021.1900653
Creative Cities Network. (2015). Phuket joins the UNESCO Creative Cities Network as a City of Gastronomy UNESCO. Retrieved from https://en.unesco.org/creative-cities/events/phuket-joins-unesco-creative-cities-network-city-gastronomy
Della Lucia, M., & Franch, M. (2017). The effects of local community involvement in sustainable tourism development: A case study on Marettimo Island, Italy. Sustainability, 9(3), 383. https://doi.org/10.3390/su9030383
Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism? Tourism Management, 68, 250–263. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.025
Fennell, D. A. (2003). Ecotourism: An introduction (2nd ed.). Routledge.
Ferrari, G., & Gilli, M. (2015). Local food festivals: A comparative study in Italy. Alma tourism, 6(4), 1–18. https://doi.org/10.6092/issn.2036-5195/5521
Getz, D. (2010). The nature and scope of festival studies. International Journal of Event Management Research, 5(1), 1–47.
Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications
Kao, H.-Y., Huang, L.-C., & Lee, T. S. (2015). Constructing indicators of culinary tourism strategy using the resource-based view. International Journal of Organizational Innovation, 7(4), 86–92.
Long, L. M. (2004). Culinary tourism. University Press of Kentucky.
Pattanapokinsakul, K., Wongmontha, S., Pongponrat Chieochan, K., & Pariwongkhuntorn, N. (2024). The readiness for development Phuket as a world-class wellness tourism destination. Arts of Management Journal, 8(1), 155–181. Retrieved from https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/268496
Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy: Work is theatre & every business a stage. Harvard Business Press
Rachão, S., Breda, Z., Fernandes, C., & Joukes, V. (2020). Food-and-wine tourism and co-creation: A stakeholder perspective in the Douro Valley, Portugal. Current Issues in Tourism, 23(17), 2120–2138.
https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1678572
Rasmi, A.A., Phuoc, J.C., Othman, Z., & Azman, N. (2022). Geographical indication for gastronomy tourism: Maximising intellectual property value and branding. Academy of Strategic Management Journal, 21(2), 1-13.
Richards, G. (2007). Creativity and tourism: The state of the art. Tourism, Creativity and Development, 1(1), 1–22.
Richards, G. (2011). Creativity and tourism: The state of the art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.07.008
Sosa, M., Aulet, S., & Mundet, L. (2021). Community-based food tourism as a driver for sustainable development in rural destinations: The case of Sierra Gorda, Mexico. Sustainability, 13(13), 7013. https://doi.org/10.3390/su13137013
Tourism Authority of Thailand. (2018). Food on the move. Academic Journal of Tourism, TAT, Q1 (January–March). UNESCO. (2019). Creative tourism toolkit. https://en.unesco.org/creativity/sites/creativity/files/toolkit_creative_tourism.pdf
United Nations Development Programme. (2023). New Phuket: Creative Economy and Sustainable Recovery Strategy. Bangkok: UNDP Thailand
