- สัญญาณกลองเพล การสืบทอดและคุณค่าทางจริยธรรมในวิถีชุมชนอีสาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหา สถานการณ์กลองเพลและสัญญาณกลองเพลร่วมกับชาวตำบลพังขว้าง 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสัญญาณกลองเพลกับคุณค่าทางจริยธรรมในวิถีชุมชนอีสานร่วมกับชาวตำบลพังขว้าง และ 3) สร้างรูปแบบในการอนุรักษ์สืบทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมกลองเพลในวิถีชุมชนอีสานร่วมกับชาวตำบลพังขว้าง กลุ่มตัวอย่างคือ ชาวตำบลพังขว้าง อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร จำนวนทั้งสิ้น 250 รูป/คน สำหรับเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์และแบบสนทนากลุ่ม โดยได้วิเคราะห์ข้อมูลในทุกขั้นตอนหลังจากที่ได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมแล้ว ซึ่งข้อมูลถูกเก็บรวบรวมในระหว่างเดือนสิงหาคม 2560 ถึง สิงหาคม 2561
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัญหาในการอนุรักษ์กลองเพล คือ (1) พระสงฆ์และชาวบ้านไม่ค่อยดูแลรักษา ซ่อมแซมกลองเพล และ (2) พระสงฆ์และชาวบ้านไม่รู้วิธีซ่อมแซมกลองเพล สำหรับสถานการณ์การตีกลองเพลพบว่า ในปัจจุบันวัดจะนิยมตีกลองแลงและกลองดึกมากที่สุด รองลงมาคือ ตีกลองเพลในเวลาเพลและตีกลองโฮม ต่อมาคือ ตีกลองงัน และสุดท้ายคือ ตีกลองท้วง ตามลำดับ นอกจากนี้ สภาพปัญหาการตีกลองเพลที่ได้ลดน้อยลงไปเพราะ (1) ตัวกลองเพลชำรุด (2) พระสงฆ์เห็นคุณค่าวัฒนธรรมกลองเพลน้อยลง (3) ชาวบ้านเห็นคุณค่าวัฒนธรรมกลองเพลน้อยลง และ (4) ยุคสังคมไร้พรมแดน 2) สัญญาณกลองเพลสามารถเสริมสร้างคุณค่าทางจริยธรรมภายใน อันได้แก่ จิตสำนึกที่ดี และคุณค่าทางจริยธรรมภายนอก อันได้แก่ พฤติกรรมหรือลักษณะนิสัยที่ดีและสังคมที่ดีให้กับคนในพื้นที่ชุมชนได้ และ 3) รูปแบบในการอนุรักษ์สืบทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมกลองเพลจะประกอบด้วย (1) การแสดงให้เห็นความสำคัญของวัฒนธรรมกลองเพล (2) การแนะนำให้รู้วิธีการตี การดูแลรักษาและการปฏิบัติตน (3) การสาธิตให้ดูวิธีการตี การดูแลรักษาและการปฏิบัติตน (4) การให้ลองฝึกปฏิบัติตีกลองเพล และ (5) การจัดโครงการและกิจกรรมเพื่อการอนุรักษ์สืบทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมกลองเพล
ผลการวิจัยครั้งนี้ทำให้เกิดศูนย์เรียนรู้และอนุรักษ์กลองเพลตำบลพังขว้าง ณ วัดโนนสวรรค์ พร้อมทั้งได้พื้นที่ต้นแบบในการอนุรักษ์สืบทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมกลองเพล ซึ่งหน่วยงานทางพระพุทธศาสนาในจังหวัดและทางภาครัฐที่เกี่ยวข้องควรเข้ามาสนับสนุนและเผยแพร่ต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
พระมรกต อิสฺสโร. (2561, 11 สิงหาคม). เลขานุการศูนย์เรียนรู้และอนุรักษ์กลองเพล ตำบลพังขว้าง. [สัมภาษณ์].
พระอธิการนิวัฒน์ ธมฺมวโร. (2561, 18 มิถุนายน). เจ้าอาวาสวัดป่าพังขว้างใต้. [สัมภาษณ์].
พระอริยานุวัตร เขมจารี. (2536). อริยานุวัตรณุสรณ์. ที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพ พระอริยานุวัตร เขมจารี. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม.
มงคล จันทราภรณ์. (2553). แบบจำลองทางคณิตศาสตร์ของเสียงที่เกิดจากกลองเพลง. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (ฟิสิกส์) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2558). ปรัชญาเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
วิทยา สายสุด. (2536). สื่อสัญญาณพื้นบ้านอีสานในเขตอำเภอหัวตะพาน. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต วิชาเอกไทยคดีศึกษา. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาสารคาม.
เอกลักษณ์ บุญท้าว. (2544). สารัตถะแห่งความคิด เล่ม 3. มหาสารคาม: อัดสำเนา.
เอกลักษณ์ บุญท้าว และคณะ. (2545). สภาพการถ่ายทอดและสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน ด้านการละเล่น กลองเส็ง ในอำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ
Bignell, Jonathan. (1997). Media Semiotics: An Introduction. New York: Manchester University Press.
Translated Thai References
Boontown, E. (2001). Essence of Thought Vol. III. Mahasarakham: Copy Paper. [in Thai]
Boontown, E. et al. (2002). The Transference and Heirloom of I-Sarn Local Culture, Klong-Seng, Tomtom Competition in Rongkham District, Kalasin Province. Office of the National Culture Commission, Ministry of Education. [in Thai]
Jantraporn, M. (2010). Mathematical Modeling of Sounds for Klong Pane. M.S. Thesis in Science Education (Physics). UbonRatchathaniRajabhat University, Thailand. [in Thai]
Khoasodonline. (2016). Do You Know? “Klong-laeng Beating” is to Inform People Coming to Temple – to Announce to Devas that Now Buddhism Exists. Retrieved November 2017, from http://www.khaosod.co.th/view_sonline.php? newsid= 1468298712. [in Thai]
Mahachulalongkornrajavidyalaya. (2015). Introduction to Philosophy. (4th Ed.), Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya. [in Thai]
Phra Ariya Khemacaree. (1993). Ariyanuwatnusarana. A Remembrance for Funeral of Phra Ariyanuwat Khemacaree. Mahasarakham: Srinakharinwirot University Mahasarakham. [in Thai]
Phra Athikarn Niwat Dhammawaro. (2018, June 18). Abbot of Wat Paphangkhangtai. An Interview. [in Thai]
Phra Morakot Issaro. (2018, August 11). Secretary of a Center of Learning and Conserving Klong-phel Drum, Phangkhang Sub-district. An Interview. [in Thai]
Saissuid, W. (1993). Isan Folk Sound-producing Media in AmphoeHuataphan. M.A. Thesis in Thai Studies (Humanities). Srinakharinwirot University Mahasarakham, Thailand. [in Thai]
