“Is It Possible to Mold Water into a Shape ?”: The Import and Consumption of Ice in Siam, from A.D. 1857 to A.D. 1917
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article examines changes in food consumption among the Thais due to the introduction of ice to Siam in the period 1857-1917. The article adopts a historical method and relies on primary and secondary sources. Regarding the temporal scope, 1857 was the year ice was introduced, while 1917 was when the refrigerator arrived in Siam. This article proposes that in the second half of the 1800s (1857-1867), ice and its coldness were a new experience for the Siamese elites. Ice consumption exemplified extreme wealth and class privileges. Furthermore, it was a symbol of Western civilization manifested through food consumption. Between 1877 and 1926, ice-making factories had been established in Thailand, making ice more accessible to the general public. The ice consumption was then democratized. Ice was localized into Thai cuisine in the context of modernity and expanding consumerism. However, even though ice consumption was democratized, the differences in consumption styles could be seen as one of the class markers of Thai society at the time.
Downloads
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กระทรวงคมนาคม, กรมอุตุนิยมวิทยา. (2520). ภูมิอากาศแห่งประเทศไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). ป.ม.พ.
กระทรวงศึกษาธิการ, กรมวิชาการ, สถาบันภาษาไทย. (2546). ภาษาไทยวันนี้ เล่ม 7. ผู้แต่ง.
กมลทิพย์ จ่างกมล. (2545). อาหาร: การสร้างมาตรฐานในการกินกับอัตลักษณ์ทางชนชั้น. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
กาญจนาคพันธุ์, (2541). คอคิดขอเขียน ชุดที่ 3. รวมสาสน์.
การทำน้ำแข็งและขายน้ำแข็งกรมทหารเรือ. (23 กันยายน - 8 ตุลาคม 119 [พ.ศ.2443]). [เอกสารกรมทหารเรือ]. (ร.5 ก. 14/40). สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.
กรมทหารเรือเลิกการส่งน้ำแข็งและน้ำกลั่น. (13 กุมภาพันธ์ - 12 มีนาคม 129 [พ.ศ.2453]). [เอกสารกรมทหารเรือ]. (ร.5 ก.14/117). สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.
กุลลดา เกษบุญชู มี้ด, (2562). ระบอบสมบูรณาณาสิทธิราชย์: วิวัฒนาการรัฐไทย. ฟ้าเดียวกัน.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2496). พระราชพิธีสิบสองเดือน. พระจันทร์. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:193196
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2509). ตำราทำกับข้าวฝรั่ง. ไทยเขษม.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2545). ตำราทำกับข้าวฝรั่ง (พิมพ์ครั้งที่ 3). อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
แจ้งความพิเศษ. (23 มีนาคม 2459). กรุงเทพฯ เดลิเมล์, 6.
แจ้งความราชภัตตาคาร. (9 มกราคม 2459). กรุงเทพฯ เดลิเมล์, 3.
ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และ สุธี ประศาสน์เศรษฐ (2527). ระบบเศรษฐกิจไทย พ.ศ.2394-2453. ใน ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และ สมภพ มานะรังสรรค์ (บรรณาธิการ), ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทยจนถึง พ.ศ. 2484 (หน้า 169-201). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ซามูเอล เจ สมิท. (2548) จดหมายเหตุสยามไสมย (พิมพ์ครั้งที่ 2). สมาคมกิจวัฒนธรรม.
แซรเวส นิโกลาส. (2550). ประวัติศาสตร์ธรรมชาติและการเมืองแห่งราชอาณาจักรสยาม (ในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช). ศรีปัญญา.
ดาวรัตน์ ชูทรัพย์. (2545). หมื่นร้อยพันผสาน บันทึกสิ่งดีวัฒนธรรมประเพณีวิถีไทย. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2494). ความทรงจำ. คลังวิทยา.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2506) ความทรงจำ ที่ทรงค้างไว้ 5 ตอน พ.ศ. 2489. สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
โดม ไกรปกรณ์. (2555) การเมืองวัฒนธรรมในตำราอาหารสมัยแรกของสยาม. วารสารประวัติศาสตร์, 37, 15-33.
ทักษ์ เฉลิมเตียรณ. (2558). อ่านจนแตก: วรรณกรรม ความทันสมัย และความเป็นไทย. อ่าน.
ทิพากรวงษ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา. (2564). หนังสือแสดงกิจจานุกิจ. ศรีปัญญา.
ที่ระลึกสยามรัฐพิพิธภัณฑ์ สวนลุมพินี พ.ศ. 2468. (2470). กรุงเทพฯ เดลิเมล์. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:48290
เทพชู ทับทอง. (2522). กรุงเทพฯ แห่งความหลัง. อักษรบัณฑิต.
นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า, กรมพระยา. (2505). สาส์นสมเด็จ เล่ม 1 ลายพระหัตถ์สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศนานุวัดติวงศ์ และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. องค์การค้าของคุรุสภา.
นีล, เฟรเดอริค อาร์เธอร์. (2564). ชีวิตความเป็นอยู่ในกรุงสยามในทัศนะของชาวต่างประเทศ ระหว่าง พ.ศ.2383-2384 (ค.ศ.1840-1841) (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรมศิลปากร.
เนื่อง นิลรัตน์, หม่อมหลวง. (2538). ชีวิตในวัง เล่ม 1-2 (พิมพ์ครั้งที่ 2). ศรีสารา.
บรัดเลย์, แดน บีช. (2514). หนังสืออักขราภิธานศรับท์. คุรุสภา.
บริษัท ไฟฟ้าสยามคอร์เปอร์เรชั่น จำกัด. (6 มกราคม 2476). [โฆษณาตู้น้ำแข็งไฟฟ้ามีให้เช่าสองขนาด]. กรุงเทพฯ วารศัพท์, 10.
บุรุษรัตน. (2501). ตีรณสาร. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:1796
บทละครเรื่องอิเหนาพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 1. (2460). โสภณพิพรรฒธนากร. https://archives.orst.go.th/pic/HcPic/c05-s03-54/2020-04-21_17-14-12_C05-S03-50.pdf
ปีเตอร์ เอ แจ็คสัน. (2556). ความคลุมเครือของอำนาจกึ่งอาณานิคมในประเทศไทย (ปรีดี หงษ์สต้น, ผู้แปล). รัฐศาสตร์สาร, 34(1), 1-40. (ต้นฉบับพิมพ์ปี 2010).
ประเก็บ คล่องตรวจโรค. (2513). 50 ปีของข้าพเจ้า สารคดีนิยายแห่งชีวิต. บริษัท อินเตอร์เนชั่นเนล บิสซีเนสดีเวลลอปเมนต์.
ประชุมจดหมายเหตุ เรื่อง สุริยุปราคาในรัชกาลที่ 4 และเรื่องรัชกาลที่ 4 ประชวรและสวรรคต. 2500). ตีรณสาร. http://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:173078
ประติทินบัตร แล จดหมายเหตุ. (2540). (พิมพ์ครั้งที่ 2). ต้นฉบับ.
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2502). จดหมายเหตุประพาสหัวเมืองปักษ์ใต้ ร.ศ. 128 ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช. มหามกุฏราชวิทยาลัย. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:130
ยศ วัชรเสถียร. (2513). เกล็ดจากอดีต. รวมสาสน์.
เย. ซี. บาร์เน็ต. (2453). รายงานการแสดงกสิกรรมแลพานิชการ ครั้งที่ 1 ณ กรุงเทพฯ วันที่ 18 เมษายน รัตนโกสินทร์ศก 129. กระทรวงเกษตราธิการ. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:47862
ราชบัณฑิตยสถาน. (2552). รู้ รัก ภาษาไทย เล่ม 2 ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. ราชบัณฑิตยสถาน.
โรม บุนนาค. (2554). 100 แรกมีในสยาม. สยามบันทึก.
ลาลูแบร์, ซีมง เดอ. (2565). จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์ ราชอาณาจักรสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 5). ศรีปัญญา.
ลาวัณย์ โชตามระ. (2536). มรดกไทย. ราชาวดี.
วิเชียรคิรี (บุญสังข์), เจ้าพระยา, อนุสรสิทธิกรรม (บัว), หลวง, และ สนิทภิรมย์, หมื่น (2476). ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 53 พงศาวการเมืองสงขลา พงศาวดารเมืองนครศรีธรรมราช พงศาวดารเมืองพัทลุง. โสภณพิพรรฒธนากร. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:164463
วีระยุทธ ปีสาลี. (2557). กรุงเทพฯ ยามราตรี. มติชน.
ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. (2558). วาทะเจ้านาย เล่าประวัติศาสตร์. มติชน.
ศรีพรหมา กฤดากร ณ อยุธยา, หม่อม. (2562). อัตชีวประวัติหม่อมศรีพรหมา กฤดากร (พิมพ์ครั้งที่ 4). สารคดี.
สารบาญชี ส่วนที่ 2 คือราษฎรในจังหวัด ถนนแลตรอก จ.ศ. 1245 เล่มที่ 2. (2541). ต้นฉบับ. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:188056.
สุนทรี อาสะไวย์ และ นิติ กสิโกศล. (2525). วิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจหลังสงครามโลกครั้งที่ 1. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, สถาบันไทยคดีศึกษา.
สรณัฐ ไตลังคะ. (2556). ความไม่พยาบาทของนายสำราญ กับอุดมการณ์ชนชั้นกลาง. ใน นัทธนัย ประสานนาม (บรรณาธิการ), พิพิธพรรณวรรณา ความทรงจำและสยาม-ไทยศึกษาในบริบทสากล (หน้า 117-136). ภาควิชาวรรณคดี และคณะกรรมการฝ่ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ สยามสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์.
เสริม สุนทรานันท์. (2540). รูปยาซิกาแรตไทย. ริเวอร์บุ๊คส์.
สมบัติ พลายน้อย. (2545). เกร็ดย่อยร้อยเรื่อง. ดอกหญ้า 2543.
สำรวจโภคทรัพย์ของประเทศสยาม กับวิจารการค้าขายกับนา ๆ ประเทศในรัชกาลของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 6 (พ.ศ. 2453 ถึง พ.ศ. 2468). (20 เมษายน 2469). [จดหมายเหตุของสภาเผยแผ่พาณิชย์]. (รฟท.2/8-9 กล่อง 3). สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.
ห้าง บี กริม แอน โก. (2 ธันวาคม 2474). [โฆษณาตู้เย็นเคลวินเนเตอร์]. ศรีกรุง, 8.
อนุมานราชธน, พระยา. (2547). ฟื้นความหลัง เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 4). ศยาม.
อนุสรณ์ 100 ปี พระยาภักดีนรเศรษฐ (เลิศ เศรษฐบุตร). (2515). นายเลิศ.
อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ม.ล. ปุ๋ย (นพวงศ์) ชัยนาม ท.จ. ณ วัดธาตุทอง เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร 29 สิงหาคม 2541. (2541) ม.ป.พ. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:182095
อภิลักษณ์ เกษมผลกูล. (2560) “เมื่อ “ตำรากับข้าวชาววัง” ออกสู่โลกกว้าง: กำเนิดและพัฒนาการของ “ตำรากับข้าวชาววัง” ในสมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงการตั้งโรงเรียนสตรี”. วรรณวิทัศน์, 17, 353-385. https://doi.org/10.14456/vannavidas.2017.14
อมรดรุณารักษ์ (แจ่ม สุนทรเวช). (2514). พระราชประเพณี. องค์การค้าของคุรุสภา
อาทิตย์ เจียมรัตตัญญู. (2560). จาก “โซ๊ด” สู่ “สะวิง” : อัสดงคตนิยมกับการเมืองของการแปลทางวัฒนธรรมในประวัติศาสตร์ไทยสมัยใหม่. รัฐศาสตร์สาร, 38(2), 73-100.
เอนก นาวิกมูล. (2531). โฆษณาไทยสมัยแรก. แสงแดด.
เอนก นาวิกมูล. (2545). เกร็ดสนุกเมืองสยาม. ไทยวัฒนาพานิช.
เอนก นาวิกมูล. (2549). หมายเหตุประเทศสยาม เล่ม 6. 959 พับลิชชิ่ง.
เอนก นาวิกมูล. (2561). งานพิมพ์คลาสสิค. แสงดาว.
Antonio, J. (1997). The 1904 traveler’s guide to Bangkok and Siam. White Lotus Press.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Routledge.
Harrison, R. V., & Jackson, P. A. (2010) The Ambiguous Allure of the West: Traces of the Colonial in Thailand. Hong Kong University Press.
Hewison, K. (1988). Industry Prior to Industrialization. Journal of Contemporary Asia, 18(4), 389-411.
Kiam Hoa Heng & Co., Ltd. (1920, March 30). [Advertisement for Icy-Hot Flask]. The Siam Observer, 7.
Nederveen Pieterse, J. (2001). Hybridity, So What? The Anti-Hybridity Backlash and the Riddles of Recognition. Theory, Culture and Society, 18(2-3), 219-245.
Other Days in Bangkok. (1924, October 4). Bangkok Times Weekly Mail, 34-35.
Peleggi, M. (2002). Lords of things the fashioning of the Siamese Monarchy’s modern image. University of Hawaii Press.
Rees, J. (2013). Refrigeration nation: A history of ice, appliances, and enterprise in America. JHU Press.
S.A.B.: Societe Annonyme Belge. (1920, June 29). [Advertisement for Icy-Hot Product]. The Siam Observer, 4.
The Ice Supply. (1879, August 30). The Siam Weekly Advertiser, 2.
Wright, A., & Oliver, T. (1994). Twentieth century impressions of Siam: its history, people, commerce, industries, and resources, with which is incorporated an abridged edition of Twentieth century impressions of British Malaya. White Lotus Press.
