“ผมดี ผมแย่” : การเปลี่ยนอคติเรื่องเส้นผมในสาธารณรัฐโดมินิกันผ่านวรรณกรรมสำหรับเด็ก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วาทกรรม “ผมดี ผมแย่” ที่ลดทอนคุณค่าเส้นผมแอฟโฟร-โดมินิกัน เกิดจากบริบททางประวัติศาสตร์ของการต่อต้านเฮติและการรังเกียจความดำ อย่างไรก็ดี ช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา วาทกรรมนี้กำลังเปลี่ยนแปลงไป งานวิจัยนี้จึงศึกษาการเปลี่ยนอคติต่อเส้นผมหยิก ผ่านวรรณกรรมสำหรับเด็กจำนวน 7 เรื่อง ด้วยวิธีการวิจัยเอกสาร พบว่าวรรณกรรมเหล่านี้เป็นพื้นที่ผลิตจินตกรรมความเป็นโดมินิกันรูปแบบใหม่ที่เปิดกว้าง ครอบคลุม และตอบโต้วาทกรรมเดิม โดยมีประเด็นสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ (1) อัตลักษณ์เส้นผมแอฟโฟร-โดมินิกัน คือ ลักษณะเส้นผม การดูแลเส้นผม และทรงผม (2) อคติเรื่องเส้นผมจากภายในครอบครัวและสังคมภายนอก และ (3) การเปลี่ยนอคติเรื่องเส้นผม ได้แก่ การยอมรับตนเอง การเคารพความหลากหลาย และการเชิดชูอัตลักษณ์
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
แอนเดอร์สัน, บี. อาร์. โอ’ จี. (2552). ชุมชนจินตกรรม: บทสะท้อนว่าด้วยกำเนิดและการแพร่ขยายของชาตินิยม. มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
Acevedo, E. (2022). Inheritance: A visual poem (I. Pippins, Illus.). Quill Tree Books.
Akram, H., Al-Adwan, A. S., Aslam, S., & Khan, M. I. (2021). Pedagogical practices and challenges in cultivating moral values: A qualitative study of primary school teachers in Pakistan. Education 3-13, 1-13. https://doi.org/10.1080/03004279.2021.1992471
Baron, N. S. (2011). The language of instruction: Children’s literature as a tool for socializing children. Journal of Children’s Literature, 37(2), 34-48.
Bartlett, F. C. (1932). Remembering: A study in experimental and social psychology. Cambridge University Press.
Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Perspectives: Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), ix–xi.
Candelario, G. (2000). Hair race-ing: Dominican beauty culture and identity production. Meridians, 1(1), 128–156. https://www.jstor.org/stable/40338439
Candelario, G. (2007). Black behind the ears: Dominican racial identity from museums to beauty shops. Duke University Press.
Cappas-Toro, P. (2013). Race under dictatorship: The political articulation of Blackness in the Dominican Republic and Brazil [Doctoral dissertation, University of Illinois at Urbana-Champaign]. University of Illinois Urbana-Champaign. http://hdl.handle.net/2142/44779
Datosmacro (Expansión). (n.d.). Dominican Republic – Population 2018. Datosmacro. Retrieved August 17, 2025, from https://datosmacro.expansion.com/demografia/poblacion/republica-dominicana?anio=2018
Dyer, A. (2020). Empathy and activism in children’s literature: A new era of social responsibility. Children’s Literature Review, 25(1), 99-118.
Ferrer, A. (2012). Haiti, free soil, and antislavery in the revolutionary Atlantic. American Historical Review, 117(1), 40-66. https://doi.org/10.1086/ahr.117.1.40
Fletcher, A. (2018). The power of stories: Social justice in children’s literature. Journal of Social Justice Education, 12(3), 207-221.
Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Prentice-Hall.
Hassel, J. (2022). A Rebuttal to “Arréglate Ese Pajón”: Reflections on Natural Hair Movements, the Crown Act, and #betraylatinidad. Chicanx-Latinx Law Review, 38(1), 163-203. https://doi.org/10.5070/cllr.v38i1.58438
Hernandez, C. (2019). Navigating colorism and racial identity in Dominican women. CUNY Academic Works. https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/3162
Hoetink, H. (1982). The Dominican Republic, 1850–1900. Johns Hopkins University Press.
Howard, D. (2001). Coloring the nation: Race and ethnicity in the Dominican Republic. Signal Books.
Janks, H. (2010). Critical literacy in children’s literature: The role of activism. Literacy in Education, 18(4), 72-85.
Link, B. G., & Phelan, J. C. (2001). Conceptualizing stigma. Annual Review of Sociology, 27(1), 363-385. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.27.1.363
Lyon, J. (2020). Pajón power: Styling citizenship and Black politics in the Dominican natural hair movement. Ethnic and Racial Studies, 43(12), 2120-2139. https://doi.org/10.1080/01419870.2019.1671601
Maccoby, E. E., & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent-child interaction. In E. M. Hetherington (Ed.), Handbook of child psychology (Vol. 4, pp. 1-101). Wiley.
McKinley, A. (2017). Diversity and representation in children’s books: A review of current trends. Children’s Literature in Education, 48(3), 273–290.
MacLeod, M. J., & Lawless, R. (2025, July 30). Haiti. Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Haiti/Early-period
Mickenberg, J. (2006). Children’s literature and politics: The role of books in shaping social movements. Journal of Politics and Culture, 34(1), 120–135.
Miss Rizos. (n.d.). About us. https://www.missrizos.com/pages/about-us
Moises, Y. (2021). Stella’s Stellar Hair. Macmillan.
Paulino, E. (2016). Dividing Hispaniola: The Dominican Republic’s border campaign against Haiti, 1930–1961. University of Pittsburgh Press.
Peña, J. (2012). “Yo soy negro, pero negro blanco:” Hispanicity, antihaitianismo and genocide in the Dominican Republic [Undergraduate honors thesis, Wesleyan University]. Wesleyan University Digital Collections. https://doi.org/10.14418/wes01.1.1753
Ricourt, M. (2016). The Dominican racial imaginary: Surveying the landscape of race and nation in Hispaniola. Rutgers University Press.
Sagás, E. (2000) Race and Politics in the Dominican Republic. University of Florida Press.
Strasburger, V. C., Wilson, B. J., & Jordan, A. B. (2014). Children, adolescents, and the media (3rd ed.). SAGE.
Tavernier, L. A. (2008). The stigma of blackness: Anti-Haitianism in the Dominican Republic. Socialism and Democracy, 22(3), 96–104. https://doi.org/10.1080/08854300802361554
The Haitian Times. (n.d.). Timeline – 1697: Treaty of Ryswick. Retrieved July 31, 2025, from https://haitiantimes.com/timeline/1697/
Turylay, G. A., Ali, A. M., & Khan, M. A. (2024). Children’s literature as a tool for social justice and activism. Journal of Applied Linguistics and TESOL (JALT), 7(4), 888–899. https://jalt.com.pk/index.php/jalt/article/view/185
Watts, D. 1987. The West Indies: patterns of development, culture and environmental change since 1492. Cambridge University Press.
Wilson, I.-P., Mbilishaka, A. M., & Lewis, M. L. (2018). “White folks ain’t got hair like us”: African American mother–daughter hair stories and racial socialization. Women, Gender, and Families of Color, 6(2), 226–248. https://doi.org/10.5406/womgenfamcol.6.2.0226
Afroféminas. (2014, septiembre 18). Con esas greñas, ¡no! Afroféminas. https://afrofeminas.com/2014/09/18/con-esas-grenas-no/
Arias Hernandez, M. (2024). ¿Cómo el racismo estructural en República Dominicana afecta a las mujeres? [Tesis de licenciatura]. Universidade Federal da Integração Latino-Americana.
Campos, N. (2024, enero 5). Cómo ha evolucionado la cédula de identidad y electoral dominicana. Diario Libre. https://www.diariolibre.com/actualidad/politica/2024/01/04/como-ha-evolucionado-la-cedula-de-identidad-y-electoral-dominicana/2568028
Carcedo, D. (2020). Trujillo: Dictador a golpe de machete. Historia y vida, (623), 66-73.
Elworthy, C. (2025). Rizos como los míos. Independently Published.
Guerrero, Y. (2017). ¿Pelo malo, quién? (J. Muvdi & S. Núñez, Illus.). Loqueleo.
Herasme, M. R. (2019). La princesa de los cabellos para arriba: La mejor historia de amor jamás contada (L. Méndez, Illus.). Isbn.cloud.
Hoy. (2019, marzo 22). Denuncian impiden entrada a escuela a niña por tener el pelo rizo. Hoy Digital. https://hoy.com.do/denuncian-impiden-entrada-a-escuela-a-nina-por-tener-el-pelo-rizo/
Moya Pons, F. (2010). Historia de la República Dominicana. Doce Calles.
Murray, G. F., & Ortiz, M. (2012). Pelo bueno, pelo malo: Estudio antropológico de los salones de belleza en la República Dominicana. FondoMicro.
Nisnevich, L. (2022). Yo amo mi pajón. Pequeñines Books.
Ortega, C. A. (2023). Rizos (Frizzy). First Second.
Pacheco, E. (2020, December 25). Sabías de donde proviene el día del tubi? RC Noticias. https://robertocavada.com/entretenimiento/moda/2020/12/25/sabias-de-donde-proviene-el-dia-del-tubi/
Polanco, M. (2018, marzo 6). La belleza genera negocio y muchos empleos en la RD. elCaribe. https://www.elcaribe.com.do/panorama/dinero/la-belleza-genera-negocio-y-muchos-empleos-en-la-rd/
Sanders Gómez, E. (2018). Un conflicto identitario en la actualidad: La invisibilizaciónde la cultura afrodescendiente en la República Dominicana. Revista Caribeña de Ciencias Sociales. https://www.redalyc.org/journal/6437/643768088009/
