เพชรมงกุฎคำฉันท์ในฐานะ “งานเขียนใหม่”
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เพชรมงกุฎคำฉันท์เป็นวรรณคดีที่หลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) ประพันธ์จากลิลิตเพชรมงกุฎของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เนื้อเรื่องกล่าวถึงการผจญภัยของพระเพชรมงกุฎกับพี่เลี้ยงชื่อพุฒศรี ลักษณะดังกล่าวนี้ทำให้เรื่องเพชรมงกุฎคำฉันท์มีลักษณะเป็น “งานเขียนใหม่” (Rewriting) บทความวิจัยนี้จึงมุ่งวิเคราะห์เพชรมงกุฎคำฉันท์ในฐานะที่เป็น “งานเขียนใหม่” โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีงานเขียนใหม่ของอองเดร เลอเฟอร์แวร์ (André Lefevere) เพื่อวิเคราะห์กลวิธีการเขียนใหม่และปัจจัยที่ส่งผลต่อการเลือกใช้กลวิธีการเขียนใหม่ในเรื่อง ผลการศึกษาพบว่า กลวิธีการเขียนใหม่ในเรื่องสัมพันธ์กับปัจจัยทางสังคมวัฒนธรรม 2 ประการ คือ ประพันธศาสตร์ (poetics) และอุดมการณ์ (ideology) ปัจจัยด้านประพันธศาสตร์ส่งผลต่อกลวิธีการเขียนใหม่ในการเลือกใช้ฉันท์ประพันธ์เนื้อหาแต่ละประเภทตามขนบวรรณคดีคำฉันท์ นอกจากนี้ยังส่งผลต่อการดัดแปลงรายละเอียดในเรื่องเพื่อสร้างความละม้ายจริง (verisimilitude) ส่วนปัจจัยด้านอุดมการณ์พบว่า ความจงรักภักดีซึ่งน่าจะเป็นอุดมการณ์สำคัญในสังคมสมัยดังกล่าว ส่งอิทธิพลต่อการเขียนใหม่ในวรรณคดีเรื่องนี้ ดังปรากฏว่า หลวงธรรมาภิมณฑ์ได้ตัดนิทานนำเรื่องที่เป็นนิทานปริศนาเวตาลซึ่งมุ่งเน้นย้ำแนวคิดเรื่องปัญญาออก และเพิ่มบทบาทของพุฒศรีเพื่อแสดงให้เห็นความจงรักภักดีของพุฒศรีต่อพระเพชรมงกุฎ โดยนัยนี้ เพชรมงกุฎคำฉันท์จึงเป็นงานเขียนใหม่ที่ผลิตซ้ำอุดมการณ์เรื่องความจงรักภักดีของข้าราชบริพารต่อเจ้านาย ผลการศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า งานเขียนใหม่มิใช่เพียงการเปลี่ยนแปลงรูปแบบอย่างตรงไปตรงมาเท่านั้น หากแต่ยังเกี่ยวข้องกับปัจจัยสังคมวัฒนธรรมด้วย นอกจากนี้ การศึกษาในครั้งนี้นับเป็นการขยายขอบเขตการศึกษางานเขียนใหม่ จากเดิมที่ใช้ศึกษาวรรณกรรมแปล ไปสู่การศึกษางานประพันธ์ในภาษาเดียวกัน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2528). วรรณกรรรมสมัยสุโขทัย. กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์.
กรมศิลปากร. (2545ก). วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.
กรมศิลปากร. (2545ข). วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 3 (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.
กุสุมา รักษมณี. (2547). ปกรณัมนิทาน. แม่คำผาง.
จารีต เชาวน์ขุนทด. (2529). การศึกษาเชิงวิเคราะห์วรรณกรรมของหลวงธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1986.751
ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต (2562). ความดีเด่นในเรื่องลิลิตเพชรมงกุฎของหลวงสรวิชิต (หน). ใน ชนิดา สีหามาตย์ (บรรณาธิการ), วรรณคดีสมัยกรุงธนบุรี รวมบทความประกอบการสัมมนาทางวิชาการเนื่องในวาระ 250 ปีแห่งการสถาปนากรุงธนบุรี พุทธศักราช 2560 (น. 103-200). สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.
ญาดา อรุณเวช. (2539). พัฒนาการของฉันท์ในวรรณกรรมคำฉันท์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1996.2107
ธนพงศ์ จิตต์สง่า. (2552). วชิรญาณกับการแสวงหาความรู้ของชนชั้นนำของสยาม พ.ศ. 2427-2448 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2009.2024
ธรรมาภิมณฑ์ (ถึก จิตรกถึก), หลวง. (2472). กฏาหกคำฉันท์. โรงพิมพ์พระจันทร์.
พนิดา หล่อเลิศรัตน์. (2548). พัฒนาการการแปลอาชญนิยายชุดเชอร์ล็อก โฮมส์ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงปัจจุบัน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2005.1838
มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. (2557). วชิรญาณเล่ม 18/24 ตอนที่ 91-96 เมษายน-กันยายน ร.ศ. 121. มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา.
มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. (2565). ประวัติวรรณคดีไทย ฉบับมูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ภาค ข: วรรณคดีไทยประเภทต่าง ๆ เล่ม 1. มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา.
รังสิมา นิลรัต. (2550). การแปลวรรณกรรมเยาวชนของผกาวดี อุตตโมทย์: การศึกษาประวัติและแนวทางการแปล [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2007.1855
ราชบัณฑิตยสถาน. (2545). พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรม อังกฤษ-ไทย. ราชบัณฑิตยสถาน.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2550). พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรมไทย ภาคฉันทลักษณ์. ราชบัณฑิตยสถาน.
วรรณคดีเจ้าพระยาพระคลัง (หน). (2515). บรรณาคาร.
วารี ตัณฑุลากร. (2520). การศึกษาเชิงวิเคราะห์ลิลิตเพชรมงกุฎของเจ้าพระยาพระคลัง (หน) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1977.196
อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์. (2531). ความเปลี่ยนแปรของสำนึกทางประวัติศาสตร์ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทย ตั้งแต่รัชกาลที่ 4 ถึง พ.ศ. 2475 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula DigiVerse. https://doi.org/10.58837/CHULA.JLETTERS.22.1.12
Chittipalangsri, P. (2014). The Emerging literariness: Translation, dynamic canonicity and the problematic verisimilitude in early Thai prose fictions. In U. S. Kwan & L. W. Wong (Eds.), Translation and global Asia: Relocating networks of cultural production (pp. 207-240). The Chinese University of Hong Kong Press.
Jakobson, R. (2012). On linguistic aspects of translation. In L. Venuti (Ed.), The Translation Studies readers (pp. 126-131). Routledge.
Jameson, F. (1974). The Prison-house of Language: A Critical Account of Structuralism and Russian Formalism. Princeton University Press.
Lefevere, A. (1992). Translation, rewriting, and the manipulation of literary fame. Routledge.
Munday, J. (2016). Introducing translation studies (4th ed.). Routledge.
Zhao, W. (2009) Literary criticism and the creation of Ibsen’s image in China, Perspectives, 17(3), 137-149, https://doi.org/10.1080/09076760903038981
