การควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการของประเทศไทย: กระบวนการ ผลกระทบ และปัจจัยแห่งความสำเร็จ

ผู้แต่ง

  • สิทธิชัย พิริยะวัฒน์ นักวิชาการอิสระ
  • กมลภัค สุทธิ์ทิม นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

การควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการ, การควบบริษัทตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์, การตรวจสอบสถานะกิจการ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจะนำเสนอการวิเคราะห์การควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการของประเทศไทยในฐานะกลไกเชิงกลยุทธ์ที่มีบทบาทสำคัญต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจ ภายใต้บริบทเศรษฐกิจที่มีความผันผวนและการแข่งขันที่รุนแรงทั้งในระดับประเทศและระหว่างประเทศ โดยมุ่งศึกษาความสำคัญ รูปแบบ กระบวนการดำเนินงาน และผลกระทบของการควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการ ต่อองค์กรและระบบเศรษฐกิจไทย ทั้งนี้ การเติบโตของธุรกิจในปัจจุบันได้เปลี่ยนจากการเติบโตจากภายในองค์กรไปสู่การเติบโตจากภายนอกผ่านการควบรวมกิจการเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และเสริมอำนาจทางการแข่งขัน บทความนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเอกสาร โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากแนวคิด ทฤษฎี เอกสารวิชาการ และข้อมูลเชิงสถิติที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ครอบคลุมการวิเคราะห์รูปแบบการควบรวมกิจการ 3 ลักษณะ ได้แก่ การรวมธุรกิจแนวนอน แนวตั้ง และการรวมธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกัน รวมถึงการศึกษากระบวนการดำเนินงาน 7 ขั้นตอน ตั้งแต่การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การกำหนดรูปแบบการควบรวม การจัดเตรียมเอกสาร การตรวจสอบสถานะกิจการการจัดทำสัญญา การปิดธุรกรรม และการบูรณาการภายหลังการควบรวม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการ เป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งและความสามารถในการแข่งขันขององค์กร ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากร ขยายฐานลูกค้า และสร้างความได้เปรียบทางธุรกิจ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของการดำเนินการขึ้นอยู่กับการวางแผนเชิงกลยุทธ์ที่รอบคอบ การกำกับดูแลกิจการที่เหมาะสม การบริหารความเสี่ยง การปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และความสามารถในการบูรณาการโครงสร้างองค์กร บุคลากร และวัฒนธรรมองค์กรภายหลังการควบรวมอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อองค์กร ผู้ถือหุ้น และระบบเศรษฐกิจโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

กีรติ อาภาพันธุ์ และคณะ. (2565). วิเคราะห์พฤติกรรมการแข่งขันในกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการที่เกี่ยวข้อง. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://broadcast.nbtc.go.th/data/academic/file/650600000005.pdf.

ไกรวิชญ์ อามาตย์เสนา. (2564). ผลกระทบของแต่ละรูปแบบการครอบงำและควบรวมกิจการต่อการตอบสนองราคาหลักทรัพย์ในระยะสั้น. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://econ.nida.ac.th/wp-content/uploads/2021/05/3-2-abstractfullpaperไกรวิชญ์-อามาตย์เสนา-6120313012-ศก9000.pdf.

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. (2561). Mergers and Acquisitions ทางเลือกสู่ความสำเร็จธุรกิจไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย.

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. (2564). 3 วิธี การควบรวมกิจการ (M&A) เพื่อสร้างโอกาสการเติบโตให้กับธุรกิจ. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://www.setlink.set.or.th/th/education/infographic/25-3-types-of-mergers-and-acquisitions.

ธนวรรธน์ พลวิชัย. (2564). ตำราเรียนเศรษฐศาสตร์การจัดการ:เครื่องมือวิเคราะห์ธุรกิจในปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: เยลโล่การพิมพ์ (1988).

บุญญาพร ดอนนาปี. (2565). ข้อพิจารณาทางกฎหมายที่สำคัญสำหรับการควบรวมกิจการ. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://thestandard.co/merger-law/.

พิเศษ เสตเสถียร. (2560). หลักกฎหมายธุรกิจ. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.

ไพฑูรย์ วรรณศิริ. (2560). กฎหมายธุรกิจ. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.

ลงทุนแมน. (2564). สรุปเรื่อง M&A การควบรวมกิจการ คืออะไร? ครบจบในโพสต์เดียว. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://www.longtunman.com/32605.

ลงทุนแมน. (2565). M&A คืออะไร? ทำไมจึงเป็นกลยุทธ์ ที่หลายบริษัทนิยมใช้. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://www.longtunman.com/40236.

ศิรินทร์ทิพย์ ช่องรัตน์. (2568). ข้อตกลงของผู้ถือหุ้น คืออะไร ? สำคัญต่อบริษัทอย่างไร?. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://chobaccountingonline.co.th/what-is-shareholders-agreement/.

สมยศ เชื้อไทย. (2562). คำอธิบายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา. กรุงเทพฯ: วิญญูชน.

สุพิศ ปราณีตพลกรัง. (2561). กฎหมายธุรกิจและการลงทุน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ACCREVO. (2564). 4 รูปแบบการควบรวมกิจการ. สืบค้น 20 มีนาคม 2569, จาก https://www.accrevo.com/articles/item/163.

Gaughan, P. A. (2018). Mergers, acquisitions, and corporate restructurings (7th ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.

KPMG Thailand (2026). M&A Trends in Thailand Retrieved March 20, 2026, from https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/th/pdf/2026/01/m-and-a-trends-in-thailand-q4-2025.pdf.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-25

รูปแบบการอ้างอิง

พิริยะวัฒน์ ส., & สุทธิ์ทิม ก. (2026). การควบรวมกิจการและการเข้าซื้อกิจการของประเทศไทย: กระบวนการ ผลกระทบ และปัจจัยแห่งความสำเร็จ. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 15(5), 230–243. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/301458