อิทธิบาท 4: พลังฐานรากสู่การมีส่วนร่วมการท่องเที่ยวโดยชุมชน

ผู้แต่ง

  • ถาวร โคตรชัย วิทยาลัยสงฆ์จันทบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

อิทธิบาท 4, การมีส่วนร่วม, การท่องเที่ยวโดยชุมชน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการสร้างการมีส่วนร่วมในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อให้เกิดความยั่งยืน เสริมสร้างรายได้ และอนุรักษ์วิถีชีวิต ผ่านการพัฒนาคนและการบริหารจัดการให้เกิดความสมดุลเชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะนำไปสู่การท่องเที่ยวที่สร้างสมดุลจากรากฐานภายในชุมชน โดยมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมการท่องเที่ยวโดยชุมชนซึ่งเป็นเจ้าของในการบริหารจัดการท่องเที่ยว ประกอบด้วย ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา การศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารจากแนวคิดต่าง ๆ เกี่ยวกับการจัดการท่องเที่ยวในชุมชนและสภาพปัญหาของการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยการสังเคราะห์หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในการประยุกต์ใช้ในการทำงานร่วมกัน เพื่อเปลี่ยนรูปแบบการทำงานที่ต่างคนต่างทำมาเป็นการขับเคลื่อนด้วยพลังภายในของชุมชน สามารถนำไปสู่การท่องเที่ยวที่เท่าทันความเปลี่ยนแปลง และยังคงเอกลักษณ์ของชุมชนไว้ ก่อให้การท่องเที่ยวที่มีความเติบโตอย่างมีทิศทางคือ ฉันทะ ความพอใจ ใจรัก ด้วยการสร้างความภูมิใจในอัตลักษณ์และวิถีชีวิต ให้คนในชุมชนมีความสุขและเต็มใจที่จะส่งมอบประสบการณ์ที่ดีแก่ผู้มาเยือน วิริยะ ความพากเพียร มุ่งมั่นพัฒนาการบริหารจัดการ แม้ต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เพื่อรักษามาตรฐานและความเป็นธรรมในชุมชน  จิตตะ ความเอาใจใส่ รับผิดชอบต่อหน้าที่และการร่วมกันดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างใกล้ชิด เพื่อให้แหล่งท่องเที่ยวคงความสมบูรณ์ส่งต่อถึงคนรุ่นหลัง และวิมังสา การใช้ปัญญา การรู้จักคิด วิเคราะห์ และวางแผนอย่างเป็นระบบ เพื่อแก้ไขจุดอ่อนและสร้างนวัตกรรมทางการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนและเท่าทันต่อความเปลี่ยนแปลง

เอกสารอ้างอิง

เฉลียว บุรีภักดี และคณะ. (2545). ชุดวิชาการวิจัยชุมชน ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง. หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตการจัดการและประเมินโครงการ. นนทบุรี: เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.

ชูวิทย์ ศิริเวชกุล.(2565). แผนการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมท่องเที่ยวสู่ความสมดุลของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566-2570), สืบค้น 25 กรกฎาคม 2569, จาก https://sscthailand.org/assets/mobileapp/stdjob/151515.pdf.

เดลินิวส์ ออนไลน์. (2567). ททท. เร่งผลักดันท่องเที่ยวไทย ก้าวสู่จุดหมายปลายทางที่ยั่งยืนระดับโลก, สืบค้น 25 กรกฎาคม 2569, จาก https://www.dailynews.co.th/news/3765431.

ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม และพรรณทิพย์ เพชรมาก. (2551). การบริหารสังคม ศาสตร์แห่งศตวรรษเพื่อสังคมไทยและสังคมโลก. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน.

ภารวี ขจรไพบูรณ์ และคณะ. (2565). ปัญหาการท่องเที่ยวโดยชุมชนและหน่วยงานของรัฐในจังหวัดชุมพร. วารสารการบริหารปกครอง (Governance Journal), 11(2), 107-108.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

เมตต์ เมตต์การุณ์จิต. (2553). การบริหารจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วม: ประชาชนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและราชการ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บุ๊คพอยท์.

สุนันทา จันทวารา. (2545 ). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวหาดคูเดื่อ อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี (การค้นคว้าอิสระศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Cohen, John M. & Uphoff. Norman T. (1977). Rural Participation: Concepts and Measures for Project Design, Implementation and Evaluation. In Rural Development Monograph No.2 The Rural Development Committee Center for International Studies, Cornell University, Janu January.

Cohen John M. & Uphoff. Norman T. (1980). Participation’s Place in Rural Development. Seeking Clarity Through Specificity. World Development.

Huntington, S. & Nelson, S. (1975). No easy choice: political participation in developing countries. New York: Harvard University Press.

Putti. (1987). Work values and organizational commitment: A study in the Asian context. Human Relations, 4(2), 275-288.

United Nations (1981). Yearbook of International Trade Statistics. United Nations: UN Press.

William, E. (1976). Electoral Participation in a Low Stimulus Election. Rural Development. 4(1), 111–124.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-25

รูปแบบการอ้างอิง

โคตรชัย ถ. (2026). อิทธิบาท 4: พลังฐานรากสู่การมีส่วนร่วมการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 15(5), 271–284. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/301375