การบริหารจัดการสาธารณะในยุคดิจิทัลด้วยหลักพละ 5

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การบริหารจัดการสาธารณะในยุคดิจิทัล ผ่านการบูรณาการหลักพละ 5 ซึ่งเป็นพลังภายในตามหลักพุทธธรรม เข้ากับการบริหารภาครัฐสมัยใหม่และการเปลี่ยนผ่านสู่รัฐบาลดิจิทัล โดยใช้วิธีศึกษาเชิงเอกสารและสังเคราะห์เชิงวิชาการจากวรรณกรรมไทยและต่างประเทศ พระไตรปิฎก และเอกสารนโยบาย ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า การบริการสาธารณะในยุคดิจิทัลไม่ใช่การปฏิบัติหน้าที่ตามระเบียบ แต่เป็นภารกิจเชิงสถาบันที่ยึดหลักสี่ประการ ได้แก่ ประโยชน์สาธารณะ ความเสมอภาค ความต่อเนื่อง และความโปร่งใส ภายใต้สภาวะโลกที่ผันผวน ไม่แน่นอน ซับซ้อน และคลุมเครือ (VUCA) รัฐต้องเปลี่ยนสู่การอภิบาลแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง ขณะที่การจัดการภาครัฐแนวใหม่ที่เน้นประสิทธิภาพเชิงปริมาณยังขาดมิติจริยธรรม หลักพละ 5 อันได้แก่ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา จึงทำหน้าที่เป็นแกนคุณธรรมกำกับการใช้เทคโนโลยีให้พ้นจากภาวะไร้ธรรมาภิบาล ความสำเร็จจึงไม่ได้อยู่ที่ความทันสมัยของเครื่องมือ แต่อยู่ที่การผสานเทคโนโลยีกับศักยภาพมนุษย์ ซึ่งผู้เขียนสังเคราะห์เป็นกรอบที่เรียกว่า DIGI-BALA Model และเสนอสามแนวทาง คือ บรรจุหลักพละ 5 ในกรอบสมรรถนะของผู้บริหารและข้าราชการดิจิทัล ประเมินผลกระทบเชิงจริยธรรมก่อนใช้ปัญญาประดิษฐ์ในบริการประชาชน และวางกลไกธรรมาภิบาลข้อมูลที่ครอบคลุมประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และมิติจริยธรรม