บทบาทและการสื่อสารทางการเมืองของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคก้าวไกล เพื่อตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา : ศึกษากรณีการเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจในสมัยประชุมปี พ.ศ. 2562 - 2565

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาบริบททางการเมืองที่ส่งผลต่อบทบาทและการสื่อสารทางการเมืองของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคก้าวไกลในการตรวจสอบรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ในสมัยประชุมสามัญประจำปี พ.ศ. 2562-2565 และ 2. ศึกษาบทบาทและกระบวนการสื่อสารทางการเมืองของสมาชิกสภาฯ พรรคก้าวไกล เพื่อตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลผ่านการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ การวิจัยครั้งนี้ใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีการสื่อสารของเบอร์โลและทฤษฎีการสื่อสารทางการเมืองของแมคแนร์เป็นกรอบแนวคิดหลัก เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกผู้ให้ข้อมูล จำนวน 12 คน และการวิจัยเอกสารจากแหล่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาตามหลัก การลดทอนข้อมูล แสดงข้อมูลอธิบาย และทำการสังเคราะห์ตามหลักเหตุผลทางวิชาการ 

ผลการวิจัยพบว่า 1. บริบททางการเมืองในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2562–2565 เป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดบทบาทและรูปแบบการสื่อสารทางการเมืองของสมาชิกสภาฯ พรรคก้าวไกล โดยไม่เพียงส่งผลต่อบทบาทในฐานะฝ่ายค้านเท่านั้น แต่ยังหล่อหลอมให้การสื่อสารทางการเมืองมีลักษณะเข้มข้น เชิงรุก และมุ่งสื่อสารกับสาธารณชนควบคู่กับการปฏิบัติหน้าที่ในรัฐสภา แม้รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 หรือ “รัฐธรรมนูญฉบับปราบโกง” เป็นกลไกลสำคัญที่ทำให้รัฐบาลที่มาจากคณะรัฐประหารรักษาอำนาจทางการเมืองไว้ได้ ส่งผลให้ฝ่ายค้านไม่สามารถใช้อำนาจรัฐสภาในฐานะเครื่องมือถ่วงดุลฝ่ายบริหารได้อย่างเต็มที่ และ 2. บทบาทและกระบวนการสื่อสารของสมาชิกสภาฯ พรรคก้าวไกลนั้น เป็นไปตามทฤษฎีการสื่อสารทางการเมืองของแมคแนร์ทั้ง 3 องค์ประกอบ ได้แก่ พรรคก้าวไกล สื่อมวลชน และประชาชน โดยแสดงให้เห็นถึงรูปแบบการสื่อสารทางการเมืองที่สอดคล้องกับพลวัตของการเมืองร่วมสมัย แม้การอภิปรายไม่ไว้วางใจจะไม่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างทางอำนาจในทันที แต่กลับส่งผลในเชิงการรับรู้ การกำหนดวาระ และการขยายพื้นที่การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนอย่างมีนัยสำคัญ