การยกระดับการต่อสู้กับความยากจนของครัวเรือนยากจน อำเภอซับใหญ่ จังหวัดชัยภูมิ ด้วยศาสตร์พระราชา
คำสำคัญ:
การยกระดับการต่อสู้กับความยากจน, ครัวเรือนยากจน, ศาสตร์พระราชาบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัญหาความยากจนของครัวเรือนยากจน และ 2. ศึกษาแนวทางยกระดับการต่อสู้กับความยากจนของครัวเรือนยากจน อำเภอซับใหญ่ จังหวัดชัยภูมิ ด้วยศาสตร์พระราชา การวิจัยเชิงคุณภาพนี้ดำเนินการ 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาความยากจนใน 5 มิติ ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง สัมภาษณ์หัวหน้าครัวเรือนยากจน (MPI) จำนวน 12 คน ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทางยกระดับการต่อสู้กับความยากจนของครัวเรือนยากจน โดยจัดสนทนากลุ่มหัวหน้าครัวเรือนยากจน จำนวน 12 คน และกลุ่มภาคีพัฒนา จำนวน 14 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า ครัวเรือนยากจนทั้งหมดเป็นผู้สูงอายุ ซึ่งเผชิญกับปัญหาเชิงซับซ้อนใน 5 มิติ ได้แก่ ด้านสุขภาพ มีโรคเรื้อรังสูง กระทบต่อการหาเลี้ยงชีพ และการเข้าถึงบริการ ด้านความเป็นอยู่ ยังมีบ้านทรุดโทรม และมีข้อจำกัดด้านกรรมสิทธิ์ที่ดินในการขอรับความช่วยเหลือจากรัฐ ด้านเศรษฐกิจ พึ่งพาสวัสดิการรัฐเป็นหลัก ซึ่งไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย ด้านการศึกษา พบความกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายการศึกษาของหลาน และด้านการเข้าถึงบริการภาครัฐ มีข้อจำกัดจากสุขภาพและการสื่อสาร แนวทางยกระดับการต่อสู้กับความยากจนด้วยศาสตร์พระราชา มุ่งเน้นการเสริมพลังและบูรณาการความร่วมมือ โดยเสนอให้มีการจัดทำแผนผังสุขภาพครัวเรือน การส่งเสริมโครงการอาหารยั่งยืน (โคกหนองนาโมเดล) เพื่อความมั่นคงทางอาหาร การปรับปรุงที่อยู่อาศัยที่ถูกสุขลักษณะ การขยายผลโรงเรียนผู้สูงอายุ เพื่อส่งเสริมอาชีพและทักษะชีวิต และมาตรการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบ องค์ความรู้ที่ได้ คือ โมเดลการลดความยากจนเชิงสัมพัทธ์ของผู้สูงอายุในครัวเรือนยากจน (S-Poverty Model) ซึ่งเน้นการสร้างทุนที่ยั่งยืนและการดูแลแบบองค์รวมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและตัดวงจรความยากจนข้ามรุ่น
เอกสารอ้างอิง
เกิดสิริ หงษ์ไทย และดารุณี จงอุดมการณ์. (2563). ผู้สูงอายุที่เลี้ยงหลานวัยรุ่นในยุคปัจจุบัน. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 43(4), 97–109.
นพรัตน์ ไชยชนะ. (2566). แนวทางการสร้างความมั่นคงทางอาหารชุมชนชาติพันธุ์ขมุ บ้านบนเขาแก่งเรียง ตำบลท่ากระดาน อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี โดยยุทธศาสตร์ BCG. วารสารอินทนิลทักษิณสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ, 18(1), 111–144.
บัวสวรรค์ จันทร์พันดาว เทพประวิณ จันทร์แรง และสยาม ราชวัตร. (2565). การแก้ปัญหาความยากจนเชิงพุทธ: กรณีศึกษาชุมชนเกษตรกรรมตามศาสตร์พระราชา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 13(1), 48–60.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
บุษกร จันท์เทวนุมาส และสุวภัทร ทำสวน. (2566). รูปแบบการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ครัวชุมชนแบบมีส่วนร่วมของบ้านโนนคอย ตำบลหนองพลวง อำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(1), 15–28.
รุ่งโรจน์ ฝ้ายเยื่อ และคณะ. (2564). แนวทางการแก้ไขปัญหาหนี้ของเงินกองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.). Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(1), 199–213.
สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอซับใหญ่. (2566). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชนอำเภอซับใหญ่. สืบค้น 31 มกราคม 2568, จาก https://district.cdd.go.th/sapyai/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน. กรุงเทพฯ: สำนักพัฒนาฐานข้อมูลและตัวชี้วัดภาวะสังคม สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุชาดา แม้นพยัคฆ์ และอนันต์ แม้นพยัคฆ์. (2568). การจัดการตนเองของชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหารและสร้างภูมิคุ้มกันสุขภาพด้วยสมุนไพร ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลกาบิน อำเภอกุดข้าวปุ้น จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 16(1), 314–325.
Cha, S.-M. (2025). The Role of Property Rights in Accessing Public Housing Support: Evidence from Southeast Asia. Housing Studies, 40(4), 567–589.
Dunga, H. M. (2025). Digital Literacy and Access to Government Services Among Low-Income Rural Seniors in Developing Countries. International Journal of Electronic Governance, 17(2), 110–125.
Ghosh, R. & Mondal, P. (2024). Health-Poverty Trap and Multidimensional Approach to Poverty Alleviation. Journal of Social and Economic Development, 26(2), 234–250.
Hu, X. & Xie, L. (2025). Volunteering, Social Trust and Life Satisfaction of the Young-Old in China: Based on Urban-Rural Differences. Social Sciences; Basel, 14(3), 1–19.
Mohan, A. et al. (2025). Growing Old Before Growing Rich: A Scoping Review on Ageing-Related Policy Interventions from the WHO Southeast Asian Region. BMJ Open, 15(1), 1–11.
Robby, U. B. et al. (2024). Community Participation and Sustainable Poverty Reduction: A Mixed-Methods Study. Journal of Community Development Studies, 15(3), 189–210.
WHO. (2025). Global Report on Non-Communicable Diseases (NCDs) and Aging (5th ed.). Geneva: World Health Organization.
Wilson, A. (2025). Private Sector Collaboration in Community Care for Vulnerable Populations. International Journal of Public Policy, 21(4), 300–315.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
