การฟื้นฟูและอนุรักษ์ภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมจากผลกระทบและความเสียหายจากปัญหาภัยแล้ง
คำสำคัญ:
การฟื้นฟู, การอนุรักษ์, ภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม, ปัญหาภัยแล้งบทคัดย่อ
บทความวิชาการการฟื้นฟูและอนุรักษ์ภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมจากผลกระทบและความเสียหายจากปัญหาภัยแล้ง เป็นการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเอกสาร โดยมุ่งวิเคราะห์ 3 ประเด็นหลักกล่าว คือ 1. การวิเคราะห์ความหมายของภัยแล้ง เพื่อทำให้ผู้อ่านมีความเข้าใจในเบื้องต้นก่อนนำเข้าสู่ประเด็นการศึกษา 2. สภาพการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมจากผลกระทบปัญหาภัยแล้ง ซึ่งเป็นการอธิบายเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่เกิดปัญหามากที่สุดของชุมชน ซึ่งก็คือจำนวนประชากรเพิ่มมากขึ้นและประกอบกับฝนไม่ตกตามฤดูกาล ตกน้อย ฝนทิ้งช่วง ในพื้นที่มีแหล่งเก็บกักน้ำในแหล่งน้ำน้อยและแหล่งเก็บกักน้ำในพื้นที่มีจำนวนน้อยไม่สัมพันธ์กับปริมาณการใช้น้ำก็ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของประชาชนในชุมชน ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมาไม่ว่าจะเป็นปัญหาด้านเศรษฐกิจ ปัญหาสังคม และปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม และ 3. แนวทางการบริหารจัดการเพื่อฟื้นฟูและอนุรักษ์ภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมจากผลกระทบและความเสียหายจากปัญหาภัยแล้งเพื่อให้เกิดความยั่งยืน ผลการวิเคราะห์พบว่าควรเริ่มจากบริบทชุมชน องค์ความรู้ของชุมชนในการรับมือภัยแล้ง การดำเนินชีวิตและแนวทางการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น การประยุกต์ใช้แนวคิดใหม่ ๆ เข้ามาใช้ให้เหมาะสมกับการดำเนินชีวิต การน้อมนำหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นกรอบในการดำเนินชีวิต การบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่สอดคล้องกับประเพณี วัฒนธรรมและวิถีชีวิตความเป็นอยู่ เพื่อการจัดสรรน้ำและการใช้ประโยชน์ พร้อมกับการใช้ประโยชน์เกื้อกูลกันของทรัพยากรธรรมชาติโดยไม่ทำลายซึ่งกันและกันก็จะทำให้สามารถลดผลกระทบและความเสียหายที่จะเกิดจากปัญหาภัยแล้งที่เกิดขึ้นได้
เอกสารอ้างอิง
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. (2551). คู่มือประชาชนในการเตรียมตัวให้รอดปลอดภัยพิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
กรมอุตุนิยมวิทยา. (2557). ฤดูกาลของประเทศไทย. สืบค้น 31 กรกฎาคม 2565, จาก http://www.tmd.go.th/info/info.php?FileID=53
กัญญาณัฐ จตุเทน. (2566). แนวทางการพัฒนาการจัดการภัยแล้งของครัวเรือนเกษตรกรในพื้นที่ชานเมืองขอนแก่น : กรณีศึกษาบ้านเหล่าเกวียนหัก ตำบลบ้านทุ่ม อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น. Journal of Spatial Development and Policy, 1(5), 13-30.
กุลวดี แก่นสันติสุขมงคล และคณะ. (2556). แนวทางการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสำหรับชุมชน. กรุงเทพฯ: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
จันทิมา เจริญผล. (2555). ความแห้งแล้ง หรือภัยแล้ง. สืบค้น 20 พฤศจิกายน 2565, จากhttp://www.flood.rmutt.ac.th/?p=1079
จำลอง โพธิ์บุญ. (2566). การพัฒนาศักยภาพชุมชนในการปรับตัวต่อปัญหาภัยแล้ง : กรณีศึกษาชุมชนสายทองอำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อม, 19(2), 1-27.
ทวิดา กมลเวช. (2554). คู่มือการจัดการภัยพิบัติท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
น้ำทิพย์ เสมอเชื้อ และสุธินี ชุติมากุลทวี. (2565).การจัดการปัญหาภัยแล้งโดยเครือข่ายภาครัฐในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 10(5), 1999-2011.
ประพันธ์ อัศวอารี. (2555). จากวิกฤติน้ำท่วม..สู่ภัยแล้งเอกชนสะท้อนบริหารจัดการล้มเหลว. สืบค้น 15 ตุลาคม 2565, จาก https://shorturl.asia/cdRzh
ปราโมทย์ เตชะสุพัฒน์กุล. (2555). จากวิกฤติน้ำท่วม..สู่ภัยแล้งเอกชนสะท้อนบริหารจัดการล้มเหลว. สืบค้น 15 ตุลาคม 2565, จาก https://shorturl.asia/cdRzh
พระครูโสภณธรรมโชติ (สัมพันธ์ สิริโรจน์บริรักษ์). (2568). นวัตกรรมการจัดการทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อมพื้นที่ลุ่มน้ำสวยโดยการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อหนุนเสริมการเกษตรแบบยั่งยืนสู่ระบบเศรษฐกิจฐานรากจังหวัดหนองคาย. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 8(1), 340-353.
พหล ศักดิ์คะทัศน์ และคณะ. (2566).การจัดการน้ำสำหรับการเกษตรในภาวะภัยแล้งของเกษตรกรผู้ใช้น้ำโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่แฝก-แม่งัด อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 39(3), 169-179.
ศูนย์สารสนเทศสิ่งแวดล้อม กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2551). สถานการณ์สิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ปี 2551 โดยคน สองวัย. กรุงเทพฯ: ศูนย์สารสนเทศสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
เศกสิน ศรีวัฒนานุกูลกิจ. (2553). การจัดการสาธารณภัย. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อังศุมา ก้านจักร และคณะ. (2562). การจัดการน้ำภายใต้บริบทของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเพื่อพัฒนาแผนการป้องกันภัยแล้งและน้ำท่วมในพื้นที่เสี่ยงภัยในจังหวัดมหาสารคาม.รายงานการวิจัยงบประมาณแผ่นดินด้านการวิจัย ปีงบประมาณ 2561. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น

