การศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสู่ความยั่งยืนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้, ทักษะการคิดสู่ความยั่งยืน, การคิดเชิงระบบ, เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. ศึกษาสภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสู่ความยั่งยืนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย และ 2. ศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสู่ความยั่งยืนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย การวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยการเก็บข้อมูล ดังนี้ 1. การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลักโดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง ได้แก่ ครู และศึกษานิเทศก์ รวม 5 คน ค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และ 2. การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม โดยมีประชากร คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ปีการศึกษา 2567 โรงเรียนสูงเม่นชนูปถัมภ์ จำนวน 114 คน วิเคราะห์โดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานประชากร เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1. แนวคำถามการสัมภาษณ์เชิงลึก และ 2. แบบสอบถาม
ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้ภาพรวมอยู่ในระดับมากวิธีการจัดการเรียนรู้ทำได้หลากหลายตามหัวข้อที่สอน ครูเป็นผู้ออกแบบการจัดการเรียนรู้และกระตุ้นความสนใจของนักเรียน ปัญหาในการจัดการเรียนรู้ภาพรวมอยู่ในระดับน้อยมีปัญหาเรื่องความพร้อมของนักเรียน ความรู้พื้นฐานมีน้อยและระยะเวลาจำกัด ความต้องการในการจัดการเรียนรู้ภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2. แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดสู่ความยั่งยืนวิธีการจัดการเรียนรู้ควรเน้นการวิเคราะห์และเชื่อมโยง ครูควรเป็นผู้สนับสนุนการเรียนรู้ นักเรียนควรมีความพร้อมและกระตือรือร้นในการเรียนรู้ ควรใช้การวัดและประเมินผลตามสภาพจริง และวิธีการอย่างหลากหลาย
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กุลิสรา จิตรชญาวณิช. (2562). การจัดการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จุฑาทิพย์ หาญกุดตุ้ม และคณะ. (2566). การจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน. วารสารราชภัฏสุรินทร์วิชาการ, 1(5), 67-82.
ณัฏฐเมธร์ ดุลคนิต. (2559). การจัดการเรียนรู้รายวิชากฎหมายที่ประชาชนควรรู้สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้วิธีคิดเชิงระบบเพื่อพัฒนาทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์และความตระหนักในหน้าที่พลเมือง. วารสารบัณฑิตศึกษา, 5(1), 876-888.
นิยม กิมานุวัฒน์. (2559). การพัฒนารูปแบบการสอนเพื่อพัฒนากระบวนการคิดเชิงระบบสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา (ดุษฎีนิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
บุญล้อม ด้วงวิเศษ. (2562). การส่งเสริมการคิดอย่างเป็นระบบ โดยใช้เทคนิคแผนผังทางปัญญา สำหรับนักศึกษาครู มหาวิทยาลัยราชภัฏ. วารสารวิจัยทางการศึกษาคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 14(2), 190–207.
บุญเลี้ยง ทุมทอง. (2553) การพัฒนาหลักสูตร Curriculum Development. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปารมี ศรีบุญทิพย์. (2560). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้เชิงบูรณาการเพื่อเสริมสร้างการคิดเชิงระบบ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยของรัฐ (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการวิจัยและพัฒนาศักยภาพมนุษย์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2553). คู่มือการจัดระบบการเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ. กรุงเทพฯ: เทียนวัฒนา พริ้นท์ติ้ง.
ฤทัยรัตน์ ชิดมงคล และสมยศ ชิดมงคล. (2560). การคิดเชิงระบบ : ประสบการณ์การสอนเพื่อพัฒนาการคิดเชิงระบบ. วารสารครุศาสตร์, 45(2), 209-224.
ศศิธร บัวทอง. (2560). การวัดและประเมินทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 10(2), 1856-67.
ศิริพร ภูยอดตา และอะรุณ แสงสุวรรณ. (2566). การพัฒนาการคิดเชิงระบบร่วมกับการตระหนักรู้ในตนเอง เรื่อง พอลิเมอร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เป็นฐานภายใต้การศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. ศึกษาศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 7(1), 59–73.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579.กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
Palmberg, I. et al. (2017). Systems thinking for understanding sustainability? nordic student teachers’ views on the relationship between species identification, biodiversity and sustainable development. Education Sciences Journal, 7(3), 72–89.
Seibert, M. (2018). Systems thinking and how it can help build a sustainable world: a beginning conversation. Retrieved August 15, 2024, from https://shorturl.asia/zUh9V
UNESCO. (2017). Education for sustainable development goals: learning objectives. Retrieved August 15, 2024, from https://shorturl.asia/lEjfQ
_____. (2018). Issues and trends in education for sustainable development. Objectives. Retrieved August 15, 2024, from https://shorturl.asia/PhcoX
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
