ความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบการลงโทษกับกระบวนการยุติธรรมคณะสงฆ์ไทย

พระมหาเสาร์คำ ธมฺมธีโร; ประสาน  เจริญศรี

ผู้แต่ง

พระมหาเสาร์คำ ธมฺมธีโร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ประสาน เจริญศรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ความสัมพันธ์, การลงโทษ, กระบวนการยุติธรรมคณะสงฆ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบกฎหมาย รวมถึงการลงโทษ ทั้งในส่วนของคณะสงฆ์ และส่วนของฝ่ายบ้านเมือง ในมิติที่มีความสัมพันธ์กัน ในกระบวนการยุติธรรมคณะสงฆ์ภายใต้กฎมหาเถรสมาคมฉบับที่ 11 กล่าวถึงการนำกฎหมายมาบังคับใช้ให้เหมาะสมกับลักษณะความผิด และความเชื่อมโยงกันในทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม รวมถึงโทษที่จะได้รับจากการกระทำผิดที่มีลักษณะเป็นความผิดเดียว แต่ผิดกฎหมายหลายฉบับ ทั้งในพระธรรมวินัย ประมวลกฎหมายอาญา และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ จึงนำมาสู่ระบบกฎหมายคณะสงฆ์ ในรูปแบบลายลักษณ์อักษร และคำสั่งทางการปกครอง จึงนำไปสู่ปัญหาที่ว่า คณะสงฆ์ผู้มีอำนาจพิจารณาจะมีความรู้ความสามารถทางกฎหมายสงฆ์และกฎหมายบ้านเมืองเพียงพอที่จะวินิจฉัยความผิดได้ดีพอหรือไม่ กฎเกณฑ์ที่มีอยู่เพียงพอในการพิจารณาช่วยเหลือพระสงฆ์ ผู้ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดให้ได้มีโอกาสต่อสู้คดีหรือไม่ จึงอาจเกิดความเหลื่อมล้ำในการใช้กฎหมาย โดยเฉพาะมาตรา 29 และมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2535 ส่งผลให้พระภิกษุที่ได้รับโทษไม่สามารถกระทำกิจของสงฆ์ได้ตามปกติ ดังนั้นอาจใช้การเปรียบเทียบปรับ การยื่นหลักประกันไว้ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 24 หรือการรับตัวมากักขังไว้ที่วัด ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 25 โดยไม่ต้องให้สละสมณเพศ ทำให้พระภิกษุสามารถกระทำกิจของสงฆ์ได้ตามปกติ

เอกสารอ้างอิง

เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์. (2549). คำอธิบายกฎหมายอาญา ภาค 1. กรุงเทพฯ: จิรรัชการพิมพ์.

คณิต ณ นคร. (2549). กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิญญูชน.

ทวีเกียรติ มีนะกนิษฐ. (2563). ประมวลกฎหมายอาญา: ฉบับอ้างอิง (พิมพ์ครั้งที่ 43). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิญญูชน.

ปกรณ์ มณีปกรณ์. (2555). ทฤษฎีอาชญาวิทยา. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เอ็ม.ที.เพรส.

พระครูปลัดทะเล มหณฺณโว. (2553). บทบาทของพระวินยาธิการตามทัศนะของพระสงฆ์ในเขตพญาไท กรุงเทพฯ (วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2548). คำวัด: พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ช่อระกา.

พระมหาอุทัย นิลโกสีย์. (2544). กระบวนการยุติธรรมของคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.

พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2505 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2535. (2535, 4 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 109, ตอน 106 ก. หน้า 5–11.

เพลินตา ตันรังสรรค์. (2553). กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์กับการกระทำความผิดอาญาของเด็กหรือเยาวชน. จุลนิติ, 7(3), 54-62.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.

เลขาธิการมหาเถรสมาคม สำนักงานกรมการศาสนา. (2522). กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ.2521) ว่าด้วยการนิคหกรรมพร้อมด้วยคำแนะนำและแบบสำหรับใช้ในการพิจารณาวินิจฉัยการลงนิคหกรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.

เลขาธิการมหาเถรสมาคม. (2541). กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 23 ระเบียบการปกครองคณะสงฆ์. กรุงเทพฯ: เลขาธิการมหาเถรสมาคม.

สมชาย บุญคงมาก และภูภณัช รัตนชัย. (2562). ปัญหาการสละสมณเพศของพระภิกษุ ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 : ศึกษากรณี การใช้อำนาจดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรม. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ นายเรืออากาศ, 6(2), 11-26.