การยอมรับและการใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนในระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์: กรณีศึกษาสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ

จันทกานติ์ สุพิชญ์; เทอดศักดิ์ ชมโต๊ะสุวรรณ

ผู้แต่ง

จันทกานติ์ สุพิชญ์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
เทอดศักดิ์ ชมโต๊ะสุวรรณ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต

คำสำคัญ:

บล็อกเชน , ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ , สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง , กิจการโทรทัศน์ , กิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ การยอมรับเทคโนโลยี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับการยอมรับและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีบล็อกเชน 2) เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยตามกรอบแนวคิด UTAUT ต่อการยอมรับและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีบล็อกเชน และ 3) เพื่อพัฒนาและทดสอบแบบจำลองความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับเทคโนโลยีบล็อกเชน (Blockchain) ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยใช้การวิเคราะห์สมการโครงสร้าง (SEM) ในระบบ e-GP ระยะที่ 5 ของสำนักงาน กสทช. ประชากรในการวิจัย คือ คณะกรรมการที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ของสำนักงาน กสทช. รวมถึงเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุ จำนวนทั้งสิ้น 665 คน กลุ่มตัวอย่างกำหนดตามเกณฑ์ Rule of Thumb สำหรับการวิเคราะห์สมการโครงสร้าง (SEM) จำนวน 250 คน โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Cronbach’s Alpha การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (Confirmatory Factor Analysis: CFA) และการวิเคราะห์สมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) ผลการวิจัย พบว่า ผู้ใช้งานมีระดับการยอมรับเทคโนโลยีบล็อกเชนในระบบ e-GP อยู่ในระดับสูง โดยมีปัจจัยด้านความคาดหวังในความพยายามในการใช้ระบบ (Effort Expectancy) มีอิทธิพลต่อการยอมรับสูงสุด ( β = 0.699, R² = 0.4885) รองลงมาคือสภาพสิ่งอำนวยความสะดวก ( β = 0.693, R² = 0.4797) และทัศนคติต่อการใช้เทคโนโลยี ( β = 0.685, R² = 0.4687) ขณะที่ความคาดหวังในประสิทธิภาพ อิทธิพลทางสังคม และความเชื่อมั่นของผู้ใช้งานมีอิทธิพลในระดับรองลงมา และ ท้ายที่สุดแบบจำลอง SEM สามารถอธิบายความแปรปรวนของการยอมรับเทคโนโลยีบล็อกเชนได้ร้อยละ 81.30

เอกสารอ้างอิง

CDG. (2523). Performance Report on the e-Government Procurement (e-GP) System. Ministry of Finance. (in Thai)

Compeau, D. R., and Higgins, C. A. (1995). Computer self-efficacy: Development of a measure and initial test. MIS Quarterly, 19(2), 189–211. https://doi.org/10.2307/249688

Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 4th ed. SAGE Publications.

Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008

Fornell, C., and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. 7th ed. Pearson Education.

Hooper, D., Coughlan, J., and Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60. https://doi.org/10.21427/D7CF7R

Ifinedo, P. (2012). Technology acceptance by health professionals in Canada: An analysis with a modified UTAUT model. Informatics for Health and Social Care, 37(3), 189–199.

Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/

1007/BF02291575

Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology. 2nd ed. Sage Publications.

Laerd Statistics. (n.d.). Multiple regression using Stata. [Online]. Retrieved from: https://statistics.laerd.com/stata-tutorials/multiple-regression-using-stata.php

NBTC. (2022). The 3rd NBTC Strategic Plan (2022-2027). National Broadcasting and Telecommunication Commission. (in Thai)

Ngamyan, A. (2011). On Yamane’s formula. Journal of Business Administration, 34(131), 46–60.

http://www.jba.tbs.tu.ac.th/files/Jba131/Article/JBA131Acharawan.pdf. (in Thai)

Ratchatananon, W. (2019). Statistics for social science research. Bangkok: Thammasat University Press. (in Thai)

Sharma, T. (2024). Blockchain in public procurement transparency: Revolutionizing public procurement with blockchain.

Singha, C., and Wongchaturapat, S. (2012). Digital era consumer behavior and information technology usage. Bangkok: Chulalongkorn University Press. (in Thai)

Taylor, S., and Todd, P. A. (1995). Understanding information technology usage: A test of competing models. Information Systems Research, 6(2), 144–176. https://doi.org/10.1287/isre.6.2.144

UBC. (n.d.). Regression with dummy variable. [Online]. Retrieved from: https://blogs.ubc.ca/datawithstata/home-page/regression/ordinary-least-square/

Vasantha Raju, N., and Harinarayana, N. S. (2016). Online survey tools: A case study of Google Forms. The Proceedings of the National Conference on Scientific, Computational and Information Research Trends in Engineering, GSSSIETW, 1–12. https://www.researchgate.net/publication/326831738

Venkatesh, V., and Bala, H. (2008). Technology acceptance model 3 and a research agenda on interventions. Decision Sciences, 39(2), 273–315. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915. 2008.00192.x

Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., and Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.2307/