ทักษะการสื่อสารเพื่อสันติภาพบนฐานสัมมาวาจา : การสังเคราะห์และประยุกต์ใช้ในบริบทร่วมสมัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับทักษะการสื่อสารเพื่อสันติภาพ วิเคราะห์หลักสัมมาวาจาในพระพุทธศาสนากับศาสตร์การสื่อสารร่วมสมัย และสังเคราะห์พัฒนาการสื่อสาร เพื่อเสริมสร้างสันติภาพในระดับบุคคล องค์กร และสังคม โดยใช้การศึกษาเอกสาร และการวิเคราะห์เชิงพรรณนา จากพระไตรปิฎก ตำราวิชาการ และเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ผลการศึกษาพบว่า การสื่อสารเพื่อสันติภาพเป็นกระบวนการสื่อสารที่มุ่งสร้างความเข้าใจร่วม ความไว้วางใจ และความร่วมมือผ่านการสื่อสารอย่างมีจริยธรรม โดยมีทักษะสำคัญ ได้แก่ การฟังอย่างลึกซึ้ง การตั้งคำถามเชิงสร้างสรรค์ การสื่อสารด้วยความเห็นอกเห็นใจ การจัดการอารมณ์ การคิดเชิงวิพากษ์ และการเจรจาไกล่เกลี่ย ซึ่งเป็นทักษะที่ได้รับการยอมรับในศาสตร์การสื่อสารและสันติศึกษาร่วมสมัย เมื่อนำมาวิเคราะห์ร่วมกับหลักสัมมาวาจา พบว่า การละเว้นจากการพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดคำหยาบ และการพูดเพ้อเจ้อ พร้อมทั้งการกล่าววาจาที่เป็นความจริง เป็นประโยชน์ สุภาพ และเหมาะสมแก่กาลเทศะ มีความสอดคล้องกับหลักการสื่อสารเพื่อสันติภาพในด้านการสร้างความไว้วางใจ การเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การลดอคติ การป้องกันความรุนแรงทางวาจา และการส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ผู้เขียนได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบ “สัมมาวาจาโมเดล” ซึ่งอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบของการสื่อสาร ได้แก่ ผู้สื่อสาร สาร ช่องทาง ผู้รับสาร และผลลัพธ์ ภายใต้หลักสัมมาวาจา อันนำไปสู่ผลลัพธ์สำคัญ 4 ประการ ได้แก่ ความเข้าใจร่วม ความร่วมมือ ความสามัคคี และความสุข องค์ความรู้ดังกล่าวสามารถประยุกต์ใช้ในการสื่อสารระหว่างบุคคล การสื่อสารในองค์กร การศึกษา การสื่อสารสาธารณะ การสื่อสารผ่านสื่อดิจิทัล และ การจัดการความขัดแย้ง เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมแห่งสันติภาพและการพัฒนาสังคมอย่างยั่งยืนในบริบทร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Berlo, D. K. (1960). The Process of Communication: An Introduction to Theory and Practice. New York, NY: Holt, Rinehart and Winston.
Bohm, D. (1996). On Dialogue. London, England: Routledge.
Chanakan, P., Khainunna, P., & Kuyai, K. (2018). Peace Communication: Concepts and Proposals for Curriculum Design at the Graduate Level, Faculty of Communication Sciences, Prince of Songkla University, Pattani Campus. Academic Services Journal, Prince of Songkla University, 29(2), 149–158.
Galtung, J. (1969). Violence, Peace, and Peace Research. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191.
Galtung, J. (2011). Peace, Positive and Negative. In D. J. Christie (Ed.), The Encyclopedia of Peace Psychology. Oxford, UK: Wiley-Blackwell.
Isaacs, W. (1999). Dialogue and the Art of Thinking Together. New York, NY: Currency.
Lasswell, H. D. (1948). The Structure and Function of Communication in Society. In L. Bryson (Ed.), The Communication of Ideas (pp. 37–51). New York, NY: Harper & Row.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). Thai Tripitaka: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Edition. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Nilakot, R., et al. (2024). Knowledge Management and Empowerment of Learning Communities Based on Buddhist Principles: The Perspective of Sappurisadhamma. Journal of Educational Innovation and Technology Research, 2(3), 1–11.
Phra Brahmagunabhorn (P. A. Payutto). (2009). Buddhadhamma. (Rev. and expanded ed., 11th ed.). Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Phra Paisal Visalo. (2020). Practicing Mindfulness through Suffering. Retrieved July 16, 2026, from https://pagoda.or.th/aj-visalo/2020-10-23-12-52-10.html
Phramaha Hansa Dhammahaso. (2018). Buddhist Peaceful Means: Integrating Principles and Conflict Management Tools. (2nd ed.). Bangkok: Prayoon Sarn Thai Printing Partnership.
Phramaha Prawit Dhammaviro (Boontem). (2025). Book Review: On Dialogue by David Bohm. Pimoltham Research Institute Journal, 12(2), 335–342.
Rosenberg, M. B. (2015). Nonviolent Communication: A Language of Life. (3rd ed.). Encinitas, CA: PuddleDancer Press.
Schramm, W. (1961). How Communication Works. In W. Schramm (Ed.), The Process and Effects of Mass Communication (pp. 3–26). Urbana, IL: University of Illinois Press.
Serdphon, Y. (2026). Adaptation of Local Communities toward the Digital Society: A Transformation Process toward Sustainable Community Strength. Khuang Phaya Journal, 20(1), 60–74.
Thanananwanich, T. (2025). Public Administration in the Digital Era: Approaches and Challenges. Journal of Buddhist Innovation and Management, 8(4), 300–303.
UNESCO. (1978). Declaration on Fundamental Principles concerning the Contribution of the Mass Media to Strengthening Peace and International Understanding, to the Promotion of Human Rights and to Countering Racialism, Apartheid and Incitement to War. Paris, France: UNESCO.
UNESCO. (2021). Culture for Dialogue and Peace. Paris, France: UNESCO.
UNESCO. (2023). Social Media 4 Peace: Local Lessons for Global Practices. Paris, France: UNESCO.
Thanyasiri, D., Thorkaew, W., & Sridee, S. (2021). Communication for Reconciliation under the Buriram Santisuk Kao Dee Project. Journal of MCU Peace Studies, 9(1), 73–81.