การพัฒนาระบบและกลไกในการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนเมืองต้นแบบ โดยการมีส่วนร่วมของ "บวร" : กรณีศึกษาเขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สร้างและพัฒนาระบบและกลไกในการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนเมืองต้นแบบโดยการมีส่วนร่วมของพลัง “บวร” และ (2) ขยายผลการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนเมืองต้นแบบในพื้นที่เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) ดำเนินการตามวงจร PAOR ครอบคลุม 10 กิจกรรมหลัก กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 38 คน (ผู้นำชุมชน ศาสนา หน่วยงานรัฐ สหวิชาชีพ และอาสาสมัคร) คณะทำงานเพื่อขับเคลื่อนศูนย์ฯ 12 คน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ 110 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตการณ์ การประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยอุปนัยวิธีและตรวจสอบข้อมูลสามเส้า
ผลการวิจัย พบว่า (1) การพัฒนาระบบและกลไกก่อให้เกิดนวัตกรรมทางสังคมในรูปแบบ “ราษฎร์บูรณะศีล–บวรโมเดล” ซึ่งเป็นระบบนิเวศการคุ้มครองครอบครัวเชิงรุกโดยมีวัดเป็นศูนย์กลาง (Hub) ขับเคลื่อนผ่าน 3 ระบบหลัก (เครือข่าย, บุคลากร, การจัดการ) และ 4 กลไกการทำงาน (พื้นที่ปลอดภัย, เฝ้าระวัง, ปฏิบัติการสังคม, ยกระดับความยั่งยืน) (2) การนำโมเดลไปปฏิบัติจริงสามารถสร้างระบบนิเวศ ความปลอดภัยที่เป็นรูปธรรม ปรับเปลี่ยนรูปแบบจากเชิงรับสู่เชิงรุกผ่านเครือข่ายชุมชนและเทคโนโลยีดิจิทัล โดยผลการประเมินความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับมาก (4.48) ภาคีเครือข่ายและทีมสหวิชาชีพมีฉันทามติเห็นด้วยกับการเน้นพัฒนาศักยภาพคน (Software) และทักษะการระงับเหตุเชิงรุกของพี่เลี้ยงชุมชน ส่งผลให้ชุมชนและวัดสามารถบริหารจัดการศูนย์ฯ ได้ด้วยตนเองอย่างยั่งยืน
องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยคือ “RBS Model” (Rat Burana Sil–Baworn Model) ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ รากฐาน พื้นที่นวัตกรรมเชื่อมรอยต่อ และสถาปัตยกรรมความปลอดภัยทางสังคม (4S) โดยมีข้อเสนอแนะให้ภาครัฐส่งเสริมบทบาทวัดในเขตเมืองเป็นพื้นที่กลางทางสังคมเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวอย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Clarke, G., & Jennings, M. (2008). Development, Civil Society and Faith-Based Organizations: Bridging the Sacred and the Secular. Basingstoke, England: Palgrave Macmillan.
Heise, L. (2011). What Works to Prevent Partner Violence? An Evidence Overview. London, England: London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (2005). Participatory Action Research: Communicative Action and the Public Sphere. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The SAGE Handbook of Qualitative Research. (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Minkler, M., & Wallerstein, N. (2008). Community-Based Participatory Research for Health: From Process to Outcomes. (2nd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Pretty, J. N. (1995). Participatory Learning for Sustainable Agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York, NY: Simon & Schuster.
United Nations Development Programme. (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier—Human Development and the Anthropocene. New York, NY: UNDP.
United Nations. (2019). Family-Oriented Policies for Inclusive Development. New York, NY: United Nations Department of Economic and Social Affairs.
Wallerstein, N. et al. (2020). Engage for Equity: A Long-Term Study of Community-Based Participatory Research and Community-Engaged Research Practices and Outcomes. Health Education & Behavior, 47(3), 380–390.
World Health Organization. (2021). Violence against Women Prevalence Estimates, 2018. Geneva, Switzerland: World Health Organization.
Zehr, H. (2002). The Little Book of Restorative Justice. Intercourse, PA: Good Books.
