การตายดีในสังคมไทย : “พินัยกรรมชีวิต” เสียงสะท้อนจากผู้เชี่ยวชาญหลายสาขา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายของการตายดี และแนวทางการส่งเสริมการตายดีผ่านพินัยกรรมชีวิตในบริบทสังคมไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขา จำนวน 11 ท่าน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา การศึกษานี้ตั้งอยู่บนฐานความเข้าใจว่าความตายมิใช่จุดสิ้นสุดของการรักษา หากแต่เป็นช่วงเวลาสำคัญของคุณภาพชีวิต ความหมาย และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยให้ความสำคัญกับกระบวนการเตรียมตัวตาย การเตรียมใจ และการตัดสินใจเชิงสิทธิผ่านพินัยกรรมชีวิต ในมิติที่เชื่อมโยงระหว่างจิตใจ การแพทย์ ครอบครัว และกฎหมาย
ผลการวิจัยพบว่า 1) การตายดีสามารถสังเคราะห์ออกเป็นประเด็นสำคัญด้านการเตรียมตัวเผชิญกับลมหายใจสุดท้าย โดยพบว่าการเตรียมตัวตายเป็นกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต มิใช่เฉพาะในช่วงใกล้ตาย ทั้งนี้ “การตายดี” ในมุมมองทางการแพทย์หมายถึง การไม่ทอดทิ้งผู้ป่วยและไม่ยื้อชีวิตเกินความจำเป็น ขณะเดียวกัน ครอบครัวและ “พื้นที่ปลอดภัย” มีบทบาทสำคัญต่อการเตรียมใจและการยอมรับความตาย รวมถึงประสบการณ์ใกล้ตายที่ช่วยคลี่คลายความกลัวและความยึดติดอย่างเป็นรูปธรรม 2) การตัดสินใจจัดทำพินัยกรรมชีวิตเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมการตายดี โดยพบว่าพินัยกรรมชีวิตเป็นกระบวนการใช้สิทธิด้วยสติและศักดิ์ศรีของปัจเจกบุคคล ในมุมมองทางการแพทย์ พินัยกรรมชีวิตมิใช่เพียงเอกสาร หากแต่เป็นเครื่องมือที่ต้องดำเนินควบคู่กับกระบวนการสื่อสารระหว่างผู้ป่วย ครอบครัว และทีมสุขภาพ ขณะที่ในมิติทางกฎหมาย พินัยกรรมชีวิตสะท้อนสิทธิในการตายตามธรรมชาติ มิใช่การุณยฆาต นอกจากนี้ เสียงจากประสบการณ์ตรงยังยืนยันว่าพินัยกรรมชีวิตสามารถช่วยลดภาระทางจิตใจและความซับซ้อนในการตัดสินใจของครอบครัวได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Aunjanam, J. et al. (2022). Self-Preparation before Death According to Buddhism. Academic Journal of MBU Lanna, 11(1), 117–128.
Azadian, A., Navidi Moghadam, M., & Nejati, A. (2024). Effectiveness of Palliative Care on Death Anxiety, Self-Compassion, and Perceived Stress in Patients with Leukemia. Iranian Evolutionary Educational Psychology Journal, 6(4), 149–162.
Choo, P. Y. et al. (2024). The Gift of Here and Now at the End of Life: Mindful Living and Dignified Dying among Asian Terminally Ill Patients. Palliative & Supportive Care, 22(5), 1245–1251.
Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). Awareness of Dying. Chicago, IL: Aldine.
Kübler-Ross, E. (1969). On Death and Dying. New York: Macmillan.
Miller, C. A. (2009). Nursing for Wellness in Older Adults. (6th ed.). Philadelphia, PA: Wolters Kluwer/Lippincott Williams & Wilkins.
National Health Act B.E. 2550. (2007). Royal Gazette. Bangkok: Office of the Council of State.
National Health Commission Office of Thailand. (2025). Thai People Increasingly Accept Good Death; Emphasizes That Physicians Must Respect Patients’ Decisions. Retrieved January 15, 2025, from https://old.nationalhealth.or.th/th/node/3267
National Statistical Office, Ministry of Digital Economy and Society, Thailand. (2024). Key Findings Summary: Employment of Older Persons in Thailand (2024). Retrieved January 15, 2025, from https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250 327140934_65830.pdf
Sombatmai, S., Phrakhru Satorndhammasith, & Songkam, S. (2022). An Application of the Buddhadhamma Principles to Heal the Terminal Stage Patients. Journal of Buddhist Studies, 11(1), 66–80.
Wijeyaratne, L., et al. (2025). What Is a Good Death in South Asia? A Systematic Review and Narrative Synthesis. Journal of Nursing Scholarship, 57(4), 653–677.
