การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วมเชิงพุทธสันติวิธี : กรณีศึกษาผู้ประกอบการธุรกิจร้านกาแฟ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาลักษณะภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วม 2) วิเคราะห์การประยุกต์ใช้แนวคิดพุทธสันติวิธีในการบริหารจัดการ และ 3) พัฒนาแนวทางการบริหารด้วยภาวะผู้นำเชิงพุทธสันติวิธี สำหรับผู้ประกอบการร้านกาแฟ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้เครื่องมือวิจัยคือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ได้ทบทวนวรรณกรรมและศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ โดยมีผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้ประกอบการร้านกาแฟ 6 คน มีเกณฑ์การคัดเลือก คือ เป็นผู้บริหารหลักของร้าน และลูกค้าประจำ 12 คน มีเกณฑ์การคัดเลือก คือ เป็นลูกค้าประจำที่มาใช้บริการมากกว่า 3 ครั้ง รวมจำนวน 18 คน

ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ประกอบการมีภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วม โดยการเปิดโอกาสให้พนักงานมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจ ส่งผลให้เกิดบรรยากาศแห่งความร่วมมือ ความไว้วางใจ และความเข้าใจซึ่งกันและกัน 2) ผู้ประกอบการมีการประยุกต์ใช้แนวคิดพุทธสันติวิธีในการบริหารจัดการอย่างเป็นรูปธรรม โดยยึดหลักสติ เมตตา อุเบกขา ขันติ และปัญญาในการดำเนินธุรกิจ เป็นสิ่งสำคัญในการสร้างความสัมพันธ์อันดีกับพนักงานและลูกค้า 3) ภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วมเชิงพุทธสันติวิธีให้ความสำคัญกับความสุขของลูกค้า ไม่ต่างจากความสุขของพนักงาน เป็นลักษณะสำคัญของการบริหารจัดการที่มองความสำเร็จของธุรกิจในมิติของความสุข ความสงบ และคุณค่าทางจิตใจ ไม่ใช่เพียงผลประกอบการเท่านั้น อีกทั้งได้เสนอแนวทางการบริหารด้วยโมเดลภาวะผู้นำแบบมีส่วนร่วมเชิงพุทธสันติวิธี ประกอบด้วย 3 มิติหลัก ได้แก่ มิติผู้นำมีสติและเมตตา มิติพนักงานมีส่วนร่วมและรู้สึกเป็นเจ้าของ และมิติลูกค้าได้รับบริการที่อบอุ่นและจริงใจ โดยมีผู้นำเป็นศูนย์กลางสร้างคุณค่าภายในสู่ภายนอก ส่งผลให้ธุรกิจมีภาพลักษณ์ที่ดี ควบคู่กับการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว