ข้อเสนอเชิงนโยบายและมาตรการทางกฎหมายเพื่อจัดการปัญหาหมอกควันข้ามแดนอย่างยั่งยืนในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทย และแขวงจำปาสัก สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินมาตรการทางกฎหมายและนโยบายการจัดการปัญหาหมอกควันข้ามแดนเพื่อป้องกันฝุ่น PM2.5 พร้อมทั้ง 2) วิเคราะห์ข้อจำกัดและช่องว่างของมาตรการทางกฎหมายและนโยบาย เพื่อนำไปสู่ 3) การเสนอแนะข้อมูลเชิงนโยบายและมาตรการทางกฎหมายเพื่อแก้ปัญหาหมอกควันข้ามแดนในพื้นที่อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทย และแขวงจำปาสัก เมืองโพนทองและเมืองชนะสมบูรณ์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ จากการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาผ่านเอกสารทางวิชาการควบคู่ไปกับการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญทั้งหมด 67 คน ครอบคลุมทั้งฝ่ายผู้บริหาร ฝ่ายนโยบาย เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการท้องถิ่นอนุรักษ์ป่า ผู้นำชุมชน และประชาชนผู้ได้รับผลกระทบทั้งสองฝั่ง
ผลการศึกษาพบว่า 1) ประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวมีกรอบกฎหมายและนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจนและครอบคลุม แต่ในทางปฏิบัติยังประสบกับปัญหาความไม่ต่อเนื่องของการบังคับใช้และความซ้ำซ้อนของอำนาจหน้าที่ระหว่างหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่เขตป่าอนุรักษ์ เขตป่าสงวน และแนวป่าชายแดน 2) ข้อจำกัดและช่องว่างของมาตรการทางกฎหมายและนโยบาย พบปัญหาหลัก 4 ด้าน ได้แก่ ความซับซ้อนของโครงสร้างหน่วยงานและอำนาจหน้าที่ การขาดทรัพยากรและศักยภาพของเจ้าหน้าที่ การคงอยู่ของพฤติกรรมการเผาในวิถีชีวิตของชุมชนชายแดน และช่องว่างของกลไกความร่วมมือข้ามพรมแดนที่ยังอยู่ในระดับพิธีการมากกว่าการบังคับใช้จริง และ 3) ข้อเสนอเชิงนโยบายมีความจำเป็นต้องยกระดับกฎหมายและข้อบัญญัติในพื้นที่ชายแดนเพื่อกำหนดความรับผิดชอบหลักและความรับผิดชอบร่วมกันของแต่ละหน่วยงานให้ชัดเจน ประกอบกับมีการจัดตั้งศูนย์ประสานงานร่วมมือระหว่างประเทศและมีกลไกการตรวจสอบ การสร้างแรงจูงใจทางเลือกจากการไม่เผาวัสดุทางการเกษตร การนำกลไกของรัฐมาควบคุมการดำเนินงาน และการพัฒนาความร่วมมือแบบทวิภาคีทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศเพื่อวางรากฐานธรรมาภิบาลอากาศสะอาดอย่างยั่งยืนร่วมกันทั้งสองฝั่งพรมแดน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ ยินยอมว่าบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
Bjarstig, T., Johansson, J., Mancheva, I., & Sandstrom, C. (2024). Collaboration as Policy Instrument in Public Administration: Evidence from Forest and Governance. Environmental Policy and Governance, 34(5), 538–549.
Charusombat, P. (2025). Enhancing Transboundary Haze Pollution Cooperation in Southeast Asia (2003–2020): External Actors and ASEAN Supporting Mechanisms. Asia Social Issues, 18(1), e270363.
Department of Disease Control. (2021). Manual for Surveillance, Prevention, and Control of Diseases and Health Threats Caused by Particulate Matter Not Exceeding 2.5 Microns (PM2.5). Bangkok: Ministry of Public Health.
Department of Health. (2025). Performance Indicator Report under the Annual Performance Agreement for the Fiscal Year 2025 (First Five-Month Period). Bangkok: Division of Health Impact Assessment, Ministry of Public Health.
Erokhin, D. (2025). Public Discourse Surrounding the 2025 California Wildfires: A Sentiment and Topic Analysis of High-Engagement YouTube Comments. Geosciences, 15(3), 100–113.
Fadilah, F., & Lumban Tobing, F. B. (2025). Factors Causing the Failure of Indonesia–Singapore Cooperation in Handling Transboundary Haze Pollution. PERSPEKTIF, 14(1), 30–38.
Fongissara, N., & Buddharaksa, W. (2022). ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution Management in Mainland Southeast Asia. Asia Social Issues, 15(6), 253039.
Franco Vargas, M. H., & Roldán Restrepo, D. (2019). The Instruments of Public Policy: A Transdisciplinary Look. Cuadernos de Administración, 35(63), 101–113.
Geo-Informatics and Space Technology Development Agency (GISTDA). (2025). Hotspot Data on March 23, 2025 from Suomi NPP VIIRS System. Retrieved from https://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=8530&lang=TH
Inlaung, K., Chotamonsak, C., Macatangay, R., & Surapipith, V. (2024). Assessment of Transboundary PM2.5 from Biomass Burning in Northern Thailand Using the WRF-Chem Model. Toxics, 12(7), 1–15.
Islam, M. S., Pei, Y. H., & Mangharam, S. (2016). Trans-Boundary Haze Pollution in Southeast Asia: Sustainability through Plural Environmental Governance. Sustainability, 8(5), 499–511.
Jamjan, S. (2025). Addressing Challenges in Implementing Legal Measures for Controlling and Resolving PM 2.5 in the Upper Northern Region. Mae Fah Luang University Law Journal, 8(1), 120–184.
Kondolele, S., Sultan, M. I., Akbar, M., & Putra, B. A. (2025). The Nexus between Public Communication and Policy Implementation Revisited: Insights from the Population and Civil Registration Service of South Sulawesi, Indonesia. Frontiers in Communication, 10, 1–12.
Muhammad, F. (2022). Environmental Agreement under the Non-Interference Principle: The Case of ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution. International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, 22(1), 139–155.
Nilsson, J., & Nistotskaya, M. (2025). Legal Clarity and Impartiality: A Global Experimental Study of Consistency in Bureaucratic Decision-Making. University of Gothenburg, Quality of Government Institute.
Ou, Y., Chen, K., Ma, L., He, B. J., & Bao, Z. (2024). Coordination Public and Government Responses to Air Pollution Exposure: A Multi-Source Data Fusion Approach. Journal of Environmental Management, 370, 1–11.
Paranagamage, L. C., Hayashi, M., Ramadan, B. S., Gamaralalage, P. J. D., & Ghosh, S. K. (2025). Nexus of Air Pollution, Climate Change and Waste: Policy Gaps of Open Waste Burning in Selected Asian Countries. Journal of Waste Management and Recycling Technology, 3(1), 1–6.
Secretariat of the Cabinet. (2025). Summary of the Cabinet Resolution on July 22, 2025: National Agenda on Air Pollution Mitigation, Phase II (2025–2030). Retrieved from https://resolution.soc.go.th/?prep_id=413941
Senate. (2025). Study Report on the Issue of Particulate Matter Not Exceeding 2.5 Microns (PM2.5) in Critical Areas of Bangkok, Its Vicinity, and the Upper Northern Region of Thailand. Bangkok: Committee Secretariat 1, Secretariat of the Senate.
Srivithaya, S. (2024). Thai Law Enforcement of Obligations under the ASEAN Agreements on Environment. Journal of Social Sciences, 54(2), 318–338.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. (2nd ed.). SAGE Publications.
Suciptoroso, A., Sofyan, A. M., Sitorus, W., & Lahae, K. (2022). Forest Fire, Destruction, and Sanction: The Perspectives of Health and Law. Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences, 10(E), 392–397.
Tamrakar, A., Dixit, B., Singh, S., Prajapati, L., & Chandrakar, S. (2024). Forest Fires and Non-Timber Forest Products: Assessing Impacts and Management Strategies. Tuijin Jishu/Journal of Propulsion Technology, 45(2), 4583–4591.
Ward, F., Lowther-Payne, H. J., Halliday, E. C., Dooley, K., Joseph, N., Livesey, R., Moran, P., Kirby, S., & Cloke, J. (2022). Engaging Communities in Addressing Air Quality: A Scoping Review. Environmental Health, 21(1), 1–18.
Wood, W. R., & Suzuki, M. (2024). Getting to Accountability in Restorative Justice. Victims and Offenders, 19(7), 1400–1423.
