การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดการศึกษาอิงสถานที่เพื่อเสริมสร้างสำนึกแห่งความเป็นชุมชนสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาในชนบท

บทคัดย่อ

            การพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดการศึกษาอิงสถานที่เพื่อเสริมสร้างสำนึกแห่งความเป็นชุมชนสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษาในชนบท มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานของชุมชน 2) พัฒนาหลักสูตร และ 3) ศึกษาผลการนำหลักสูตรไปใช้ ขั้นตอนการวิจัยมี 3 ขั้นตอน คือ 1) การศึกษาข้อมูลพื้นฐานของชุมชนเพื่อกำหนดกรอบหลักสูตร 2) การพัฒนาหลักสูตร และ 3) การศึกษาผลการนำหลักสูตรไปใช้ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) เครื่องมือเพื่อการศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบบันทึกข้อมูลบริบทท้องถิ่น แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียน และแบบบันทึกภาคสนาม 2) เครื่องมือเพื่อการศึกษาข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ แบบสอบถามความต้องการเนื้อหาท้องถิ่น แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบประเมินความพึงพอใจของครู นักเรียน และวิทยากรท้องถิ่น

      ผลการวิจัย พบว่า ข้อมูลพื้นฐานของชุมชนประกอบด้วยเนื้อหาบริบทท้องถิ่นซึ่งสะท้อนคุณค่าและอัตลักษณ์ ได้แก่ ความรู้ ภูมิปัญญา วิถีชีวิต คุณค่าของทรัพยากรและวัฒนธรรมท้องถิ่น หลักสูตรแสดงเป้าหมายสำคัญของการจัดการศึกษาโดยการเชื่อมโยงความรู้ท้องถิ่นเข้ากับวิทยาการสมัยใหม่เพื่อเสริมสร้างพลังให้แก่นักเรียนและชุมชนอย่างยั่งยืน หลักสูตรมีองค์ประกอบ ได้แก่ วิสัยทัศน์ จุดมุ่งหมาย โครงสร้างเนื้อหาและเวลาเรียน แนวการจัดการเรียนรู้ สื่อและแหล่งเรียนรู้ และแนวทางการวัดและประเมินผล ผลที่ได้รับจากการพัฒนาหลักสูตรพบว่า นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ด้านความพึงพอใจของครู นักเรียน และวิทยากรท้องถิ่นอยู่ในระดับมาก ด้านพฤติกรรมนักเรียนระหว่างการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน พฤติกรรมการทำงานกลุ่ม การทำโครงงาน
และการนำเสนองานหน้าชั้นเรียนอยู่ในระดับมาก และด้านสำนึกแห่งความเป็นชุมชน
อยู่ในระดับมาก