วิธีการแปรคติล้านนาของคนสามระดับอายุในอาเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

      บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาวิธีการแปรคติล้านนาของคนสามระดับอายุในอำเภอเชียงแสน  จังหวัดเชียงราย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บอกภาษาจากอำเภอเชียงแสน จำนวน  6 ตำบล ได้แก่ โยนก  แม่เงิน  ศรีดอนมูล  เวียง  ป่าสัก และบ้านแซว ตำบลละ 15 คน  โดยกำหนดขอบเขตกลุ่มตัวอย่างคือ ผู้บอกภาษา 3 ระดับอายุ ระดับละ 30 คน ได้แก่ ระดับอายุที่ 1 อายุ 55-70 ปี ผู้บอกภาษาระดับอายุที่ 2 อายุ 35-50 ปี และผู้บอกภาษาระดับอายุที่ 3 อายุ 15-30 ปี รวม 90 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์โดยใช้สถิติเป็นการแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ และการพรรณนาวิเคราะห์ สำหรับขอบเขตด้านเนื้อหาผู้วิจัยได้วิเคราะห์คติล้านนาจำนวน 20 สำนวน ผลการวิจัยพบว่า วิธีการแปรคติล้านนามีถึง 5 ลักษณะ คือ การละพยางค์ การเพิ่มพยางค์ การแทนที่ด้วยคำ การใช้ภาษาไทยมาตรฐานและการเปลี่ยนคำศัพท์  โดยเฉพาะการเปลี่ยนคำศัพท์มีมากที่สุด รองลงมาเป็นการละพยางค์ และการเพิ่มพยางค์ตามลำดับและคติล้านนาเกิดการแปรในผู้บอกภาษาระดับอายุที่ 1 มากที่สุด รองลงมาเป็นผู้บอกภาษาระดับอายุที่ 2 และ 3 ตามลำดับ