กระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของเด็กและเยาวชนผู้ก้าวพลาด

บทคัดย่อ

           การศึกษานี้ให้ความสำคัญกับกระบวนการพัฒนาทักษะชีวิตให้กับเด็กและเยาวชนผ่านศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน เพื่อให้พวกเขาสามารถกลับไปใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี เห็นคุณค่าในตนเอง และสามารถอยู่ร่วมกับบุคคลอื่นได้อย่างมีความสุขโดยใช้วิธีการศึกษาเรื่องเล่าของชีวิต (narrative approach) บนฐานกระบวนทัศน์สร้างสรรค์สังคม (social constructivism paradigm) ที่เน้นการให้ความสำคัญกับการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชนผ่านการพูดคุยและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ชีวิตของเจ้าหน้าที่และเยาวชนผู้เข้ารับการฝึกอบรมในศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน เขต 9 จังหวัดสงขลา จำนวน 17 คน โดยใช้ระยะเวลาในการเก็บข้อมูลตั้งแต่เดือนมกราคม-เมษายน พ.ศ. 2554 ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาทักษะชีวิตของเด็กและเยาวชนผู้ก้าวพลาดมิอาจเกิดขึ้นได้เพียงเพราะการได้ผ่านกระบวนการพัฒนาทักษะชีวิตจากศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนซึ่งมีลักษณะการเรียนการสอนคล้ายคลึงกับโรงเรียนทั่วไปที่มุ่งเน้นการพัฒนาพุทธิพิสัยและทักษะพิสัยผ่านการฝึกอบรมวิชาชีพและการศึกษานอกโรงเรียน หากแต่เกิดขึ้นจากการเรียนรู้โลก เรียนรู้สังคม เรียนรู้ผู้อื่น และเรียนรู้ตนเอง โดยเฉพาะกระบวนการบำบัดที่มุ่งเน้นการทำความเข้าใจในตัวตนของเด็กและเยาวชน การได้มีโอกาสตรวจสอบประวัติศาสตร์ชีวิต ของตนเอง และการรู้เท่าทันต่ออัตลักษณ์เชิงลบที่สังคมครอบให้กับพวกเขา ส่งผลให้เด็กและเยาวชนกลุ่มนี้เกิดความตระหนักรู้และเข้าใจตัวตนของตนเอง จนกระทั่งสามารถรู้เท่าทันวาทกรรมหลักของสังคมและสร้างความรู้ชุดใหม่เพื่อให้ตนเองสามารถกลับมาใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรีอีกครั้ง