ลักษณะร่วมทางด้านภาษาและวัฒนธรรมที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านไทย กับนิทานพื้นบ้านสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

บทคัดย่อ

      วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานิทานพื้นบ้านโดยเปรียบเทียบลักษณะร่วมทางด้านภาษาและวัฒนธรรมที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านจังหวัดนครราชสีมา ประเทศไทยกับนิทานพื้นบ้านแขวงเวียงจันทน์และแขวงไชยบุรี สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งนิทานพื้นบ้านที่นำมาศึกษาครั้งนี้ ได้มาจากการสัมภาษณ์ผู้เล่านิทาน ประกอบด้วยนิทานพื้นบ้านไทย จำนวน 155 เรื่อง และนิทานพื้นบ้านลาว จำนวน 126 เรื่อง

ผลการศึกษาพบว่านิทานพื้นบ้านไทย-ลาว จำแนกออกได้เป็น 11 ประเภท ลักษณะร่วมด้านภาษาและวัฒนธรรมที่ปรากฏในนิทานพื้นบ้านจังหวัดนครราชสีมา ประเทศไทย กับนิทานพื้นบ้านแขวงเวียงจันทน์ และแขวงไชยบุรี สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว พบว่ามีอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ในนิทานพื้นบ้าน 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านลักษณะนิสัย 2) ด้านสถาปัตยกรรม 3) ดนตรี การกีฬา และการละเล่นพื้นเมือง ส่วนลักษณะร่วมด้านภาษามี 4 ด้าน ได้แก่ 1) การใช้คำ 2) การใช้คำซ้ำ 3) การใช้คำภาษาอังกฤษ 4) การใช้สำนวน และวัฒนธรรมที่ปรากฏมี 14 ลักษณะ ได้แก่ 1) ลักษณะการตั้งถิ่นฐาน 2) การปกครอง 3) การศึกษาเล่าเรียน 4) ระบบครอบครัว 5) การดำรงชีวิต 6) อาชีพ 7) การวางตน และการปฏิบัติตน 8) ค่านิยม 9) ศาสนา 10) ความเชื่อ 11) ประเพณี และพิธีกรรม 12) การสาธารณสุข 13) การคมนาคม 14) ภูมิปัญญาของผู้เล่านิทาน

นอกจากนี้นิทานพื้นบ้านไทย-ลาว ส่วนใหญ่มีโครงเรื่องที่คล้ายคลึงกัน เมื่อมีการเคลื่อนย้ายและการแพร่กระจายไปจากถิ่นเดิมก็มีความแตกต่างกันในภายหลัง ถึงกระนั้นนิทานพื้นบ้านยังคงเป็นเสมือนกระจกที่สะท้อนสังคมได้หลายมุมมอง