ค่านิยมของสังคมไทยจากความเปรียบในบทร้องลิเก

บทคัดย่อ

    บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาค่านิยมของสังคมไทยและคุณค่าทางภาษาจากความเปรียบในบทร้องลิเก โดยศึกษาบทร้องเพลงรานิเกลิงซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของลิเก ผู้วิจัยถอดความมาจากวีดิทัศน์การแสดงลิเกในเขตภาคกลางที่แสดงอยู่ในปัจจุบัน จำนวน 6 คณะ ความเปรียบที่ศึกษาได้แก่ อุปมา อุปลักษณ์ และสัญลักษณ์

ผลการศึกษาพบว่าความเปรียบในบทร้องลิเกแสดงให้เห็นค่านิยมของสังคมไทย 5 ประการคือ 1) ค่านิยมการยึดมั่นในคำสอนทางศาสนา มีแนวคิดว่าคุณธรรมเป็นเครื่องชี้นำแนวทางการดำเนินชีวิต บุคคลควรมีความกตัญญูกตเวที 2) ค่านิยมการเคารพเทิดทูนพระมหากษัตริย์มีแนวคิดว่าพระมหากษัตริย์เป็นที่พึ่งพิงของประชาชน ผู้ปกครองบ้านเมืองต้องมีความเป็นผู้นำ ทหารต้องมีความจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์ 3) ค่านิยมเกี่ยวกับลูกผู้ชายมีแนวคิดว่าลูกผู้ชายต้องมีความกล้าหาญ มีความรู้ความสามารถ รักเกียรติและหยิ่งในศักดิ์ศรี 4) ค่านิยมเกี่ยวกับคุณค่าความเป็นคนมีแนวคิดว่าสังคมมักนิยมคนมีฐานะ มีหน้ามีตายกย่องคนมีตำแหน่ง มีเกียรติยศ มีชื่อเสียง 5) ค่านิยมในการยกย่องเชิดชูบุคคลสำคัญเป็นแบบอย่างที่ดี มีแนวคิดว่าบุคคลควรยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริต มีความรักชาติบ้านเมืองยิ่งกว่าชีวิต ในด้านคุณค่าทางภาษาพบว่าบทร้องลิเกใช้ความเปรียบซึ่งเป็นวิธีการสื่อความหมายของถ้อยคำ โดยนำสิ่งหนึ่งเรื่องหนึ่งมาเปรียบกับสิ่งอื่นเรื่องอื่น ซึ่งในบทความนี้ศึกษาเฉพาะความเปรียบอุปมา อุปลักษณ์ และสัญลักษณ์ ทำให้ผู้ฟังหรือผู้ชมเกิดความเข้าใจ ประทับใจเข้าถึงอารมณ์ความรู้สึกของผู้ขับร้องได้อย่างลึกซึ้ง เกิดจินตนาการได้อย่างชัดเจน