คำเฮียก (เรียก) ขวัญในพิธีกรรมรักษาโรคของหมอเหยาชาวผู้ไทย

บทคัดย่อ

          งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาคำเฮียก (เรียก) ขวัญในพิธีกรรมรักษาโรคของหมอเหยาชาวผู้ไทยใน 4 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดกาฬสินธุ์ นครพนม สกลนคร และมุกดาหาร คำเรียกขวัญที่นำมาวิเคราะห์นี้ใช้ทฤษฎีวัจนกรรมของ Searle (1969) โดยศึกษาวัจนกรรมใน 2 ลักษณะ คือ 1) วัจนกรรมตรง โดยพิจารณาจากวัจนกรรมที่มีคำกริยาบ่งชี้การกระทำ 2) วัจนกรรมอ้อม โดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ของรูปประโยคและหน้าที่ในประโยคซึ่งผู้พูดจะแฝงเจตนาที่แท้จริง ซึ่งความหมายจะไม่ตรงกับรูปประโยค ผู้ฟังต้องตีความจากบริบทในขณะสนทนา จากการศึกษาพบว่าคำเรียกขวัญในพิธีกรรมรักษาโรคของชาวผู้ไทยมีรูปแบบและขั้นตอนรักษาเหมือนกันทุกจังหวัด ส่วนในด้านวัจนกรรม พบว่า หมอเหยาชาวผู้ไทยใช้วัจนกรรมเพื่อเรียกขวัญผู้เจ็บป่วยที่เป็นวัจนกรรมตรงที่มีมากที่สุด คือ วัจนกรรมขอร้อง สำหรับวัจนกรรมอ้อมที่หมอเหยาชาวผู้ไทยนิยมใช้มากที่สุด ได้แก่ ประโยคคำสั่งหรือขอร้อง แต่มีเจตนาปลอบประโลมใจ งานวิจัยนี้ได้ผลสรุปที่สอดคล้องกับแนวคิดทฤษฎีวัจนกรรมที่ว่า “คำพูดก่อให้เกิดการกระทำ” เพราะในคำเรียกขวัญนี้ หมอเหยาสามารถใช้คำพูดเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจให้ผู้ป่วยกลับมาเป็นปกติได้