เศรษฐกิจหมู่บ้านไทยในอดีต และการเป็นสมัยใหม่กับแนวคิดชุมชน โดยฉัตรทิพย์ นาถสุภา

บทคัดย่อ

       บทวิจารณ์หนังสือในครั้งนี้ เป็นการศึกษาถึงความเป็นชุมชนเข้มข้นของหมู่บ้านไทยและข้อเสนอการเป็นสมัยใหม่ของไทยตามแนวคิดของสำนักวัฒนธรรมชุมชน ซึ่งผู้วิจารณ์ได้ศึกษาแนวคิดของศาสตราจารย์ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา จากหนังสือของท่านจำนวนสองเรื่องด้วยกัน คือ 1) เศรษฐกิจหมู่บ้านไทยในอดีต และ 2) การเป็นสมัยใหม่กับแนวคิดชุมชนโดยในบทวิจารณ์ได้กล่าวถึงเนื้อหาสาระของหนังสือแต่ละเล่มโดยสังเขป พร้อมกับที่ผู้วิจารณ์ได้แสดงความคิดเห็นต่อแนวคิดดังกล่าวทั้งในประเด็นที่มีทัศนะสอดคล้องหรือในบริบทที่ต่างออกไป โดยสรุป การที่หมู่บ้านไม่สามารถพัฒนาได้อย่างเต็มที่นั้นเป็นเพราะถูกรัฐดึงเอาส่วนเกินไป แต่หมู่บ้านยังมีศักยภาพมีเอกลักษณ์ของตนเอง และยังคงสามารถเก็บลักษณะสังคมและวัฒนธรรมแห่งการช่วยเหลือกันและกันซึ่งเป็นลักษณะของชุมชนบุพกาลเอาไว้ ซึ่งสำนักเศรษฐศาสตร์การเมืองของศาสตราจารย์ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา มีความเห็นว่าลักษณะดังกล่าวนี้เป็นลักษณะพิเศษของสังคมและวัฒนธรรมไทย และเป็นเหตุผลพื้นฐานในการเสนอให้ใช้วัฒนธรรมชุมชนเป็นแนวทางของการพัฒนา นอกจากนี้การใช้กรอบการวิเคราะห์แบบมาร์กซิสต์ทำให้ได้ความคิดว่าจะเข้าใจชุมชนได้จะต้องรู้ความสัมพันธ์ ระหว่างหมู่บ้านกับรัฐ และจะต้องปฏิเสธรัฐที่มีลักษณะเดิม การปฏิเสธรัฐและแนวคิดทุนนิยมตะวันตกจะทำให้ชุมชนรู้จักตนเอง รู้ฐานะและบทบาทของตนเองเด่นชัดขึ้น ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ดีของชุมชนมีความสำคัญสูงสุดในการรื้อฟื้นพลังชุมชน