ปฏิบัติการของชุมชนเพื่อลดความเสี่ยงภัยพิบัติ กรณีศึกษาน้ำป่าไหลหลากดินโคลนถล่มจังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปฏิบัติการของชุมชนเพื่อลดความเสี่ยงภัยจากน้ำป่าไหลหลากดินโคลนถล่ม จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยใช้การศึกษาเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร ที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์กลุ่มและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลักได้แก่ ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล นายกองค์การบริหารส่วนตำบล ประธานและกรรมการเครือข่ายเฝ้าระวังภัยและช่วยเหลือผู้ประสบภัยตำบลกรุงชิง พระสงฆ์ อาสาสมัครป้องกันภัยพลเรือน นักวิชาการของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล นักพัฒนาอิสระ และชาวบ้านผู้ประสบภัยในพื้นที่หมู่บ้านทับน้ำเต้า หมู่ 8 ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราชซึ่งเคยเป็นพื้นที่ประสบภัยน้ำป่าไหลหลากดินโคลนถล่มเมื่อเมษายน พ.ศ.2554 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนได้มีปฏิบัติการลดความเสี่ยงภัยจากน้ำป่าไหลหลากดินโคลนถล่มเป็น 2 ระดับ ได้แก่ 1) ปฏิบัติการผ่านเครือข่ายเฝ้าระวังภัยและช่วยเหลือผู้ประสบภัยตำบลกรุงชิง ซึ่งเป็นเครือข่ายระดับตำบล ปฏิบัติการเริ่มจากสร้างความเข้าใจกับชุมชนถึงความจำเป็นที่ต้องมีเครือข่าย พัฒนาระบบสื่อสารภายในชุมชน พัฒนาระบบสื่อสารออนไลน์กับบุคคลภายนอก พัฒนาศักยภาพสมาชิกเครือข่ายให้มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับสภาพพื้นที่เสี่ยงภัยทางกายภาพ และสภาพครัวเรือนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัย และ 2) ปฏิบัติโดยเครือข่ายระดับชุมชนโดยกำหนดแบ่งเขตความรับผิดชอบให้กับสมาชิกเครือข่ายส้ารวจรายชื่อครัวเรือนที่รับผิดชอบเพื่อท้าความเข้าใจถึงแนวปฏิบัติเมื่อเกิดภัยและจำแนกสมาชิกของครัวเรือนที่มีความเปราะบาง จัดหาอุปกรณ์ช่วยชีวิต จัดเตรียมพื้นที่รองรับการอพยพ อบรมฝึกซ้อมเพื่อเตรียมความพร้อม ปรับปรุงพื้นที่ชุมชนเพื่อลดการกีดขวางทางน้ำเตรียมพื้นที่เพื่อใช้สร้างสะพานชั่วคราวไว้ติดต่อกับภายนอกเมื่อเกิดภัย และปลูกพืชผักไว้เป็นอาหาร