การทำงานเป็นทีมและการสื่อสารของผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพในประเทศไทย: มุมมองเชิงจิตวิทยาองค์การต่อความท้าทายทางสังคมและวัฒนธรรม
คำสำคัญ:
การทำงานเป็นทีม , การสื่อสาร, ผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ , จิตวิทยาองค์การ, ความท้าทายทางสังคมและวัฒนธรรมของไทยบทคัดย่อ
แม้การทำงานเป็นทีมและการสื่อสารจะเป็นปัจจัยสำคัญต่อประสิทธิผลการทำงานของผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ แต่การศึกษาว่าปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมจะส่งผลต่อการทำงานเป็นทีมและการสื่อสารอย่างไรนั้นยังคงมีอย่างจำกัด บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจอิทธิพลของสังคมและวัฒนธรรมที่มีต่อการทำงานเป็นทีมและการสื่อสารของผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ โดยทบทวนวรรณกรรมที่ตีพิมพ์ในช่วงห้าปีที่ผ่านมา บทความนำแบบจำลอง Input-Mediator-Outcome-Input (IMOI) ของจิตวิทยาองค์การและกรอบคิดวิทยาศาสตร์ระบบสุขภาพมาใช้ทำความเข้าใจโครงสร้างของระบบสุขภาพและพฤติกรรมของทีม บทความระบุถึงสามปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีผลต่อการทำงานเป็นทีมและการสื่อสาร ได้แก่ การให้ความสำคัญกับลำดับชั้นและอำนาจ ความกลมเกลียวภายในกลุ่ม และความเพียรพยายามกับการเสียสละที่ตั้งอยู่บนสำนึกในหน้าที่
แม้ปัจจัยทั้งสามจะทำให้เกิดการปฏิบัติตาม ความสามัคคี และการฟื้นคืนกลับในการทำงาน แต่ก็ขัดขวางการสื่อสารแบบทุกทิศทาง การสนทนาอย่างสร้างสรรค์ การตัดสินใจร่วม และความปลอดภัยทางจิตใจกับความผาสุกในระยะยาว บทความจึงเสนอแนวทางการสามแนวทาง ได้แก่ ลดลำดับชั้นในการทำงาน เสริมสร้างความร่วมมือในทีมแบบสหสาขาวิชาชีพและระบบการทำงานแบบหลายทีม และพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ของทีม
บทความนี้ได้เสนอแนวทางการผสานมุมมองระหว่างกรอบคิดจิตวิทยาองค์การและวิทยาศาสตร์ระบบสุขภาพโดยคำนึงถึงบริบททางสังคมและวัฒนธรรมไทย เพื่อใช้เป็นแนวทางในการวิจัยและการพัฒนาการทำงานเป็นทีมและการสื่อสารในองค์การบริการด้านสุขภาพไทยต่อในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Areemit, R. S., Cooper, C. M., Wirasorn, K., Paopongsawan, P., Panthongviriyakul, C., & Ramani, S. (2021). Hierarchy, “kreng jai” and feedback: A grounded theory study exploring perspectives of clinical faculty and medical students in Thailand. Teaching and Learning in Medicine, 33(3), 235-244. https://doi.org/10.1080/10401334.2020.1813584
Aritzeta, A., Mindeguia, R., Soroa, G., Balluerka, N., Gorostiaga, A., Elorza, U., & Aliri, J. (2020). Team emotional intelligence in working contexts: Development and validation of the Team-Trait Meta Mood Scale (T-TMMS). Frontiers in Psychology, 11, 1-8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00893
Baek, H., Han, K., Cho, H., & Ju, J. (2023). Nursing teamwork is essential in promoting patient-centered care: a cross-sectional study. BMC Nursing, 22(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01592-3
Baker, D. P., Day, R., & Salas, E. (2006). Teamwork as an essential component of high-reliability organizations. Health Services Research, 41(4p2), 1576-1598. https://doi.org/10.1111/j.1475-6773.2006.00566.x
Boonmak, P., Saensom, D., Tangpukdee, J., Ruaisungnoen, W., Chanthapasa, K., Chaibunruang, A., Kraiklang, R., Limmonthol, S., Phimphasak, C., Boonmak, P., & Boonmak, S. (2024). Perceptions and influencing factors of interprofessional collaboration in final-year health science students. Journal of Interprofessional Care, 38(6), 1109-1116. https://doi.org/10.1080/13561820.2024.2401363
Cohen, A., & Cohen, P. T. (2024). Paradigm conflict: Village health volunteers and public health in Thailand. The Asia Pacific Journal of Anthropology, 25(3), 251-265. https://doi.org/10.1080/14442213.2024.2357104
Edmondson, A. C., & Bransby, D. P. (2023). Psychological safety comes of age: Observed themes in an established literature. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 55-78. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-055217
Fiscella, K., & McDaniel, S. H. (2018). The complexity, diversity, and science of primary care teams. American Psychologist, 73(4), 451-467. https://doi.org/10.1037/amp0000244
Girish, M., Jaroenkajornkij, N., Binson, B., & Lev-Wiesel, R. (2025). Cultural differences in revenge fantasies using drawings: A comparative study between Indians and Thais. Asian Journal of Social Psychology, 28(4), Article e70051. https://doi.org/10.1111/ajsp.70051
Gonzalo, J. D., Haidet, P., Papp, K. K., Wolpaw, D. R., Moser, E., Wittenstein, R. D., & Wolpaw, T. (2017). Educating for the 21st-century health care system: An interdependent framework of basic, clinical, and systems sciences. Academic Medicine, 92(1), 35-39. https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000000951
Greer, R. C., Kanthawang, N., Roest, J., Perrone, C., Wangrangsimakul, T., Parker, M., Kelley, M., & Cheah, P. Y. (2023). The challenges and potential solutions of achieving meaningful consent amongst research participants in northern Thailand: a qualitative study. BMC Medical Ethics, 24(1), 1-12. https://doi.org/10.1186/s12910-023-00991-0
Heier, L., Schellenberger, B., Schippers, A., Nies, S., Geiser, F., & Ernstmann, N. (2024). Interprofessional communication skills training to improve medical students’ and nursing trainees’ error communication: quasi-experimental pilot study. BMC Medical Education, 24(1), 1-10. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04997-5
Higginson, J., Hofler, L., & Hammoud, M., M. (2021). Principles of teamwork and team science. In S. Skochelak, E., M. Hammoud, M., & K. Lomis, D. (Eds.), Health systems science (2nd ed., pp. 127-129). Elsevier.
Hofstede Insights. (2021). Country Comparison: Thailand. https://www.hofstede-insights.com/country-comparison/thailand/
Hopkins, D. (2010). Framework for action on interprofessional education and collaborative practice. World Health Organization Geneva.
Ilgen, D. R., Hollenbeck, J. R., Johnson, M., & Jundt, D. (2005). Teams in organizations: From input-process-output models to IMOI models. Annual Review of Psychology, 56, 517-543. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070250
Ingels, D. J., Zajac, S. A., Kilcullen, M. P., Bisbey, T. M., & Salas, E. (2023). Interprofessional teamwork in healthcare: Observations and the road ahead. Journal of Interprofessional Care, 37(3), 338-345. https://doi.org/10.1080/13561820.2022.2090526
Ketchaikosol, N., Pinyopornpanish, K., Angkurawaranon, C., Dejkriengkraikul, N., & Chutarattanakul, L. (2024). Physicians’ experiences and perceptions about withholding and withdrawal life-sustaining treatment in Chiang Mai University Hospital: A cross-sectional study. BMC Palliative Care, 23(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12904-024-01511-6
Kongkar, R., Ruksakulpiwat, S., Phianhasin, L., Benjasirisan, C., Niyomyart, A., Ahmed, B. H., Puwarawuttipanit, W., Chuenkongkaew, W. L., & Adams, J. (2025). The impact of interdisciplinary team-based care on the care and outcomes of chronically ill patients: A systematic review. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 18, 445-457. https://doi.org/10.2147/jmdh.S497846
Kozlowski, S. W. J. (2015). Advancing research on team process dynamics:Theoretical, methodological, and measurement considerations. Organizational Psychology Review, 5(4), 270-299. https://doi.org/10.1177/2041386614533586
Kozlowski, S. W. J., & Chao, G. T. (2018). Unpacking team process dynamics and emergent phenomena: Challenges, conceptual advances, and innovative methods. The American Psychologist, 73(4), 576-592. https://doi.org/10.1037/amp0000245
Lazaro, I., Imanda, C., & Pranata, S. (2024). The role of cultural competence in optimizing interprofessional collaboration in older adults in Indonesia. International Journal of Aging Health and Movement, 6 (1), 13-22. https://www.ijahm.com/index.php/IJAHM/article/view/115
Lemieux-Charles, L., & McGuire, W. L. (2006). What do we know about health care team effectiveness? A review of the literature. Medical Care Research and Review, 63(3), 263-300. https://doi.org/10.1177/1077558706287003
Marks, M. A., Mathieu, J. E., & Zaccaro, S. J. (2001). A temporally based framework and taxonomy of team processes. The Academy of Management Review, 26(3), 356-376. https://doi.org/10.1111/j.1475-6773.2006.00566.x
Marlow, S. L., Lacerenza, C. N., Paoletti, J., Burke, C. S., & Salas, E. (2018). Does team communication represent a one-size-fits-all approach?: A meta-analysis of team communication and performance. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 144, 145-170. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2017.08.001
Mathieu, J. E., Gallagher, P. T., Domingo, M. A., & Klock, E. A. (2019). Embracing complexity: Reviewing the past decade of team effectiveness research. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 6, 17-46. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-012218-015106
Mathieu, J. E., Hollenbeck, J. R., Van Knippenberg, D., & Ilgen, D. R. (2017). A century of work teams in the Journal of Applied Psychology. Journal of Applied Psychology, 102(3), 452-467. https://doi.org/10.1037/apl0000128
McGuier, E. A., Kolko, D. J., Aarons, G. A., Schachter, A., Klem, M. L., Diabes, M. A., Weingart, L. R., Salas, E., & Wolk, C. B. (2024). Teamwork and implementation of innovations in healthcare and human service settings: A systematic review. Implementation Science, 19(1), 1-19. https://doi.org/10.1186/s13012-024-01381-9
McGuier, E. A., Kolko, D. J., Stadnick, N. A., Brookman-Frazee, L., Wolk, C. B., Yuan, C. T., Burke, C. S., & Aarons, G. A. (2023). Advancing research on teams and team effectiveness in implementation science: An application of the Exploration, Preparation, Implementation, Sustainment (EPIS) framework. Implementation Research and Practice, 4, 1-16. https://doi.org/10.1177/26334895231190855
Ministry of Public Health. (2011). Regulations of the ministry of public health concerning village health volunteers B.E. 2554 (2011). Government Gazette.
Naothavorn, W., Puranitee, P., Kaewpila, W., Sumrithe, S., Heeneman, S., Van Mook, W. N. K. A., & Busari, J. O. (2023). An exploratory university-based cross-sectional study of the prevalence and reporting of mistreatment and student-related factors among Thai medical students. BMC Medical Education, 23(1), 1-13. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04462-3
Ng, L., Schache, K., Young, M., & Sinclair, J. (2023). Value of Schwartz rounds in promoting the emotional well-being of healthcare workers: A qualitative study. BMJ Open, 13(4), 1-7. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-064144
OECD. (2025). Does healthcare deliver?: Results from the Patient-Reported Indicator Surveys (PaRIS). OECD Publishing.
Oon-arom, A., Wiwattanaworaset, P., Wiwattarangkul, T., Vadhanavikkit, P., Srifuengfung, M., Chiddaycha, M., & Wainipitapong, S. (2024). Academic difficulties, education-related problems, and discrimination among Thai gender-diverse medical students: a cross-sectional study of Thai medical schools. BMC Medical Education, 24(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12909-024-06018-5
Pairojkul, S., Raksasataya, A., Sorasit, C., Horatanaruang, D., & Jarusomboon, W. (2023). Thailand's experience in advance care planning. Zeitschrift für Evidenz, Fortbildung und Qualität im Gesundheitswesen, 180, 85-89. https://doi.org/10.1016/j.zefq.2023.05.010
Panchuay, W., Soontorn, T., & Songwathana, P. (2023). Exploring nurses' experiences in applying AIDET framework to improve communication skills in the emergency department: A qualitative study. Belitung Nursing Journal, 9(5), 464-470. https://doi.org/10.33546/bnj.2789
Panthachai, S., & Kakkaew, N. (2024). The influence of family structure on child development: A psychological study of Thai family dynamics. Journal of Exploration in Interdisciplinary Methodologies, 1(6), 37–49. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/JEIM/article/view/1185
Rabøl, L. I., Andersen, M. L., Østergaard, D., Bjørn, B., Lilja, B., & Mogensen, T. (2011). Descriptions of verbal communication errors between staff. An analysis of 84 root cause analysis-reports from Danish hospitals. BMJ Quality & Safety, 20(3), 268-274. https://doi.org/10.1136/bmjqs.2010.040238
Rosen, M. A., DiazGranados, D., Dietz, A. S., Benishek, L. E., Thompson, D., Pronovost, P. J., & Weaver, S. J. (2018). Teamwork in healthcare: Key discoveries enabling safer, high-quality care. The American Psychologist, 73(4), 433-450. https://doi.org/10.1037/amp0000298
Saimmai, P., Hathirat, S., & Nagaviroj, K. (2022). What challenges do Thai general practitioners and family physicians confront when discussing advance care planning with palliative care patients and families?: A qualitative study. Journal of The Department of Medical Services, 47(1), 94–102. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JDMS/article/view/252203
Salas, E., Reyes, D. L., & McDaniel, S. H. (2018). The science of teamwork: Progress, reflections, and the road ahead. American Psychological Association, 73(4), 593-600. https://doi.org/10.1037/amp0000334
Saxena, A., Davies, M., & Philippon, D. (2018). Structure of health-care dyad leadership: an organization's experience. Leadership in Healthcare Services, 31(2), 238-253. https://doi.org/10.1108/lhs-12-2017-0076
Skochelak, S., E., Hammoud, M., M., Lomis, K., D., Borkan, J., M., Gonzalo, J., D., Lawson, L., E., & Starr, S., R. (2021). Health Systems Science (2nd ed.). Elsevier.
Srichalerm, T., Jacelon, C. S., Sibeko, L., Granger, J., & Briere, C.-E. (2024). Thai novice nurses’ lived experiences and perspectives of breastfeeding and human milk in the Neonatal Intensive Care Unit (NICU). International Breastfeeding Journal, 19(1), 1-10. https://doi.org/10.1186/s13006-024-00620-5
Steinmann, G., Daniels, K., Mieris, F., Delnoij, D., Van de Bovenkamp, H., & Van der Nat, P. (2022). Redesigning value-based hospital structures: a qualitative study on value-based health care in the Netherlands. BMC Health Services Research, 22(1), 1-14. https://doi.org/10.1186/s12913-022-08564-4
Surawattanasakul, V., Kiratipaisarl, W., & Siviroj, P. (2024). Association between presenteeism, Associated Factors, and Outcomes among Intern Physicians in Public Hospitals during the COVID-19 Pandemic: A Cross-Sectional Study. Medicina, 60(6), 1-15. https://www.mdpi.com/1648-9144/60/6/962
Van Gulik, N., Hutchinson, A., Considine, J., Driscoll, A., Malathum, K., & Botti, M. (2021). Perceived roles and barriers to nurses’ engagement in antimicrobial stewardship: A Thai qualitative case study. Infection, Disease & Health, 26(3), 218-227. https://doi.org/10.1016/j.idh.2021.04.003
Wang, H., Van Wijngaarden, J., Buljac-Samardzic, M., & Van de Klundert, J. (2023). Factors and interventions determining the functioning of health care teams in county-level hospitals in less affluent areas of China: a qualitative study. Frontiers in Public Health, 11, 1-10. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1082070
World Health Organization, OECD, & International Bank for Reconstruction and Development. (2019, Oct 10). Delivering quality health services: A global imperative for universal health coverage. Retrieved 8 Sep, 2025, from https://www.who.int/publications/i/item/9789241513906
Zajac, S., Woods, A., Tannenbaum, S., Salas, E., & Holladay, C. L. (2021). Overcoming challenges to teamwork in healthcare: A team effectiveness framework and evidence-based guidance. Frontiers in Communication, 6, 1-20. https://doi.org/10.3389/fcomm.2021.606445
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Porntep Chantarakamol
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียน แต่วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ขอสงวนสิทธิ์ในการเป็นผู้ตีพิมพ์เผยแพร่เป็นครั้งแรก
