การดัดแปลงตัวบท: จากโคลงนิราศหริภุญชัยสู่นาฏกรรมล้านนาร่วมสมัย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์โคลงนิราศหริภุญชัย เพื่อนำมาสู่การสร้างสรรค์ตัวบทนาฏกรรมล้านนาร่วมสมัย นำเสนอแก่นหลักของปรัชญาจริยธรรมในพุทธศาสนา เรื่องคติธรรม โดยมีเป้าหมายในการเชื่อมโยงวรรณกรรมโบราณเข้ากับศิลปะการแสดง เพื่อสะท้อนคุณค่าทางวัฒนธรรมและหลักคำสอนทางพุทธศาสนา งานวิจัยดำเนินการผ่านกระบวนการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการศึกษาตัวบทต้นฉบับ การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ และการสังเกตการณ์ภาคสนาม ผลการศึกษาพบว่า 1) โครงสร้างเรื่องของโคลงนิราศหริภุญชัย มีลักษณะเป็นการบันทึกการเดินทางตามลำดับเวลา นาฏกรรมล้านนาร่วมสมัยได้รับการพัฒนาให้มีโครงสร้างที่ซับซ้อนขึ้น โดยแฝงปรัชญาพุทธศาสนาและเน้นพัฒนาการทางอารมณ์ของตัวละคร 2) ตัวละคร มีการเปลี่ยนแปลงจากการสะท้อนอารมณ์ส่วนตัวของผู้ประพันธ์ในบทกวีดั้งเดิม ไปสู่การเป็นตัวละครเชิงสัญลักษณ์ที่สื่อถึงแนวคิดเรื่อง ตัณหา และการปล่อยวาง ตามหลักพุทธปรัชญา 3) ภาษา ได้รับการปรับเปลี่ยนจาก ภาษาล้านนาโบราณ เป็น ล้านนาร่วมสมัย ผ่านบทพูดและบทซอ เพื่อเสริมสร้างอรรถรสและทำให้สามารถเข้าถึงผู้ชมยุคปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงเป็นการบูรณาการศาสตร์ของวรรณกรรมและศิลปะการแสดง โดยนำเสนอการดัดแปลงวรรณกรรมโบราณให้มีชีวิตผ่านนาฏกรรมล้านนาร่วมสมัย ซึ่งไม่เพียงช่วยอนุรักษ์รากเหง้าทางวัฒนธรรมล้านนา แต่ยังเปิดโอกาสให้ผู้ชมได้ซึมซับแก่นแท้ของพุทธปรัชญาในรูปแบบที่สอดคล้องกับยุคสมัย