สุภาษิตกันยืมเงิน: หลักคำสอนสำหรับแก้ปัญหาเรื่อง “หนี้” จากวรรณกรรมท้องถิ่นภาคกลาง

บทคัดย่อ

          บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักคำสอนสำหรับแก้ปัญหาเรื่อง “หนี้” จากวรรณกรรมท้องถิ่นภาคกลาง เรื่อง สุภาษิตกันยืมเงิน ซึ่งวรรณกรรมเรื่องนี้แม้จะแต่งในพ.ศ. 2471 แต่ก็มีความทันสมัย เหมาะที่จะนำมาประยุกต์ใช้ในสังคมปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า สาเหตุที่คนเป็นหนี้ เกิดจากคนกลุ่มนี้ต้องการการยอมรับจากคนในสังคม อีกทั้งมีนิสัยส่วนตัวที่รักความสบาย ชอบเล่นการพนัน และเกียจคร้าน สำหรับพฤติกรรมที่ไม่ดีของลูกหนี้ต่อเจ้าหนี้ คือ มักผัดวันประกันพรุ่ง เวลาเจ้าหนี้มาทวงเงินก็ประจานเจ้าหนี้ให้ได้รับความอับอาย ขาดความเห็นอกเห็นใจ มักโกรธเมื่อถูกทวงหนี้ และไม่รักษาคำพูด เหตุผลที่ไม่ควรให้ใครยืมเงิน คือ การเสียทั้งสุขภาพจิต เสียเพื่อน และเสียของรักของหวง ในด้านการปฏิบัติที่ดีของลูกหนี้ต่อเจ้าหนี้ (ในฐานะผู้มีบุญคุณ) คือ ให้คิดถึงใจเขาใจเรา ต้องไม่ตระหนี่หนี้หรือขอผัดวันประกันพรุ่ง ให้รีบคืนเงินตามที่ตกลงกันไว้ และหากไม่สามารถคืนหนี้ทั้งหมดได้ก็ขอผ่อนเป็นงวด ๆ สำหรับวิธีป้องกันคนยืมเงิน คือ ให้ยืมในปริมาณน้อย ๆ ให้นึกถึงยามยากลำบากกว่าได้เงินมา และให้นำเงินไปทำบุญดีกว่าให้เพื่อนยืม ส่วนวิธีอยู่รอดโดยปราศจากการเป็นหนี้ คือ ให้รู้จักพึ่งตนเอง ให้ขยันทำงาน ให้รู้จักประมาณการใช้จ่าย ให้นึกถึงผลเสียที่ตามมา ให้คำนึงถึงกำลังในการจ่ายหนี้ ให้เก็บเงินสดไว้กับตัว ให้ขายสดดีกว่าขายเชื่อ ให้ประกอบอาชีพสุจริต ให้เกรงกลัวต่อบาปกรรมที่ทำไว้กับผู้อื่น และให้มุ่งสร้างความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน คำสอนที่ปรากฏผ่านการใช้ภาษาและกลวิธีที่เข้าใจง่าย สะท้อนภูมิปัญญาทางวรรณกรรมของผู้แต่งอย่างแท้จริง